Chính sách mới của Mỹ đối với Cuba: Ngược dòng

Thứ Hai, 26/06/2017, 15:46:37
 Font Size:     |        Print
 

Ảnh minh họa. (Nguồn: Getty)

NDĐT- Ngày 16-6, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố những điều chỉnh chính sách của Mỹ đối với Cuba. Tuyên bố này một lần nữa lại khiến dư luận được một phen dậy sóng bởi những quyết sách của chính quyền Tổng thống Trump.

Theo bản ghi nhớ của Tổng thống Mỹ công bố cùng ngày, những thay đổi chính sách chính của chính quyền Tổng thống Trump đối với Cuba bao gồm chấm dứt các hoạt động kinh tế mang lại lợi ích không tương xứng cho Chính phủ Cuba hay quân đội, tình báo, các cơ quan an ninh hay các thành viên của Chính phủ Cuba. Trong khi đó, cho phép các cá nhân và tổ chức của Mỹ phát triển quan hệ kinh tế với khu vực tư nhân, các doanh nghiệp nhỏ tại Cuba.

Chính sách mới cũng sẽ tăng cường các hạn chế về đi lại nhằm bảo đảm việc tuân thủ nghiêm ngặt hơn lệnh cấm du lịch tới Cuba của Mỹ. Theo luật định, người dân Mỹ bị cấm du lịch tới Cuba. Tuy nhiên, dưới thời Tổng thống Barack Obama, chính quyền Mỹ đã phê duyệt cho 12 diện hoạt động được cấp phép tới Cuba, trong đó có các hoạt động vì mục đích giáo dục. Theo chính sách mới của chính quyền Tổng thống Trump, các công dân Mỹ tới Cuba không vì các mục đích giáo dục hàn lâm sẽ bị giới hạn trong hình thức đi theo nhóm. Việc đi lại cá nhân tự lên kế hoạch được cho phép dưới thời chính quyền Tổng thống Barack Obama sẽ bị cấm. Những người Mỹ gốc Cuba vẫn được phép tiếp tục tới thăm người thân tại Cuba và gửi tiền cho người thân của mình.

Dư luận tại Mỹ về quyết định này có cả những ý kiến ủng hộ và phản đối. Tuy nhiên, nếu xét một cách tổng thể, quyết định điều chỉnh chính sách với Cuba của chính quyền Tổng thống Trump dường như đã không tương đồng với quan điểm của đa số công chúng và một bộ phận không nhỏ trong giới chính trị và doanh nghiệp tại Mỹ.

Ngay sau khi Tổng thống Trump công bố chính sách mới với Cuba, cùng ngày 16-6, Phó Chủ tịch điều hành Phòng Thương mại Mỹ phụ trách các vấn đề quốc tế Myron Brilliant đã ra thông cáo thể hiện sự không đồng tình với quyết định của chính quyền Tổng thống Trump. Thông cáo của ông Brilliant nhấn mạnh: “Sự tham gia của khu vực tư nhân Mỹ có thể là một nguồn lực tích cực cho kiểu thay đổi mà chúng ta mong muốn chứng kiến tại Cuba. Đáng tiếc, những quyết định ngày hôm nay thực tế lại hạn chế khả năng cho những thay đổi tích cực trên quốc đảo này và đe dọa nhượng lại những cơ hội ngày càng nhiều cho các quốc gia khác có thể không có cùng lợi ích như Mỹ tại Cuba. Chúng tôi vẫn giữ cam kết làm việc với tất cả các bên liên quan để hủy bỏ những chính sách lỗi thời gây cản trở việc trao quyền cho nhân dân Mỹ và Cuba”.

12 diện hoạt động của công dân Mỹ được cấp phép tới Cuba dưới thời Tổng thống Barack Obama, bao gồm:

(1) thăm viếng gia đình;

(2) các hoạt động công vụ của Chính phủ Mỹ, các chính phủ nước ngoài và một số tổ chức liên chính phủ;

3) hoạt động báo chí;

(4) nghiên cứu chuyên môn và các cuộc họp chuyên môn;

(5) các hoạt động giáo dục;

(6) các hoạt động tôn giáo;

(7) các buổi trình diễn công cộng, tư vấn chuyên môn, hội thảo, thi đấu thể thao và triển lãm;

(8) hỗ trợ cho nhân dân Cuba;

(9) các dự án nhân đạo;

(10) các hoạt động của các tổ chức tư nhân hoặc các viện nghiên cứu hay giáo dục;

(11) xuất khẩu, nhập khẩu hoặc chuyển tải thông tin hay các tài liệu thông tin;

(12) một số giao dịch xuất khẩu có thể được xem xét cấp phép theo những quy định và chỉ dẫn hiện hành.

