Quan hệ hợp tác Việt Nam - Thái-lan không ngừng phát triển trong 40 năm qua

Thứ Bảy, 06/08/2016, 12:59:11
 Font Size:     |        Print
 

Ông Bhichai Rattakul, nguyên Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao Thái-lan.

NDĐT- Nhân kỷ niệm 40 năm Ngày thiết lập quan hệ ngoại giao giữa Việt Nam và Thái-lan (6-8-1976-6-8-2016), phóng viên Báo Nhân Dân thường trú tại Thái-lan đã phỏng vấn ông Bhichai Rattakul, nguyên Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao Thái-lan. Ngày này 40 năm trước, ông Bhichai và cố Bộ trưởng Ngoại giao Nguyễn Duy Trinh đã ký Hiệp định thiết lập quan hệ ngoại giao song phương, đặt nền móng cho mối quan hệ Đối tác chiến lược tốt đẹp hiện nay giữa Việt Nam và Thái-lan.

- Phóng viên: Ông và cố Bộ trưởng Ngoại giao Việt Nam Nguyễn Duy Trinh đã ký Hiệp định Thiết lập quan hệ ngoại giao giữa Việt Nam và Thái-lan vào ngày 6-8-1976, tại Hà Nội. Vậy, ông có thể kể lại bối cảnh của sự kiện này!

- Ông Bhichai Rattakul: Thái-lan đã đồng ý sát cánh với Mỹ chống lại chính quyền miền bắc Việt Nam và đổi lại, người Mỹ sẽ viện trợ cho Thái-lan. Nhưng tôi muốn nhắc lại ở đây rằng, khi đó, chính quyền quân sự đang cầm quyền ở Thái-lan. Thái-lan đang phải gánh chịu chế độ độc tài. Không ai được phép tranh cãi. Nhờ chiến dịch tuyên truyền về "Học thuyết Domino" mà chính phủ Mỹ đang tiến hành khi đó, quân đội Thái-lan đã thuyết phục được người dân Thái rằng, một ngày nào đó, quân đội miền bắc Việt Nam có thể sẽ xâm lược Thái-lan. Nhưng chính đảng của tôi, và bản thân tôi, không hề tin điều đó. Tôi cực lực phản đối việc Bộ trưởng Ngoại giao Mỹ Dean Rusk và người đồng cấp Thái-lan Thanat Khoman ký Tuyên bố chung tháng 3-1962 về việc Mỹ cam kết hỗ trợ và bảo vệ Thái-lan trước nguy cơ xâm lược của Cộng sản. Bởi vì điều đó có nghĩa, Thái-lan nằm dưới sự kiểm soát của người Mỹ. Với thực tế là, chúng tôi luôn đi theo chính sách của chính quyền Mỹ, không phải chính sách của chúng tôi, không phải lợi ích của chúng tôi. Tôi luôn phản đối và có cuộc tranh luận gay gắt với ông Thanat Khoman tại Quốc hội. Đó chính là bối cảnh khi đó.

Khi trở thành Bộ trưởng Ngoại giao Thái-lan, tôi tuyên bố rõ ràng rằng, Thái-lan sẽ thực hiện chính sách đối ngoại thân thiện với tất cả các nước láng giềng như Việt Nam, Campuchia, Lào, Myanmar... Nước Mỹ ở cách chúng ta quá xa, bởi vậy, chúng ta cần thân thiện hơn với các nước láng giềng. Đó là chính sách đầu tiên. Và tôi triển khai chính sách đó như đã hứa, dù không dễ dàng. Người dân Thái tin những gì mà Mỹ và chính quyền quân sự Thái-lan tuyên truyền rằng một ngày nào đó, quân đội miền bắc Việt Nam sẽ xâm lược Thái-lan. Đương nhiên họ lo sợ.

