Hàn gắn rạn nứt

Thứ Ba, 05/06/2018, 18:38:42
 Font Size:     |        Print

Bộ trưởng Ngoại giao Thổ Nhĩ Kỳ M.Cavusoglu đã có cuộc gặp “rất thành công”với người đồng cấp Mỹ tại Washington mới đây. Diễn ra trong bối cảnh mối quan hệ giữa hai nước trải qua không ít “sóng gió”, chuyến thăm của ông Cavusoglu tới Mỹ nhằm hàn gắn những rạn nứt trong quan hệ đồng minh.

Mối quan hệ giữa Mỹ và Thổ Nhĩ Kỳ đã nảy sinh nhiều bất đồng liên quan cuộc khủng hoảng Syria, vấn đề người Kurd, quyết định của Mỹ đối với Jerusalem… Những căng thẳng giữa hai nước khởi nguồn từ việc các nhóm vũ trang thuộc Liên minh Dân chủ người Kurd (PYD) và Các đơn vị bảo vệ nhân dân người Kurd (YPG) được Washington hậu thuẫn trong cuộc chiến chống tổ chức tự xưng Nhà nước Hồi giáo (IS) tại Syria. Mỹ coi YPG là “đối tác” hiệu quả nhất trong cuộc chiến chống IS, còn Thổ Nhĩ Kỳ lại coi lực lượng này là tổ chức khủng bố vì có liên hệ với các tay súng thuộc đảng Công nhân người Kurd (PKK) ở Thổ Nhĩ Kỳ. Ankara cũng tố cáo Mỹ hậu thuẫn giáo sĩ Hồi giáo F.Gulen, người hiện sống lưu vong tại “xứ cờ hoa” và bị cáo buộc đứng đằng sau cuộc đảo chính bất thành ở Thổ Nhĩ Kỳ hồi tháng 7-2016. Những mâu thuẫn ngày càng đẩy hai quốc gia đồng minh ra xa nhau. Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ T.Erdogan gần đây lên tiếng chỉ trích quyết định của Tổng thống Mỹ rời Ðại sứ quán Mỹ về Jerusalem. Ông Erdogan tuyên bố rằng, Mỹ đã từ bỏ vai trò làm trung gian hòa giải tại khu vực Trung Ðông.

Ngay sau khi Mỹ quyết định dẫn đầu liên quân đồng minh tiến hành cuộc chiến chống IS ở Syria, Thổ Nhĩ Kỳ đã cho phép các máy bay chiến đấu của liên quân lấy căn cứ Incirlik làm nơi xuất kích các chuyến bay tới Syria để chống khủng bố. Thế nhưng, việc Mỹ bất chấp phản đối của Thổ Nhĩ Kỳ, tiếp tục hậu thuẫn cho lực lượng người Kurd ở Syria đã “chọc giận” đồng minh. Ngay trước thềm chuyến thăm của Bộ trưởng Ngoại giao Thổ Nhĩ Kỳ tới Mỹ, ông Cavusoglu đã cảnh báo, Ankara có thể sẽ cho đóng cửa căn cứ không quân này do những chính sách thiếu thiện chí của Washington. Nhà ngoại giao Thổ Nhĩ Kỳ cho rằng, Mỹ cần xem xét và loại bỏ những hành động sai lầm của mình, đồng thời cảnh báo Thổ Nhĩ Kỳ còn nhiều biện pháp để đối phó. Bởi thế, một trong những nhiệm vụ quan trọng của ông Cavusoglu tới Washington lần này là làm dịu những căng thẳng trong quan hệ giữa hai bên.

Bản thân Mỹ không muốn làm tổn hại quan hệ đồng minh vì lo ngại sẽ càng đẩy Thổ Nhĩ Kỳ về phía Nga. Những bất đồng trong nhiều vấn đề giữa Mỹ và Thổ Nhĩ Kỳ thời gian qua đã khiến Thổ Nhĩ Kỳ bỏ qua các đồng minh trong NATO để quay sang thúc đẩy hợp tác với Nga, nhất là trong lĩnh vực quốc phòng. Ông Cavusoglu mới đây tuyên bố, Ankara sẽ đáp trả nếu Mỹ ngừng các thương vụ bán vũ khí cho Thổ Nhĩ Kỳ sau khi các nghị sĩ tại Hạ viện Mỹ công bố nội dung chi tiết của một dự luật chính sách quốc phòng hằng năm trị giá 717 tỷ USD, trong đó có biện pháp tạm thời ngừng bán vũ khí cho Ankara. Theo kế hoạch, Thổ Nhĩ Kỳ sẽ mua hơn 100 máy bay chiến đấu F-35 của hãng Lockheed Martin và đang đàm phán với Washington về việc mua tên lửa Patriot. Tuy nhiên, tháng 12-2017, Thổ Nhĩ Kỳ lại ký thỏa thuận với Nga mua tên lửa đất đối không S-400, vốn bị coi là không thích hợp với các hệ thống của NATO. Ðộng thái này đã gây khó chịu cho các nước thành viên NATO vốn luôn cảnh giác với sự hiện diện quân sự của Moscow ở Trung Ðông. Các quan chức NATO cảnh báo Thổ Nhĩ Kỳ về những hậu quả phải gánh chịu. Tuy nhiên, Thổ Nhĩ Kỳ khẳng định quan hệ với Nga không phải là sự thay thế cho mối quan hệ với phương Tây, đồng thời cáo buộc Mỹ cố tình kiểm soát các hành động của Ankara.

Tại cuộc gặp ở Washington vừa qua, hai bộ trưởng ngoại giao Mỹ và Thổ Nhĩ Kỳ đã nhất trí thông qua một lộ trình đối với tình hình tại khu vực Manbij ở miền bắc Syria và nhấn mạnh quyết tâm chung thực hiện lộ trình. Mỹ đã có sự nhượng bộ khi đạt thỏa thuận với Thổ Nhĩ Kỳ về việc rút YPG khỏi vùng Manbij. Hai bên cũng thảo luận việc hợp tác song phương trong vấn đề Syria, đồng thời cam kết giải quyết những mối lo ngại chung “trên tinh thần quan hệ đối tác liên minh”. Với động thái nhằm xoa dịu lẫn nhau, hai đồng minh chiến lược trong NATO đang nỗ lực vượt qua những ngày tháng “cơm chẳng lành, canh chẳng ngọt”.

BẢO HÀ