Đồng minh, chẳng đồng lòng

Chủ Nhật, 11/11/2018, 03:59:59
 Font Size:     |        Print

Tổng thống Mỹ Đ.Trăm vừa lên tiếng chỉ trích sáng kiến của giới lãnh đạo châu Âu về xúc tiến thành lập quân đội riêng của Liên hiệp châu Âu (EU). Việc EU bất chấp phản đối của Mỹ vẫn xúc tiến các bước đi để cho ra đời một lực lượng phòng thủ độc lập nhằm giảm phụ thuộc Mỹ, một lần nữa cho thấy sự thiếu tin tưởng giữa những đồng minh thân cận ở hai bờ Đại Tây Dương.

Trên mạng xã hội Twitter hôm 10-11, Tổng thống Mỹ Đ.Trăm bình luận: Đề xuất xây dựng quân đội riêng của EU chẳng khác nào “hành động xúc phạm Oa-sinh-tơn”, nhất là trong bối cảnh EU góp ngân sách cho NATO, tổ chức quân sự hiện bảo vệ châu Âu, còn chưa bằng một nửa phần đóng góp của Mỹ.

Lời chỉ trích của lãnh đạo Nhà trắng được đưa ra sau khi Tổng thống Pháp E.Ma-crông kêu gọi “xây dựng một quân đội châu Âu thật sự để bảo vệ chính mình”, ám chỉ mục tiêu đối phó các mối đe dọa từ các cường quốc, trong đó có cả đồng minh Mỹ. Tổng thống Ma-crông theo đuổi ý tưởng lập một lực lượng chung của EU ngay khi lên nắm quyền năm 2017, với lý do EU cần giảm bớt phụ thuộc vào sức mạnh Mỹ. Kế hoạch này càng trở nên cấp bách sau khi Tổng thống Đ.Trăm mới đây tuyên bố ý định rút khỏi Hiệp ước các lực lượng hạt nhân tầm trung (INF) mà Mỹ ký với Nga từ thời chiến tranh lạnh. Phát biểu ý kiến trên Đài phát thanh châu Âu Europe 1 hôm 6-11, Tổng thống Ma-crông nêu rõ, bước đi của Mỹ sẽ làm chao đảo châu Âu, bởi “nạn nhân” chính của quyết định này không phải Nga, mà là các nước EU và an ninh của “lục địa già”. Theo ông Ma-crông, EU sẽ không thể tự bảo vệ mình, trừ khi khối này có một “quân đội thật sự”.

Thực tế, châu Âu gần đây đã có các bước triển khai ý tưởng về một lực lượng quân sự riêng. Năm ngoái, EU đã thành lập “quỹ phòng thủ chung” trị giá nhiều tỷ ơ-rô nhằm phát triển các năng lực quân sự của khối và giúp tăng cường tính độc lập chiến lược của “lục địa già”. EU cũng cho ra đời một hiệp ước quốc phòng mang tính bước ngoặt, nhằm thúc đẩy đầu tư quân sự chung của khối. Trong khi đó, Pháp đi đầu thúc đẩy thành lập một lực lượng liên minh các nước EU, có khả năng triển khai nhanh chóng các cuộc tác chiến khi cần thiết, tiến hành chiến dịch sơ tán khỏi các vùng chiến sự và cung cấp cứu hộ, cứu trợ trong các tình huống thiên tai...

Đến nay, chín quốc gia châu Âu, gồm Đức, Bỉ, Anh, Đan Mạch, E-xtô-ni-a, Hà Lan, Phần Lan, Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha, đã hưởng ứng sáng kiến của Tổng thống Pháp E.Ma-crông. Liên minh phòng thủ châu Âu đã ra mắt tại Pa-ri hôm 7-11, với nhiệm vụ sẵn sàng phản ứng trước các cuộc khủng hoảng gần biên giới EU. Một lần nữa, Pháp và các nước tham gia khẳng định, tổ chức hợp tác quân sự mới của châu Âu chỉ là liên minh phòng thủ độc lập, không mâu thuẫn với chức năng của NATO và không phá vỡ cấu trúc an ninh truyền thống ở châu lục. Các thành viên hợp tác trong những lĩnh vực quy hoạch, phân tích khủng hoảng quân sự và nhân đạo, nhằm đưa ra các kế hoạch quân sự để giải quyết khủng hoảng.

Chưa phải một “quân đội thật sự” như ý tưởng của nhà lãnh đạo Pháp, song tổ chức phòng thủ quân sự mới ra mắt của các đồng minh bên kia bờ Đại Tây Dương cũng khiến Mỹ đứng ngồi không yên. Điều Oa-sinh-tơn lo ngại là vị thế của NATO sẽ suy giảm, mặc dù Tổng thống Đ.Trăm vốn không còn “mặn mà” với khối quân sự xuyên đại dương này. Đánh giá NATO đã lỗi thời, song lãnh đạo Mỹ vẫn tin tưởng liên minh quân sự này sẽ trở nên mạnh mẽ hơn, đáp ứng nhu cầu bảo vệ của các đồng minh, một khi các nước châu Âu cùng Mỹ thể hiện trách nhiệm và thực thi các cam kết, nhất là liên quan chi tiêu quốc phòng và đóng góp ngân sách cho NATO. Theo một số báo cáo độc lập, hiện toàn bộ 28 thành viên NATO dành hơn 900 tỷ ơ-rô cho chi tiêu quốc phòng, trong đó riêng Mỹ đã đóng hơn 70% với 664 tỷ ơ-rô, trong khi các nước châu Âu chỉ góp 240 tỷ ơ-rô. Đây là lý do Mỹ luôn chỉ trích châu Âu thiếu công bằng trong việc thể hiện trách nhiệm với NATO.

Những lình xình trong quan hệ giữa Mỹ và châu Âu, nhất là liên quan NATO và các mục tiêu quân sự đã phản ánh rõ tình trạng “đồng minh mà chẳng đồng lòng”. Trong bối cảnh hai bên thiếu lòng tin, Mỹ càng không dễ chấp thuận lời giải thích của các đồng minh châu Âu, rằng trong một môi trường nhiều mối đe dọa và biến động về chính trị, lẫn khí hậu như hiện nay, sự ra đời của một liên minh các lực lượng quân sự EU chỉ đơn thuần phát đi thông điệp “Châu Âu đã sẵn sàng, châu Âu có đủ năng lực”; sáng kiến lập lực lượng riêng không mâu thuẫn hay phá vỡ các nỗ lực phòng thủ truyền thống của EU cũng như của NATO, ngược lại còn cải thiện khả năng tương tác giữa các thành viên.

LONG QUÂN