Thông qua văn phòng tại Liên hợp quốc, tôi đề nghị Đại sứ Thái-lan và Đại sứ Việt Nam tại Liên hợp quốc tiến hành đối thoại. Đây là tiền đề dẫn tới cuộc đối thoại đầu tiên giữa ông Chatichai Choonhavan, người sau này trở thành Bộ trưởng Ngoại giao và Thủ tướng Thái-lan, và Thứ trưởng Ngoại giao Việt Nam Phan Hiền. Song, cuộc đối thoại lần này đã không đạt kết quả. Khi ông Phan Hiền quá cảnh ở Bangkok trên đường từ New York về Hà Nội, tôi ra sân bay đón. Tôi đưa ông Hiền tới phòng chỉ huy ở sân bay Don Muang, và nói với ông Phan Hiền rằng, ông Chatichai đã không còn là Ngoại trưởng nữa. Chúng ta đã không thành công trong việc thiết lập quan hệ ngoại giao do một số vấn đề chưa được giải quyết. Thứ nhất là, quân đội Mỹ vẫn còn hiện diện ở Thái-lan. Thứ hai, vấn đề hồi hương của người Việt Nam sinh sống ở Thái-lan. Tôi bảo ông Phan Hiền rằng, chúng ta có thời gian, hãy nói từng vấn đề một. Bởi vậy, khi ông ấy quay trở lại Hà Nội, cả hai chúng tôi đều chờ đợi, chờ đến đúng thời điểm. Và chúng tôi quyết định rằng, chúng tôi sẽ làm điều đó (thảo luận). Nhưng trước khi tới Hà Nội, chúng tôi tới Vientiane, do nhận thức rằng, nếu giải quyết được các vấn đề với Lào, chúng tôi cũng có thể làm điều tương tự với Việt Nam. Và chúng tôi sang Lào hai ngày, sau đó mới tới Hà Nội.

Lúc ở Hà Nội, tôi gặp rất nhiều khó khăn trong việc thuyết phục người đồng cấp Nguyễn Duy Trinh. Chúng tôi đã tranh luận rất nhiều, và cuối cùng đạt sự đồng thuận ở tất cả các điểm. Ở đây, tôi sẽ không đi vào chi tiết từng điểm một. Tôi sẽ viết trong cuốn hồi ký, được công bố sau khi tôi qua đời. Sau đó, lễ ký kết được tiến hành vào ngày 6-8-1976. Và khi đó, tôi vô cùng hạnh phúc, bởi cuối cùng, sau rất nhiều năm, tôi đã chứng minh được niềm tin, giấc mơ rằng, chúng ta có thể là bạn và giờ đây đã là bạn. Không ai tin vào điều này, nhưng tôi tin. Khi trở về Thái-lan, tôi bị cáo buộc là "Chủ tịch Đảng Cộng sản Thái-lan", bởi vì, tôi đã tới Lào và Việt Nam, hai nước Cộng sản. "Bhichai Rattakul chắc chắn là một người cộng sản", đó là suy nghĩ của giới quân sự Thái-lan ở thời điểm đó. Nhưng khi đó, tôi không sợ hãi, bởi vì tôi cho rằng, cách chính quyền Việt Nam điều hành đất nước là việc của người Việt Nam, không phải của tôi. Cách chính quyền Thái-lan điều hành đất nước là việc của người Thái-lan, không phải của người Việt Nam. Bởi vậy, chúng ta nên tôn trọng lẫn nhau, tôn trọng niềm tin của nhau. Đó là quan điểm của tôi, đó là những gì chúng tôi đã thống nhất. Rằng hãy làm việc của mỗi người, quản lý đất nước của mỗi chính phủ, hãy làm điều mà bạn tin tưởng. Đừng can thiệp vào niềm tin của người khác.

Tôi rất hạnh phúc rằng, ngày 6-8-1976 đã dẫn tới rất nhiều sự đổi thay. Có ai nghĩ rằng, Việt Nam, Lào, Campuchia sẽ trở thành thành viên ASEAN, sẽ kết giao với các nước khác. Và tôi tự hào rằng, tôi đã đóng một vai trò nhỏ bé trong quá trình này. Tôi dành vinh quang này cho tất cả các nhân viên, các quan chức của Bộ Ngoại giao Thái-lan. Và sau đó, tôi có quan hệ rất gần gũi với Bộ trưởng Ngoại giao Nguyễn Cơ Thạch, bởi chúng tôi có nhiều điểm tương đồng.

