Động lực mới của tự do thương mại

Thứ Sáu, 09/03/2018, 19:13:39
 Font Size:     |        Print

Sau nhiều gian nan, trắc trở, cuối cùng Hiệp định Đối tác toàn diện và tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) đã chính thức “về đích” với việc đại diện 11 quốc gia thành viên tham dự lễ ký kết CPTPP vào sáng 9-3 (giờ Việt Nam) tại Chi-lê.

Giới phân tích nhận định, sau khi ký kết, CPTPP sẽ là động lực quan trọng thúc đẩy tự do thương mại trong bối cảnh chủ nghĩa bảo hộ có xu hướng gia tăng và trong thời gian tới sẽ có thêm các thành viên mới tham gia “sân chơi” này.

Có thể nói, việc ký kết CPTPP là một minh chứng cho xu thế tự do hóa thương mại của khu vực và toàn cầu là không thể đảo ngược. Sau khi Mỹ rút khỏi Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình dương (TPP), 11 nước thành viên còn lại trong khung khổ hợp tác này đã không ngừng nỗ lực để hồi sinh TPP trong “hình hài” mới của hiệp định này là CPTPP. Trên thực tế, nước Mỹ đã “rời bỏ cuộc chơi” TPP nhằm thực hiện chính sách “Nước Mỹ trước tiên” với việc tăng cường các hàng rào thuế quan để bảo hộ sản xuất trong nước.

Tuy nhiên, bất chấp sự ra đi của Mỹ, các nước còn lại trong TPP vẫn rất mong muốn tiếp tục hiệp định này, bởi đây là một hiệp định toàn diện, có chất lượng cao và có thể coi là hình mẫu cho thương mại trong những năm đầu của thế kỷ 21. Theo đó, 11 nước thành viên TPP, trong đó nổi bật là Nhật Bản, Việt Nam, Ô-xtrây-li-a… đã nỗ lực hết mình để hiệp định này không “đi vào ngõ cụt” và việc CPTPP được ký kết, có triển vọng thực thi trong năm tới, có thể xem là thắng lợi của những quốc gia ủng hộ tự do thương mại.

Theo giới chuyên gia, phiên bản cuối cùng của CPTPP được đánh giá là mang tính bước ngoặt, nhằm cắt giảm rào cản thương mại ở một số nền kinh tế phát triển nhanh nhất khu vực châu Á - Thái Bình Dương. Thành công của thỏa thuận này được các giới chức Nhật Bản và các nước thành viên khác nhận định là một biện pháp “chống lại chủ nghĩa bảo hộ đang gia tăng ở Mỹ”. Bình luận về việc ký kết CPTPP vừa diễn ra, tờ Wall Street Journal có cùng quan điểm nêu trên khi cho rằng, khi Tổng thống Đ.Trăm tuyên bố rút Mỹ khỏi TPP, có lẽ ông đã nghĩ rằng, hiệp định này đã bị "quẳng vào sọt rác". Nhưng giờ đây, việc CPTPP được ký kết đã chứng tỏ chính sách "Nước Mỹ trước tiên" của chính quyền Tổng thống Trăm đang cô lập nước Mỹ và có những tính toán sai lầm.

Dù không còn “đầu tàu kinh tế thế giới” là nước Mỹ tham gia, tuy nhiên CPTPP vẫn không hề “lép vế” so với các FTA khác khi 11 nền kinh tế tham gia hiệp định này vẫn chiếm khoảng 13,5% tổng sản phẩm quốc nội (GDP) toàn cầu. CPTPP vẫn là sân chơi mang lại nhiều lợi ích và kỳ vọng cải cách, phát triển kinh tế cho các nước thành viên. Ngay sau khi CPTPP được ký ở Chi-lê, ông Xtê-uốt Bếch - Chủ tịch kiêm Tổng Giám đốc điều hành Quỹ châu Á - Thái Bình Dương Ca-na-đa - cho rằng, thỏa thuận này sẽ mở ra nhiều cơ hội hợp tác giữa Ca-na-đa với Việt Nam và các nước trong khu vực.

