Thách thức gia tăng

Thứ Ba, 16/04/2019, 04:03:06

Trước và trong Hội nghị mùa xuân của Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) và Ngân hàng Thế giới (WB) diễn ra ở Washington (Mỹ) cuối tuần qua, giới chuyên gia đã bày tỏ quan ngại về một loạt thách thức đe dọa tăng trưởng kinh tế toàn cầu, từ nợ công tới căng thẳng thương mại, rủi ro địa chính trị và bất ổn chính trị…

Mặc dù cuộc khủng hoảng nợ công trên toàn cầu đã lùi xa hơn 10 năm qua và thế giới đã rút ra những "bài học xương máu" về quản lý nợ công, nhưng ở thời điểm hiện tại, "bong bóng nợ" vẫn đang là thách thức lớn của nhiều nền kinh tế.

Trong báo cáo Ổn định tài chính toàn cầu công bố trước thềm Hội nghị mùa xuân nêu trên, IMF cảnh báo rằng, thách thức nợ công đe dọa kinh tế thế giới. Báo cáo của IMF nhận định, nợ công ty và nợ chính phủ gia tăng cộng với việc ngày càng có nhiều các khoản cho vay rủi ro hơn là những nguyên nhân có thể khiến nền kinh tế toàn cầu dễ bị tổn thương và đối diện nguy cơ xảy ra một cuộc suy thoái nghiêm trọng khác. IMF cho rằng, các nền kinh tế phát triển và mới nổi ngày càng bộc lộ nhiều nhược điểm và những "điểm yếu nợ công" này có thể trở nên nghiêm trọng hơn nếu tăng trưởng chậm lại hoặc các ngân hàng tăng mạnh lãi suất.

Cảnh báo nêu trên được đưa ra trong bối cảnh nhiều chính phủ và công ty, ở cả các nước phát triển và đang phát triển, đang ngập trong nợ. Ở Mỹ, tỷ lệ nợ công tính theo Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) hiện ở mức cao kỷ lục. Trong báo cáo mới công bố, Bộ Tài chính Mỹ cho biết, tổng nợ công của nước này hiện ở mức 22.010 tỷ USD, tăng đáng kể so với mức 19.950 tỷ USD vào thời điểm Tổng thống D.Trump nhậm chức đầu năm 2017. "Núi nợ công" của Mỹ vẫn có nguy cơ tăng thêm. Mới đây, Văn phòng Ngân sách Quốc hội Mỹ (CBO) đã cảnh báo thâm hụt ngân sách của Mỹ sẽ tiếp tục tăng trong những năm tới, vượt ngưỡng 1.000 tỷ USD mỗi năm bắt đầu từ năm 2022 và sẽ không giảm dưới mức này cho tới năm 2029. Trước đó, CBO cũng cảnh báo quy mô nợ công của Mỹ có thể chạm mức 100% GDP vào cuối thập kỷ tới và tăng lên 152% GDP vào năm 2048.

Trong khi đó, ở châu Âu, mặc dù "bão nợ" đã đi qua nhiều năm, nhưng các ngân hàng cũng đang phải gánh quá nhiều trái phiếu chính phủ và nợ nần của một số nền kinh tế lớn vẫn đang ở mức "báo động đỏ", điển hình là trường hợp của Italy. Ðầu tháng 4 vừa qua, Tổ chức Hợp tác và phát triển kinh tế (OECD) đã cảnh báo rằng tình hình tài chính của Italy sẽ xấu đi trong năm nay và năm tới, với nợ công và thâm hụt ngân sách gia tăng. Dự báo thâm hụt ngân sách của nước này sẽ tăng tới mức 2,5% GDP trong năm 2019, cao hơn nhiều so với mục tiêu 2,04% mà Rô-ma đã nhất trí với Ủy ban châu Âu (EC) cuối năm 2018. Tiếp đó, thâm hụt ngân sách
sẽ tăng tới mức 3% GDP vào năm 2020. Tình hình này sẽ "cản bước" tăng trưởng kinh tế và khiến GDP của Italy sẽ sụt giảm 0,2% trong năm nay.

Cùng với gánh nặng nợ công, các chuyên gia của IMF, WB còn lo ngại rằng, kinh tế toàn cầu đang đối mặt nhiều nguy cơ khác, từ bất ổn an ninh, chính trị cho đến căng thẳng thương mại leo thang và nguy cơ Anh rời khỏi EU trong hỗn loạn cũng đã gây tổn hại niềm tin của các nhà đầu tư. Theo giới phân tích, các nhà đầu tư cũng có thể bị tác động tâm lý nếu tăng trưởng kinh tế toàn cầu giảm tốc nhanh hơn dự báo và các ngân hàng trung ương như Cục Dự trữ liên bang Mỹ (FED) quyết định tăng lãi suất trở lại...

Ngay cả khu vực châu Á - Thái Bình Dương vốn năng động và phát triển mạnh mẽ trong những năm qua, nay cũng đối mặt nhiều nguy cơ suy giảm tăng trưởng kinh tế. Giám đốc phụ trách khu vực châu Á - Thái Bình Dương của IMF C.Ri cảnh báo rằng nguy cơ giảm tốc độ tăng trưởng trong khu vực đã gia tăng, viện dẫn việc giảm sút các hoạt động giao thương, giá dầu tăng cao và sự biến động của thị trường tài chính toàn cầu. Trong bối cảnh tăng trưởng kinh tế thế giới đối mặt nhiều "rào cản" , IMF quyết định giảm dự báo tăng trưởng toàn cầu trong năm 2019 từ 3,5% xuống còn 3,3%. Ðây là lần thứ hai trong vòng bốn tháng, định chế tài chính này giảm dự báo mức tăng trưởng kinh tế thế giới.

Tại Hội nghị mùa xuân của IMF và WB lần này, các chuyên gia đã dành nhiều thời gian để tìm "lời giải" giúp các nền kinh tế "thoát hiểm" khỏi nguy cơ suy giảm tăng trưởng. Các cơ quan hoạch định chính sách của IMF đã cam kết tăng cường hợp tác quốc tế, đặc biệt trong các vấn đề về mất cân bằng toàn cầu, căng thẳng thương mại, thuế doanh nghiệp quốc tế... Ðồng thời, cơ quan này cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của cải cách cơ cấu và tài chính, cho rằng những cải cách này là quan trọng để thúc đẩy tăng trưởng và việc làm cũng như tăng cường khả năng phục hồi của nền kinh tế.

Có thể nói, tại Hội nghị mùa xuân lần này, giới phân tích đã chỉ ra những "làn gió ngược" nguy hiểm đối với kinh tế thế giới. Tuy nhiên, sau khi các chuyên gia "bắt bệnh", giờ là lúc chính phủ các nước và các tổ chức quốc tế phải hành động mạnh mẽ, hợp lực để "trị bệnh". Bởi, nếu bong bóng nợ công, căng thẳng thương mại và các "điểm nóng" bất ổn không được kiểm soát hữu hiệu, rất có thể kinh tế toàn cầu lại "đi vào vết xe đổ" của cuộc khủng hoảng tài chính từng xảy ra hơn 10 năm trước.

HÀ VIỆT