Phóng viên: Để chuẩn bị cho việc ký kết này, Việt Nam và Thái-lan đã phải đàm phán trong bao lâu? Quá trình đàm phán thống nhất nội dung Hiệp định có căng thẳng và xuất hiện nhiều trở ngại không? Ông có kỷ niệm nào đáng nhớ không?

Ông Bhichai Rattakul: Việc đàm phán chỉ mất hai ngày. Nhưng quá trình thương thảo diễn ra trong nhiều tháng trước đó. Tôi nhớ, vào lúc 10 giờ sáng ngày 6-8-1976, chúng tôi có một cuộc họp. Trước khi bắt đầu, ông Nguyễn Duy Trinh bảo: "Trước khi bắt đầu cuộc họp sáng nay, chúng ta hãy cùng ăn chút kem nhé". Thế là chúng tôi ăn kem Việt Nam, rất ngon. Sau khi ăn xong, chúng tôi bắt đầu đàm phán để hoàn tất các thỏa thuận. Có lẽ, chính cây kem đó đã dẫn tới thỏa thuận. Và chúng tôi nhất trí được rất nhiều điểm còn tranh cãi.

Nhưng xuất hiện một vấn đề. Mặc dù chúng tôi đã thống nhất mọi điểm, nhưng theo luật pháp Thái-lan, khi thiết lập quan hệ ngoại giao với bất kỳ nước nào cần có sự phê chuẩn của Chính phủ. Lúc đó, tôi vẫn chưa có được sự phê chuẩn của Chính phủ Thái-lan. Tôi đã nói với Thủ tướng Thái-lan Seni Pramoj rằng: "Ngài Thủ tướng, ngài là lãnh đạo chính phủ, ngài cần quyết định. Tôi đã làm xong phần việc của mình, phần cũng rất nặng nhọc. Phía Việt Nam cũng như phía chúng ta đã đồng ý mọi điều khoản. Giờ là lúc cần ký kết". Sau hai giờ, đèn xanh bật và ông ấy bảo "OK, hãy ký đi". Việc đàm phán với các bạn (phía Việt Nam) không dễ dàng gì, nhưng thậm chí với chính phủ của chúng tôi, tôi cũng gặp khó khăn.

- Phóng viên: Trải qua 40 năm thiết lập quan hệ ngoại giao, mối quan hệ hợp tác giữa Việt Nam và Thái-lan, tuy có lúc thăng trầm, nhưng ngày càng được tăng cường. Cảm nghĩ của ông thế nào khi là người đóng vai trò quan trọng cho mối quan hệ này?

- Ông Bhichai Rattakul: Đúng như thế. Sau khi Hiệp định thiết lập quan hệ ngoại giao được ký kết, vẫn có những thăng trầm trong quan hệ giữa hai nước. Điều đó không chỉ xảy ra với Việt Nam, mà cũng có thể xảy ra với bất kỳ quốc gia nào. Nhưng chúng ta đã vượt qua. Những thăng trầm đó không hề nghiêm trọng, chỉ là những vấn đề nhỏ. Chúng ta đều cố gắng đưa mối quan hệ này lên một tầm cao mới, và tôi nghĩ rằng đã thành công.

Tôi kể cho bạn nghe một sự việc có thực. Khi ông Nguyễn Cơ Thạch thay ông Nguyễn Duy Trinh làm Bộ trưởng Ngoại giao, tôi không còn làm Ngoại trưởng Thái-lan nữa. Nhưng tôi trở nên thân thiết với ông Nguyễn Cơ Thạch. Một lần, năm tàu đánh cá cùng nhiều ngư dân Thái-lan bị phía Việt Nam bắt giữ. Khi đó, Chính phủ Thái-lan không thể làm gì được. Tôi bảo ông Thạch: "Hãy giúp tôi. Những ngư dân này đều là dân nghèo". Ông ấy bảo rằng không thể làm gì được vì theo luật pháp Việt Nam, các ngư dân này sẽ bị phạt mỗi người 1.000 USD. Tôi bảo họ nghèo lắm, làm gì có tiền nộp phạt. Sau vài tuần, ông Thạch gọi tôi và bảo: "Được rồi, ngài Bhichai, chúng ta là bạn bè. Tôi sẽ thả các tàu cá và ngư dân Thái-lan. Nhưng tôi phải tuân thủ luật pháp Việt Nam. Thay vì mức phạt 1.000 USD, chúng tôi sẽ chỉ phạt mỗi người 1 USD thôi". Hành động đó đã cho thấy sự cảm thông, tình bạn. Sau đó tôi đã nhận được một ít cá biển từ những ngư dân bị bắt. Họ quay trở về nhà và đã đến thăm, tặng tôi một ít cá biển. Tôi đã kể cho ông Nguyễn Cơ Thạch nghe chuyện này.

