Bình luận quốc tế

“Sóng dữ” ở vùng Vịnh

Thứ Sáu, 09/06/2017, 04:24:59
 Font Size:     |        Print

Hàng loạt quốc gia A-rập cắt đứt quan hệ và áp đặt các biện pháp trừng phạt đối với Qatar đã gây ra cuộc khủng hoảng ngoại giao nghiêm trọng ở vùng Vịnh, đẩy quan hệ nội bộ Tổ chức Hợp tác vùng Vịnh (GCC) lên mức căng thẳng chưa từng có. Nếu cuộc khủng hoảng này không được “hạ nhiệt”, khu vực Trung Đông có nguy cơ rơi vào một cuộc chiến khốc liệt mới với những hậu quả khôn lường.

Là quốc gia giàu khí đốt, Qatar từ lâu đã thể hiện sự độc lập nhất định trong chính sách đối ngoại của mình. Tuy cùng là thành viên GCC, song không giống như phần lớn các quốc gia còn lại trong khối có quan điểm chống Iran, Qatar bị cáo buộc ủng hộ Tehran, tài trợ cho các tổ chức khủng bố. Qatar và Iran còn có sự hợp tác kinh tế sâu rộng, cùng chia sẻ trữ lượng khí đốt lớn nhất thế giới. Mối quan hệ giữa Doha với Tehran đã trở thành “cái gai” đối với các nước vùng Vịnh. Bởi thế, việc hàng loạt quốc gia đồng loạt cắt đứt quan hệ ngoại giao với Qatar với cáo buộc Doha tài trợ khủng bố đã bộc lộ bất đồng sâu sắc giữa Qatar với các nước A-rập, nhất là A-rập Xê-út, vốn âm ỉ trong thời gian dài và sâu xa hơn là nhắm vào Iran, quốc gia bị coi là “đối đầu” với nhiều nước vùng Vịnh.

Mối quan hệ “đồng sàng dị mộng” giữa Qatar và nhiều nước trong GCC chính thức đổ vỡ sau khi Quốc vương nước này được cho là đã lên tiếng chỉ trích tâm lý chống Iran trong khu vực. Dù Doha sau đó phủ nhận và nói rằng bị tin tặc dẫn tới thông tin sai lệch, song những phát ngôn của nhà lãnh đạo Qatar như “đổ thêm dầu vào lửa” khi căng thẳng giữa Iran với các nước trong khu vực gia tăng. Động thái cô lập Qatar diễn ra trong bối cảnh Tổng thống Mỹ Đ.Trăm vừa có chuyến công du tới A-rập Xê-út cùng cam kết của người đứng đầu Nhà trắng về sự hợp tác chặt chẽ của Mỹ với các đồng minh ở vùng Vịnh nhằm tiêu diệt “những kẻ cực đoan và khủng bố”. Bởi thế, Mỹ được cho là đã “bật đèn xanh” cho các đồng minh ở vùng Vịnh có động thái cứng rắn hơn đối với các quốc gia bị họ cáo buộc “tài trợ khủng bố”, trong đó trực tiếp nhằm vào Iran. Và điều này đã dẫn tới quyết định cắt đứt quan hệ ngoại giao với Qatar của các nước A-rập trong khu vực.

Bước leo thang căng thẳng trong quan hệ ngoại giao ở vùng Vịnh càng làm phức tạp thêm tình hình ở khu vực Trung Đông vốn đầy bất ổn. Giao thông đường biển và đường hàng không giữa Qatar và nhiều nước A-rập bị gián đoạn, gây ảnh hưởng nghiêm trọng hoạt động trao đổi thương mại và đời sống của người dân trong khu vực. Quan ngại về nguy cơ thiếu hụt lương thực và nước sạch nhập từ các nước A-rập khiến giới chức Qatar phải tức tốc xúc tiến thảo luận với Iran và Thổ Nhĩ Kỳ về vấn đề bảo đảm nguồn cung. Giữa lúc tình hình an ninh tại vùng Vịnh “nóng” lên từng ngày, cuộc khủng hoảng ngoại giao sẽ ảnh hưởng trực tiếp tới cuộc chiến chống khủng bố, khi Qatar hiện là nơi đặt căn cứ không quân lớn nhất của Mỹ ở Trung Đông, với khoảng 10 nghìn binh sĩ.

Các bước đi nhằm “hạ nhiệt” căng thẳng quan hệ giữa Qatar và các quốc gia A-rập trong khu vực đã được xúc tiến. Quốc vương Kuwait Sheikh Sabah Al-Ahmad Al-Sabah đang triển khai những nỗ lực ngoại giao con thoi khi ông lần lượt tham vấn Quốc vương A-rập Xê-út và hai quan chức cấp cao của Các Tiểu vương quốc A-rập thống nhất (UAE), cũng như đích thân tới Qatar nhằm làm dịu tình hình. Quốc hội Thổ Nhĩ Kỳ, quốc gia có mối quan hệ mật thiết trong lĩnh vực năng lượng với Qatar, đã thông qua việc triển khai binh sĩ nước này đến một căn cứ quân sự của Thổ Nhĩ Kỳ ở Qatar, coi đây là động thái ủng hộ của Ankara đối với Doha. Trong khi đó, dù ủng hộ những biện pháp mạnh tay của các đồng minh đối với những quốc gia bị cáo buộc tài trợ khủng bố, song đối với Qatar, một quốc gia cũng đem lại cho Mỹ những lợi ích kinh tế, chính trị, Washington khó có thể đứng ngoài cuộc. Tổng thống Donald Trump đã đề nghị để Washington đứng ra làm trung gian hòa giải cho cuộc khủng hoảng ở vùng Vịnh hiện nay. Điện đàm với Quốc vương Qatar, ông đã đề nghị giúp các bên giải quyết bất đồng, kể cả tổ chức một cuộc gặp tại Nhà trắng nếu cần thiết.

Trong lúc hàng loạt cuộc khủng hoảng ở khu vực Trung Đông chưa được giải quyết, xung đột ngoại giao giữa Qatar với các quốc gia A-rập càng đẩy khu vực này đến bờ vực của sự bất ổn, chia rẽ. “Sóng dữ” đang nổi lên ở vùng Vịnh, có nguy cơ cuốn khu vực này vào cuộc chiến mới và đẩy các nỗ lực chống khủng bố ra xa mục tiêu.

BẢO TRÂN

Chia sẻ