Khó thỏa hiệp

Thứ Bảy, 12/01/2019, 04:42:44

Mỹ và Thổ Nhĩ Kỳ gần đây có những tuyên bố trái ngược nhau về vấn đề người Kurd ở Syria. Trong vấn đề từng đẩy mối quan hệ đồng minh Mỹ - Thổ xuống thấp này, hai nước rất khó có thể tìm được tiếng nói chung. Tương lai của người Kurd sau khi Mỹ rút quân khỏi Syria vẫn là câu hỏi còn bỏ ngỏ, trong khi Washington tiếp tục có những toan tính chiến lược riêng ở khu vực Trung Ðông.

Thổ Nhĩ Kỳ đã bác bỏ cam kết với Mỹ rằng, Ankara sẽ bảo vệ lực lượng dân quân người Kurd ở Syria. Người phát ngôn của Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ nêu rõ: “Không ai mong muốn Thổ Nhĩ Kỳ có sự bảo đảm cho một tổ chức khủng bố”. Ankara thậm chí còn hối thúc Mỹ tịch thu toàn bộ vũ khí mà Washington trao cho lực lượng người Kurd ở Syria trong cuộc chiến chống tổ chức tự xưng Nhà nước Hồi giáo (IS). Thổ Nhĩ Kỳ bày tỏ quan ngại liên quan các căn cứ Mỹ và những vũ khí được trao cho người Kurd sau khi Lầu năm góc rút quân khỏi Syria.

Tuyên bố của Thổ Nhĩ Kỳ đã “giội gáo nước lạnh” vào Mỹ. Hai quốc gia đồng minh đang bộc lộ tình trạng “ông chẳng bà chuộc” trong việc xử lý các vấn đề vốn nhạy cảm trong quan hệ hai nước. Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ T.Erdogan tuyên bố, nước này không chấp nhận những phát biểu gần đây của Cố vấn an ninh quốc gia Mỹ J.Bolton khi cho rằng, Thổ Nhĩ Kỳ phải đồng ý bảo vệ các đồng minh người Kurd của Mỹ tại Syria khi đưa ra điều kiện về rút quân khỏi quốc gia Trung Ðông này. Vị cố vấn Mỹ nhấn mạnh, lập trường của Tổng thống D.Trump là Thổ Nhĩ Kỳ không được phép gây tổn hại người Kurd và Mỹ sẽ không rút quân tại Syria nếu không có thỏa thuận về điều đó. Theo ông T.Erdogan, ông J.Bolton đã “phạm sai lầm nghiêm trọng” khi ra điều kiện như vậy, đồng thời nhắc lại quan điểm không thể lay chuyển của Thổ Nhĩ Kỳ là không bao giờ thỏa hiệp về vấn đề liên quan nhóm vũ trang Các đơn vị bảo vệ nhân dân người Kurd (YPG).

Thổ Nhĩ Kỳ coi YPG, lực lượng mà Mỹ hậu thuẫn trong cuộc chiến chống IS tại Syria, là nhóm khủng bố và là một phần của đảng Công nhân người Kurd (PKK) vốn bị chính quyền Ankara đặt ngoài vòng pháp luật.

Trong lúc tranh cãi giữa Mỹ và Thổ Nhĩ Kỳ liên quan vấn đề người Kurd chưa lắng dịu thì Washington tiếp tục thúc đẩy chiến lược mới ở Trung Ðông, trong đó mở rộng mối quan hệ và thúc đẩy hợp tác với các nước A-rập ở vùng Vịnh. Bộ trưởng Ngoại giao Mỹ M.Pompeo đang có chuyến công du tám nước Trung Ðông để thảo luận tình hình tại Syria cũng như tăng cường liên minh giữa Mỹ với các đồng minh tại khu vực. Mỹ muốn các đồng minh tham gia tích cực hơn vào cuộc chiến chống IS nhằm bảo đảm không để “khoảng trống an ninh” sau khi họ rút quân khỏi Syria. Mỹ cũng muốn khẳng định việc bảo đảm thực hiện các cam kết với các đồng minh.

Washington muốn các đồng minh của mình ở Trung Ðông gánh vác thêm trọng trách bảo đảm an ninh và ổn định khu vực, song thực tế đó không phải điều dễ dàng trong bối cảnh có những lo ngại về sự trỗi dậy trở lại của các tổ chức cực đoan, như al-Qaeda và IS sau khi Mỹ rút quân. Bởi thế, dù tuyên bố rút quân khỏi Syria, song Mỹ cũng phải lên tiếng trấn an đồng minh về một sự thoái lui từ từ, có lộ trình. Như Tổng thống D.Trump khẳng định thì họ sẽ rút quân thận trọng và việc rút quân sẽ được triển khai ở tiến độ phù hợp cùng với các nỗ lực chống khủng bố.

Thổ Nhĩ Kỳ nhiều lần tuyên bố không chấp nhận sự hiện diện của người Kurd ở miền đông Syria. Bởi thế, kể cả Mỹ muốn thương lượng với Ankara trong vấn đề này, cũng khó có thể đi đến thỏa hiệp; và nhiều khả năng Washington phải tiếp cận vấn đề theo cách khác, thì mới không bị mang tiếng bỏ rơi lực lượng từng được Mỹ coi là “đối tác tốt” trong cuộc chiến chống IS ở Syria.

BẢO ANH