Nợ công “níu chân” nhiều nền kinh tế

Thứ Hai, 11/02/2019, 01:26:09

Thế giới đang bước vào năm 2019 với một loạt quan ngại về triển vọng kinh tế u ám, trong đó nợ công được xem như những “quả bom hẹn giờ” có thể phát nổ, tàn phá nhiều nền kinh tế và thậm chí đẩy thế giới vào vòng xoáy khủng hoảng mới.

Từ cuối năm 2018, các báo cáo kinh tế toàn cầu của Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF), Ngân hàng Thế giới (WB) và nhiều chuyên gia, tổ chức tài chính khác đã gióng lên hồi chuông cảnh báo về nguy cơ khủng hoảng tài chính toàn cầu, trong đó nợ công của các nền kinh tế lớn như Mỹ, Trung Quốc, được xem là những "ngòi nổ" nguy hiểm.

Mới đây nhất, hôm 9-2, Tổng Giám đốc IMF C.Lagarde, trong phát biểu tại Diễn đàn Tài chính A-rập ở Dubai, đã cảnh báo các quốc gia A-rập về nợ công của họ đã tăng lên nhanh chóng kể từ cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008, do thâm hụt ngân sách liên tục ở mức cao. Bà nhấn mạnh, nợ công ở các nước A-rập đã tăng từ 64 đến 85% GDP trong thập kỷ tính từ năm 2008. Giờ đây, tại gần một nửa trong các quốc gia A-rập, con số này thậm chí vượt quá mức 90% GDP. Tại các nước xuất khẩu dầu mỏ - bao gồm cả sáu quốc gia thuộc Hội đồng Hợp tác vùng Vịnh - mức nợ công cũng đã tăng từ 13 lên 33% GDP, do dầu mỏ sụt giá thảm hại cách đây 5 năm. Nếu các quốc gia này không quyết liệt cải cách, cơ cấu lại và thúc đẩy tăng trưởng, gánh nặng nợ công sẽ cản bước tăng trưởng kinh tế. Bởi vậy, trong phát biểu hôm 9-2, người đứng đầu IMF đã kêu gọi các nước A-rập cải cách nhiều hơn nữa, tăng cường chống tham nhũng và minh bạch về tài chính.

Tuy nhiên, nếu so sánh với các nền kinh tế lớn khác như Mỹ, Trung Quốc, Italy..., mức nợ công của các quốc gia A-rập vẫn chưa thấm tháp gì. Theo số liệu mới nhất của Bộ Tài chính Mỹ, tổng nợ công của Mỹ trong năm tài khóa 2018 đã gia tăng đến ngưỡng kỷ lục mới là 21.520 tỷ USD và vẫn chưa có dấu hiệu ngừng lại hay giảm tốc. Ðiều này có nghĩa là trong năm tài khóa 2018, khoản nợ của nước Mỹ đã tăng thêm 1.200 tỷ USD, gấp 6,3 lần so với cùng kỳ năm 2017, và tương đương với 105,4% GDP của nước này. Khoản nợ công khổng lồ khiến giới chuyên gia kinh tế Mỹ hết sức lo ngại bởi nó tác động tiêu cực đến nền kinh tế số một thế giới.

Tình trạng bong bóng nợ phình to cũng đang là thách thức với nền kinh tế số hai thế giới là Trung Quốc. Tại châu Âu, nợ công tiếp tục là mối lo lớn của các nền kinh tế thành viên Khu vực đồng ơ-rô (Eurozone), trong bối cảnh tốc độ tăng trưởng của nhiều nền kinh tế hầu như "giậm chân tại chỗ". Báo chí châu Âu cho biết, hiện tổng nợ công của Italy đã lên tới 2,3 nghìn tỷ ơ-rô, tương đương 132% GDP của nước này. Mức nợ công của Hy Lạp còn tệ hơn, lên đến gần 180% GDP và con số này ở Pháp là khoảng 97% GDP...

Giới chuyên gia và các tổ chức tài chính quốc tế quan ngại rằng, khối nợ công phình to đang ngày càng trở thành một thách thức lớn mà kinh tế thế giới phải đối mặt. Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Tài chính Ðức mới đây nhận định nguy cơ xuất phát từ những vấn đề đã tồn tại từ cuộc khủng khoảng tài chính toàn cầu năm 2008 và đến nay vẫn không đổi, đó là khối nợ công khổng lồ tại nhiều quốc gia và tình trạng thất nghiệp gia tăng tại một số nước. Ông nhấn mạnh nhiệm vụ cấp bách hiện nay là giảm nợ công.

Các chuyên gia cho rằng, nợ công đang trở thành yếu tố cản bước tăng trưởng kinh tế toàn cầu. Trong bối cảnh các nền kinh tế ngày càng nợ nần nhiều hơn, chiến tranh thương mại và chủ nghĩa bảo hộ gia tăng, Tổ chức đánh giá tín nhiệm quốc tế S&P dự báo đà tăng trưởng tại các nền kinh tế lớn sẽ chậm lại và kinh tế toàn cầu chỉ tăng trưởng khoảng 3,6% trong năm 2019. Trong khi đó, Tổ chức Hợp tác và phát triển kinh tế (OECD) dự kiến tốc độ tăng trưởng kinh tế toàn cầu năm 2019 sẽ đạt 3,5%, giảm so với mức dự báo 3,7% được đưa ra hồi tháng 9-2018. Về phần mình, IMF dự báo tăng trưởng toàn cầu đạt mức cao 3,7% trong năm 2019, nhưng hai nền kinh tế đứng đầu là Mỹ và Trung Quốc đang bắt đầu hạ nhiệt.

Thực tế nêu trên đang đặt ra yêu cầu đòi hỏi chính phủ các nước cũng như cộng đồng quốc tế cần cấp bách khống chế và giải quyết nợ công. Những khối nợ công của các nền kinh tế lớn một khi vượt khỏi tầm kiểm soát, sẽ trở thành những "trái bom" tàn phá các nền kinh tế nói riêng và đẩy kinh tế thế giới nói chung vào nguy cơ khủng hoảng.

KHÔI NGUYÊN