Chưa đầy một tháng trước tuyên bố của Tổng thống Trump (ngày 25-5), 55 Thượng nghị sĩ Mỹ dẫn đầu bởi hai nghị sĩ Jeff Flake đảng Cộng hòa và nghị sĩ Patrick Leahy đảng Dân chủ đã một lần nữa giới thiệu Đạo luận Tự do đi lại với Cuba, cho phép dỡ bỏ những hạn chế hiện tại về đi lại tới Cuba vì mục đích du lịch. Dự luật được giới thiệu sẽ cấm quản lý việc đi lại tới Cuba và bất cứ giao dịch tài chính nào liên quan tới việc đi lại do công dân Mỹ hay người định cư hợp pháp tại Mỹ thực hiện với Cuba.

Dự luật này được đưa ra sau khi hơn 40 công ty và hiệp hội du lịch hàng đầu của Mỹ trong một lá thư chung ngày 24-5 đề nghị chính quyền mới của Mỹ xem xét “những lợi ích của việc phát triển du lịch tới Cuba cho cả người dân Mỹ và khu vực tư nhân Cuba”, đồng thời, không bãi bỏ chính sách nới lỏng những hạn chế đi lại tới Cuba của chính quyền tiền nhiệm.

Về phía công chúng Mỹ, một cuộc khảo sát của CBS News tháng 7-2015 cho thấy, 81% người Mỹ được hỏi ủng hộ cho phép toàn bộ người Mỹ tới Cuba.

Trong khi đó, một cuộc khảo sát được thực hiện từ ngày 1 đến 5-12-2016 của Trung tâm nghiên cứu Pew cho thấy, sau chiến thắng của ông Trump trong cuộc bầu cử Tổng thống Mỹ, người dân Mỹ tiếp tục ủng hộ sự tan băng trong quan hệ Mỹ-Cuba. Theo kết quả khảo sát, 75% số người được hỏi ủng hộ quyết định tái thiết lập quan hệ ngoại giao Mỹ-Cuba hồi năm 2015, trong khi 73% số người được hỏi ủng hộ chấm dứt lệnh cấm vận thương mại kéo dài của Mỹ đối với Cuba. Những quan điểm này tương tự với thái độ của công chúng Mỹ về quan hệ Mỹ-Cuba vào tháng 7-2015, sau quyết định khôi phục quan hệ ngoại giao giữa hai nước. Tại thời điểm đó, 73% số người được hỏi ủng hộ tái thiết lập quan hệ ngoại giao của Mỹ với Cuba và 72% số người được hỏi ủng hộ chấm dứt lệnh cấm vận thương mại.

Mặc dù vẫn có sự khác biệt về tỷ lệ giữa những người theo đảng Dân chủ và đảng Cộng hòa, tuy nhiên quan điểm ủng hộ sự tan băng trong quan hệ Mỹ-Cuba đều chiếm đại đa số. Những người Cộng hòa và có khuynh hướng độc lập ủng hộ bình thường hóa và chấm dứt cấm vận thương mại với Cuba với tỷ lệ cùng là 62%. Trong khi những người theo đảng Dân chủ và có khuynh hướng độc lập ủng hộ bình thường hóa và chấm dứt cấm vận thương mại với Cuba với tỷ lệ lần lượt là 87% và 84%.

Quyết định về chính sách đối với Cuba của chính quyền Tổng thống Trump không chỉ đi ngược lại với nguyện vọng của đại đa số công chúng Mỹ và một bộ phận không nhỏ các chính trị gia, doanh nghiệp của Mỹ. Quyết định này cũng vấp phải sự phản ứng tiêu cực từ phía Cuba và nhiều quốc gia trên thế giới.

Trong một phản ứng chính thức ngày 17-6, Chính phủ Cuba đã bác bỏ quyết định điều chỉnh chính sách đối với Cuba của chính quyền Tổng thống Trump. Đồng thời nhấn mạnh, tầm quan trọng của sự chung sống văn minh và hòa bình cùng nhau vì lợi ích của quốc gia và nhân dân hai nước.

