Cơn sóng dữ bên bờ Biển Ðỏ

Thứ Bảy, 09/06/2018, 20:48:16
 Font Size:     |        Print

Cộng đồng quốc tế đang bày tỏ lo ngại trước tình trạng xung đột leo thang ở Y-ê-men. Liên hợp quốc lên tiếng cảnh báo nguy cơ xảy ra thảm họa nhân đạo nghiêm trọng nếu các lực lượng chính phủ Y-ê-men, được sự hỗ trợ của liên quân A-rập, tiến công nhằm vào thành phố cảng Hô-đây-đa hiện do phiến quân Hu-thi kiểm soát. Mỹ cũng để ngỏ khả năng can thiệp quân sự vào quốc gia trên bán đảo A-rập.

Được sự hỗ trợ của liên quân A-rập, các lực lượng chính phủ Y-ê-men tiến sát thành phố cảng Hô-đây-đa để chuẩn bị sẵn sàng đánh chiếm lại thành phố bên bờ Biển Ðỏ từ tay phiến quân Hu-thi. Mục tiêu của liên quân là "cắt đứt huyết mạch" mà phiến quân đang tận dụng. Ðáp lại, phía Hu-thi kêu gọi các tay súng phiến quân tập hợp lực lượng lớn để bảo vệ mặt trận phía tây, sẵn sàng ngăn cản bất kỳ chiến dịch quân sự nào của liên quân nhằm vào Hô-đây-đa.

Dư luận khu vực và quốc tế lo ngại một chiến dịch quân sự lớn diễn ra ở đây sẽ có nguy cơ làm bùng phát cuộc khủng hoảng nhân đạo mới ở Y-ê-men, quốc gia vốn đang chứng kiến thảm họa nhân đạo tồi tệ nhất thế giới, với hai phần ba dân số cần cứu trợ. Liên hợp quốc đã cảnh báo, bất kỳ chiến dịch quân sự nào nhằm vào cảng biển này sẽ cản trở hàng cứu trợ nhân đạo được chuyển đến Y-ê-men, do 70% lượng hàng hóa được đưa qua cảng Hô-đây-đa.

Cảng Hô-đây-đa ở Biển Ðỏ đã trở thành khu vực cạnh tranh gay gắt kể từ khi liên quân do A-rập Xê-út đứng đầu can thiệp quân sự hồi năm 2015 nhằm chống phiến quân Hu-thi ở Y-ê-men. Cảng biển là nơi tiếp nhận hàng viện trợ lớn nhất của Y-ê-men, nơi hàng triệu người đang đứng bên bờ vực của nạn đói. Trong khi đó, liên quân và chính phủ Y-ê-men cho biết, cảng Hô-đây-đa cũng là nơi phiến quân nhận vũ khí từ bên ngoài, gồm cả tên lửa đạn đạo. Cuối năm 2017, liên quân đã công bố kế hoạch bao vây toàn diện Hô-đây-đa nhằm đáp trả vụ tiến công bằng tên lửa đạn đạo nhằm vào thủ đô Ri-i-át của A-rập Xê-út.

Trước quyết tâm của liên quân thực hiện mục tiêu giành lại Hô-đây-đa, Liên hợp quốc lo ngại sẽ xảy ra cuộc xung đột dữ dội tại đây và đe dọa mạng sống của khoảng 600 nghìn người sinh sống ở thành phố này. Theo cảnh báo của Liên hợp quốc, nếu chiến dịch quân sự ở Hô-đây-đa được tiến hành, cái giá phải trả có thể lên tới 250 nghìn sinh mạng của dân thường.

Để hỗ trợ chính quyền được quốc tế công nhận ở Y-ê-men, tháng 3-2015, liên minh quân sự các quốc gia A-rập do A-rập Xê-út đứng đầu đã can thiệp vào cuộc nội chiến ở Y-ê-men, tiến hành hàng nghìn cuộc không kích nhằm vào các căn cứ của phiến quân Hu-thi. Ðể đáp trả, Hu-thi đã tiến hành hàng trăm vụ tiến công bằng tên lửa nhằm vào các thành phố của quốc gia láng giềng.

Chiến tranh và xung đột kéo dài hơn ba năm qua tại Y-ê-men đã cướp đi sinh mạng của hơn 10 nghìn người, khiến hàng chục nghìn người bị thương, đẩy hơn hai triệu người vào cảnh tha hương và phá hủy nhiều cơ sở hạ tầng, bao gồm hệ thống y tế. Hơn 22 triệu trong tổng số 25 triệu dân ở Y-ê-men đang cần hỗ trợ nhân đạo, trong đó có 11,3 triệu người cần cứu trợ khẩn cấp. Tình hình xung đột leo thang gần đây tại Y-ê-men gây ảnh hưởng nghiêm trọng các hoạt động cứu trợ nhân đạo. Uỷ ban Chữ thập đỏ quốc tế (ICRC) mới đây đã rút 71 nhân viên khỏi Y-ê-men do lo ngại hiểm họa an ninh.

Trước những diễn biến căng thẳng ở Y-ê-men, Lầu năm góc mới đây cho biết, có thể triển khai lực lượng hỗ trợ quân sự trực tiếp cho Các tiểu Vương quốc A-rập thống nhất (UAE) trong chiến dịch nhằm giành quyền kiểm soát cảng biển chính Hô-đây-đa từ tay phiến quân. Tuy nhiên, giới chức Lầu năm góc cũng lo ngại về hậu quả từ một hành động quân sự tại Hô-đây-đa khi không hoàn toàn chắc chắn rằng liên quân sẽ giải quyết được vấn đề nhanh gọn và tránh được hậu quả thảm khốc. Quân đội Mỹ từ đầu cuộc chiến đã hỗ trợ hàng tỷ USD cho liên quân thông qua việc cung cấp vũ khí, thông tin tình báo và hậu cần nhưng không điều quân trực tiếp tới Y-ê-men. Tuy nhiên, báo chí Mỹ từng đưa tin cho biết, Lầu năm góc cuối năm 2017 đã bí mật triển khai một nhóm đặc nhiệm hỗ trợ A-rập Xê-út xác định và phá hủy các căn cứ tên lửa đạn đạo cũng như những địa điểm đặt bệ phóng mà phiến quân Hu-thi sử dụng để tiến công Ri-i-át. Khả năng Mỹ can thiệp trực tiếp Y-ê-men cho thấy diễn biến an ninh đang ngày càng xấu đi ở quốc gia nghèo trên bán đảo A-rập này.

Liên hợp quốc đang lên kế hoạch hòa bình mới cho Y-ê-men, theo đó kêu gọi Hu-thi giao nộp tên lửa đạn đạo để tạo điều kiện cho một tiến trình đàm phán về lộ trình chính trị và hòa bình nhằm chấm dứt xung đột. Tuy nhiên, nhiều vòng đàm phán do Liên hợp quốc bảo trợ đã lâm vào bế tắc và những diễn biến mới đây đang gây lo ngại về "một cơn sóng dữ" ở Biển Ðỏ có thể cuốn Y-ê-men chìm sâu hơn vào khủng hoảng.

BẢO ANH