Theo đó, CPTPP tạo cơ hội cho Ca-na-đa tiếp cận tự do với thị trường Nhật Bản và các thị trường tiềm năng khác như Việt Nam, Xin-ga-po… Đây đều là những thị trường quan trọng mà Ca-na-đa chưa có thỏa thuận thương mại tự do. Cũng theo ông Bếch, khi Ca-na-đa khởi động tuyên truyền về CPTPP ở trong nước, người dân và doanh nghiệp của nước này bắt đầu hiểu ra rằng, họ cần phải nhìn vào Việt Nam như một thị trường tiềm năng với gần 100 triệu dân, cơ cấu dân số trẻ và nhiều người được giáo dục rất tốt.

Trong khi đó, Bộ trưởng Thương mại Ô-xtrây-li-a X.Xi-ô-bô nhận định, CPTPP sẽ giúp tạo ra nhiều việc làm mới cho Ô-xtrây-li-a trong tất cả mọi lĩnh vực: nông nghiệp, sản xuất, khai thác mỏ, dịch vụ và cùng lúc tạo ra những cơ hội mới trong khu vực mậu dịch tự do trải dài khắp châu Mỹ và châu Á. Chính phủ Niu Di-lân thì cho rằng, CPTPP sẽ thúc đẩy nền kinh tế của đảo quốc này lên khoảng 1,2 tỷ đô-la Niu Di-lân (khoảng 881,4 triệu USD) đến 4 tỷ đô-la Niu Di-lân mỗi năm, trong đó, các nhà xuất khẩu trái ki-uy và thịt bò nằm trong số những người hưởng lợi hàng đầu. Nhiều chuyên gia kinh tế nhận định rằng, việc Ca-na-đa và Mê-hi-cô ký kết CPTPP đang tạo ra áp lực lớn đối với Mỹ trong đàm phán lại Hiệp định tự do thương mại Bắc Mỹ (NAFTA), bởi vì một khi hai nước nêu trên gia nhập CPTPP thì mức độ quan trọng của thị trường Mỹ với họ sẽ giảm đáng kể.

Việc CPTPP “về đích” như kế hoạch cũng như lợi ích mà hiệp định này mang lại đang khiến CPTPP có triển vọng trở thành “thỏi nam châm” thu hút sự quan tâm của nhiều nền kinh tế trong khu vực châu Á - Thái Bình Dương. Ngay cả nước Mỹ từng tuyên bố “bỏ cuộc chơi”, nay cũng không thể làm ngơ trước sức hút mới của CPTPP. Hồi tháng 1-2018, tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới Đa-vốt (Thụy Sĩ), Tổng thống Mỹ Đ.Trăm tuyên bố “Oa-sinh-tơn có thể quay trở lại hiệp định này nếu có một thỏa thuận tốt hơn”. Bộ trưởng Tài chính Mỹ X.Mnu-chin cuối tháng 2 vừa qua đã nói rằng việc thương lượng lại TPP một lần nữa đã được đặt lên bàn.

Mới đây, 25 thượng nghị sĩ đảng Cộng hòa cũng đã đồng ký thư gửi Tổng thống Đ.Trăm bày tỏ ủng hộ tuyên bố gần đây của ông rằng có thể xem xét việc Oa-sinh-tơn tham gia trở lại CPTPP… Bộ Thương mại, Công nghiệp và Năng lượng Hàn Quốc vừa thông báo nước này sẽ quyết định có gia nhập CPTPP trong năm nay hay không. Trong khi đó, Hội đồng Lập pháp Quốc gia (NLA) - Quốc hội Thái-lan cũng cho biết, Thái-lan đang cân nhắc việc tham gia hiệp định nói trên.

Tình hình và những động thái kể trên cho thấy CPTPP đang tạo thêm niềm tin vào tự do thương mại và là minh chứng cho thấy xu thế này là không thể đảo ngược. Thành công và những lợi ích mà CPTPP mang lại chắc chắn sẽ khiến mái nhà chung này sẽ ngày càng “đông vui” hơn và điều này đồng nghĩa với việc CPTPP càng có ý nghĩa quan trọng hơn đối với sự hội nhập, phát triển của các quốc gia khu vực châu Á - Thái Bình Dương.

ĐÔNG DƯƠNG