Hai năm trước, khi tôi sang Hà Nội, việc đầu tiên tôi làm là tới thăm vợ ông Thạch. Tôi đã thắp hương trước bàn thờ ông ấy. Trong tháng tới, tôi sẽ quay trở lại Hà Nội và sẽ lại tới thăm nhà ông ấy. Con trai ông Thạch, Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao Phạm Bình Minh, gọi tôi là chú, vì tôi là bạn thân của cha ông ấy. Chúng tôi, Nguyễn Cơ Thạch và Bhichai Rattakul, như anh em với nhau.

Phóng viên: Đánh giá của ông về triển vọng phát triển quan hệ Việt Nam - Thái-lan trong thời gian tới như thế nào?

Ông Bhichai Rattakul: Tôi cho rằng, tương lai mối quan hệ giữa hai nước là rất tươi sáng. Không chỉ với Việt Nam, mà quan hệ Thái-lan với Lào, Campuchia, Myanmar cũng sẽ được tăng cường. Không chỉ vì chúng ta là thành viên của ASEAN. ASEAN sẽ còn phải đi một quãng đường dài. Trong năm nay, Việt Nam dự kiến xuất khẩu khoảng 2,5 triệu tấn gạo. Thái-lan xuất khẩu khoảng 4-5 triệu tấn. Myanmar, Ấn Độ cũng xuất khẩu gạo. Ít nhất, ba nước Thái-lan, Việt Nam, Myanmar có thể cùng ngồi lại, thảo luận với nhau để không giảm giá gạo để mỗi nước đều có lợi. Và như thế, càng ngày mối quan hệ sẽ càng được cải thiện, về chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội... Tôi nhìn thấy một tương lai vô cùng tốt đẹp.

Phóng viên: Nhân kỷ niệm 40 năm thiết lập quan hệ ngoại giao giữa Việt Nam và Thái-lan, ông có lời chúc gì tới nhân dân hai nước?

Ông Bhichai Rattakul: Tôi rất vui mừng vì những thành quả chúng ta đạt được 40 năm trước. Chúng ta từng chiến đấu chống lại nhau. Điều đó thật tồi tệ. Nhưng giờ đây, chúng ta như anh em. Chứng kiến sự hợp tác giữa hai nước từ ngày 6-8-1976, tôi vô cùng hạnh phúc. Tôi tin rằng, nhân dân hai nước Việt Nam và Thái-lan sẽ tiếp tục đẩy mạnh hơn nữa mối quan hệ nồng ấm này. Dù trải qua 40 năm, nhưng chúng ta mới chỉ ở điểm khởi đầu. Điều tốt nhất có thể làm là đẩy mạnh hơn nữa sự hợp tác về mọi mặt để cải thiện, tăng cường tình đoàn kết giữa hai nước. Và tôi nghĩ rằng, tất cả các quốc gia trong khối ASEAN sẽ hợp thành một Hiệp hội vững mạnh. Tôi xin gửi lời cảm ơn tới nhân dân Việt Nam, những người đã luôn ủng hộ và cầu chúc cho tôi, và nhân dân Thái-lan, những người cuối cùng đã chứng kiến những gì đã diễn ra ngày hôm nay nhờ sự kiện 6-8-1976.

Phóng viên: Xin chân thành cảm ơn ông.

MINH ĐỨC - NAM ĐÔNG thực hiện