"Cuộc chiến" ngân sách của NATO

Thứ Sáu, 13/07/2018, 02:09:58
 Font Size:     |        Print

Hội nghị cấp cao Tổ chức Hiệp ước Bắc Ðại Tây Dương (NATO) vừa diễn ra trong hai ngày 11 và 12-7, tại thủ đô Brussels, Bỉ. Trong bối cảnh Tổng thống Mỹ D.Trump hối thúc các nước đồng minh tăng mức chi tiêu dành cho quốc phòng lên tối thiểu 2% tổng sản phẩm quốc nội (GDP) ngay lập tức, chứ không phải đến năm 2025, ngân sách quốc phòng đã trở thành vấn đề "nóng" tại hội nghị này.

Đúng như dự đoán của giới phân tích, vấn đề tăng ngân sách quốc phòng đã trở thành "điểm nóng" tại Hội nghị cấp cao NATO lần này. Tổng thống Mỹ Trump hôm 11-7 đã gia tăng sức ép đối với các đồng minh quân sự của mình khi nhấn mạnh rằng, các quốc gia thành viên của NATO phải chi 2% GDP cho quốc phòng ngay lập tức chứ không phải tới năm 2025. Ông Trump còn khẳng định lại vấn đề này trên trang Twitter của mình. Trước đó, Tổng thống Mỹ từng chỉ trích gay gắt các đối tác của Mỹ trong NATO là "ăn bám Mỹ trong lĩnh vực quốc phòng". Tổng thống Trump thậm chí nhận định rằng NATO "tệ không kém gì NAFTA", một hiệp định thương mại Bắc Mỹ mà ông coi là mối đe dọa an ninh của Mỹ.

Mỹ hối thúc các thành viên NATO gia tăng ngân sách quốc phòng trong bối cảnh Washington đã và đang phải "gánh" hầu hết chi tiêu quốc phòng của khối này. Theo thống kê, hiện Mỹ chiếm gần 72% tổng chi tiêu quốc phòng của NATO và trước hội nghị lần này mới chỉ có ba nước châu Âu đạt mức chi 2% GDP cho quốc phòng là Anh, Hy Lạp và Estonia. Dù các thành viên NATO từ năm 2014 đã nhất trí hoàn thành mục tiêu nâng mức chi tiêu quốc phòng lên 2% GDP, song hiện mới chỉ có một số ít thành viên NATO triển khai thực hiện mục tiêu nêu trên.

Ðầu tháng 7 vừa qua, Tổng thống Trump đã gửi thư cho Thủ tướng Ðức A.Merkel, Thủ tướng Canada J.Trudeau cũng như các nhà lãnh đạo của Bỉ và Na Uy yêu cầu họ phải thực hiện cam kết tăng chi tiêu quốc phòng. Trước đó, ông Trump còn "bóng gió" về việc sẽ xem xét điều chuyển binh lính Mỹ ở các nước châu Âu, nếu các nước này không tăng chi tiêu quốc phòng. Sức ép mà Tổng thống Mỹ tạo ra dường như đã có tác dụng nhất định bởi ngay trước thềm Hội nghị cấp cao NATO lần này, đã có bảy nước thành viên Liên hiệp châu Âu (EU) là Anh, Hy Lạp, Latvia, Estonia, Ba Lan, Litva và Rumani khẳng định sẽ thực hiện cam kết nâng chi tiêu quốc phòng của mình lên 2% GDP trong năm 2018. Trước đó, tại Hội nghị cấp cao EU cuối tháng 6, lãnh đạo các nước EU cũng khẳng định, khối này sẽ tăng chi tiêu quốc phòng để củng cố sự tự chủ chiến lược của liên minh và "không phụ thuộc vào Mỹ".

Vấn đề chi tiêu quốc phòng "nóng" tại Hội nghị cấp cao NATO cũng như trong quan hệ Mỹ - EU trong bối cảnh Tổng thống Mỹ Trump chủ trương thực hiện chính sách "Nước Mỹ trên hết". Trong khi đó, nhu cầu ngân sách của NATO hiện vẫn rất lớn khi khối này muốn duy trì ảnh hưởng tại nhiều khu vực trên thế giới. Ngay tại hội nghị cấp cao lần này, các nước thành viên NATO đã quyết định mở rộng hỗ trợ tài chính cho quân đội Afghanistan đến năm 2024. Tuyên bố của hội nghị hôm 11-7 đã kêu gọi các đối tác hợp tác chặt chẽ hơn trong việc chống khủng bố, cải thiện điều kiện phát triển kinh tế, hỗ trợ các nỗ lực hòa bình và hòa giải của Chính phủ Afghanistan.

Việc Tổng thống Mỹ quyết liệt trong việc gia tăng sức ép đòi các nước thành viên NATO tăng chi tiêu quốc phòng có thể giúp nước Mỹ giảm bớt trách nhiệm và giúp NATO có đủ ngân sách cho các mục tiêu tham vọng của mình. Tuy nhiên, đây cũng chính là "quả táo bất hòa" gây chia rẽ nội bộ NATO. Trên thực tế, những bất đồng về vấn đề ngân sách quốc phòng đã khiến quan hệ Mỹ và các nước đồng minh phương Tây rạn nứt đáng kể từ khi ông Trump nhậm chức đến nay. Trong thời gian tới, chắc chắn đây sẽ còn là vấn đề gây chia rẽ Mỹ với một số thành viên NATO khác.

Bên cạnh đó, việc các thành viên NATO tăng chi tiêu quốc phòng dưới sức ép của Mỹ cũng đang vấp phải sự phản đối, bất bình của người dân tại nhiều nước châu Âu. Ngay trước thềm Hội nghị cấp cao NATO lần này, hàng nghìn người đã xuống đường biểu tình với các biểu ngữ ủng hộ hòa bình, chống chiến tranh. Những người biểu tình cho rằng, NATO đã sai khi tập trung vào vấn đề quân sự hóa mà bỏ quên những cuộc chiến thật sự như chống đói nghèo, bảo vệ Trái đất trước nguy cơ biến đổi khí hậu, người di cư... Các nhà phân tích cho rằng, trong bối cảnh nêu trên, dẫu ông Trump có "thắng" trên bàn nghị sự của Hội nghị NATO về vấn đề chi tiêu quốc phòng, thì có thể ông vẫn "thua" trong quan hệ đối ngoại với châu Âu.

HÀ VIỆT