Ngày 19-6, Bộ trưởng Ngoại giao Cuba Bruno Rodriguez nhấn mạnh, những điều chỉnh mới của chính quyền Tổng thống Trump đã phớt lờ sự ủng hộ của đa số các nghị sĩ, trong đó có nhiều nghị sĩ đảng Cộng hòa; của lĩnh vực doanh nghiệp, một số tổ chức xã hội dân sự, người di cư Cuba cũng như của giới báo chí, truyền thông xã hội và quan điểm của công chúng Mỹ về việc dỡ bỏ lệnh cấm vận và bình thường hóa quan hệ giữa Cuba và Mỹ. Quyết định này cũng đã phớt lờ quan điểm của đại đa số nhân dân Cuba mong muốn có mối quan hệ tốt đẹp hơn với nhân dân Mỹ. Bộ trưởng Ngoại giao Cuba cho rằng, chính sách mới của Mỹ đối với Cuba là một bước thụt lùi trong tiến trình tái thiết lập quan hệ song phương hai năm trước.

Quyết định điều chỉnh chính sách đối với Cuba của chính quyền Tổng thống Trump không phải là quyết sách đầu tiên vấp phải sự phản ứng tiêu cực từ trong lòng nước Mỹ và trên thế giới. Không lâu trước đó, dư luận tại Mỹ và trên thế giới đã phản đối và chỉ trích quyết định rút Mỹ khỏi Hiệp định Paris về khí hậu của chính quyền Tổng thống Trump. Bất chấp việc chính quyền liên bang Mỹ rút khỏi Hiệp định Paris về khí hậu, nhiều thống đốc bang và thị trưởng thành phố tại Mỹ cũng như các tổ chức, các cá nhân có danh tiếng tại Mỹ đã cam kết tiếp tục theo đuổi các mục tiêu cắt giảm khí thải gây hiệu ứng nhà kính. Trong khi đó, các nhà lãnh đạo trên thế giới cũng đồng loạt lên tiếng và cam kết sẽ duy trì hiệp định mà không có sự tham gia của Mỹ và thực hiện đầy đủ những cam kết của họ như thỏa thuận.

Về chính sách mới của Mỹ đối với Cuba, mặc dù chỉ trích chính sách của chính quyền Tổng thống Trump, Bộ trưởng Ngoại giao Cuba Bruno Rodriguez ngày 19-6 vẫn khẳng định, Cuba vẫn sẵn sàng tổ chức các cuộc đàm phán với Mỹ trên cơ sở tôn trọng, có đi có lại và không từ bỏ các nguyên tắc hay nhượng bộ đối với chủ quyền và độc lập của nước này.

Trong khi đó, chỉ vài ngày sau khi Tổng thống Trump công bố chính sách mới với Cuba, ngày 20-6, Ủy ban các vấn đề đối ngoại của Nghị viện châu Âu đã phê chuẩn thỏa thuận thuận về Đối thoại chính trị và hợp tác cho bình thường hóa quan hệ giữa Liên hiệp châu Âu (EU) và Cuba, được ký vào ngày 12-12-2016.

Trong một nghị quyết được đăng tải cùng ngày, cơ quan lập pháp của EU đã bày tỏ tin tưởng rằng, thỏa thuận chấm dứt cái gọi là Lập trường chung, sẽ góp phần cải thiện điều kiện sống của người dân Cuba. Lập trường chung của EU được ban hành vào năm 1996, trong đó, EU coi rằng sự hợp tác đầy đủ với Cuba sẽ phụ thuộc vào những cải thiện về nhân quyền và tự do chính trị tại Cuba. Thỏa thuận này sẽ được đệ trình lên phiên họp toàn thể của Nghị viện châu Âu cho cuộc bỏ phiếu cuối cùng, phiên họp dự kiến được tổ chức vào tháng 7 tới.

Có thể thấy, trong vài năm trở lại đây, chủ nghĩa dân túy, bảo hộ đã trỗi dậy, đặc biệt tại một số nước phương Tây. Tuy nhiên, trên thực tế, xu thế hợp tác và phát triển vẫn là xu thế chủ đạo trong đời sống chính trị quốc tế. Và rõ ràng, với quyết sách mới đối với Cuba, chính quyền Tổng thống Trump một lần nữa lại đi ngược với xu thế này.

BÔNG MAI

Chia sẻ