“Bộ ba” hòa giải

Chủ Nhật, 08/04/2018, 19:06:09
 Font Size:     |        Print

Cuộc gặp cấp cao ba bên Nga, Iran và Thổ Nhĩ Kỳ vừa diễn ra tại thủ đô Ankara của Thổ Nhĩ Kỳ đã ra tuyên bố chung nhằm thúc đẩy các nỗ lực chấm dứt xung đột, thiết lập hòa bình ở Syria. Sự phối hợp giữa ba quốc gia này sau các cuộc đối thoại ở Astana (Kazakhstan) được cho là có thể đem lại những bước tiến mới cho đàm phán ở Syria, nhất là trong bối cảnh cục diện trên chiến trường có nhiều thay đổi.

Tổng thống nước chủ nhà Recep Erdogan cùng người đồng cấp Nga Vladimir Putin và Tổng thống Iran Hassan Rouhani có cuộc gặp ba bên đáng chú ý tại Ankara. Đây là hội nghị ba bên lần thứ hai bàn về tình hình Syria sau hội nghị đầu tiên diễn ra tại thành phố Sochi bên bờ Biển Đen của Nga. Hội nghị lần này được coi là hình mẫu mới cho việc gạt bỏ những bất đồng, tăng cường hợp tác trong các vấn đề quốc tế. Mặc dù có những lợi ích khá khác biệt, song cả ba nước đã quyết định cùng nhau tận dụng việc phương Tây suy yếu ảnh hưởng tại Syria nhằm nâng cao tầm quan trọng của sự hợp tác giữa các bên liên quan cuộc khủng hoảng Syria .

Một lệnh ngừng bắn lâu dài giữa các bên xung đột nhằm tìm kiếm một giải pháp chính trị ở Syria đã được các nhà lãnh đạo ba nước Nga, Iran, Thổ Nhĩ Kỳ nhất trí nỗ lực thúc đẩy. Tuyên bố chung của Hội nghị nhấn mạnh bảo đảm sự toàn vẹn lãnh thổ của Syria , bảo vệ dân thường và triển khai thỏa thuận của Đại hội đối thoại dân tộc Syria. Hội nghị Ankara còn kêu gọi cộng đồng quốc tế, nhất là Liên hợp quốc và các tổ chức nhân đạo, có những hành động cụ thể để tăng cường trợ giúp Syria khi tại nhiều khu vực ở nước này, người dân đang đối mặt thảm kịch nhân đạo tồi tệ. Nỗ lực giúp tái thiết Syria thời hậu chiến cũng là mục tiêu ưu tiên trong hỗ trợ xây dựng cơ sở hạ tầng và xã hội ở quốc gia Trung Đông này.

Cuộc đàm phán cấp cao ba bên diễn ra trong bối cảnh cục diện an ninh và quân sự tại Syria có những thay đổi bước ngoặt. Quân đội Syria được sự hỗ trợ của Nga đã giành những bước tiến lớn, giải phóng nhiều khu vực chiến lược, trong đó có Đông Ghouta, ngoại ô thủ đô Damascus. Trong khi đó, Mỹ và các đồng minh phương Tây chưa đưa ra được chiến lược cụ thể khi cuộc chiến chống tổ chức tự xưng Nhà nước Hồi giáo (IS) đang đi đến hồi kết và các phần tử IS đang suy yếu. Mỹ buộc phải duy trì quân đội ở Syria song cũng tuyên bố không muốn ở lại lâu dài tại quốc gia Trung Đông này. Sự lúng túng của phương Tây trong chiến lược mới ở Syria đã tạo điều kiện để “bộ ba” Nga - Iran - Thổ Nhĩ Kỳ mở rộng tầm ảnh hưởng ở khu vực.

Để tiến hành cuộc gặp ở Ankara, ba nước phải dẹp bỏ những bất đồng lợi ích. Iran và Nga đều ủng hộ chính quyền của Tổng thống Syria Bashar al-Assad, trong khi Thổ Nhĩ Kỳ ủng hộ các lực lượng phiến quân ở Syria. Thực tế, chiến dịch quân sự mà Thổ Nhĩ Kỳ tiến hành ở khu vực phía bắc Syria nhằm vào lực lượng người Kurd không được Iran ủng hộ. Tại cuộc gặp ở Ankara, Tổng thống Iran Rouhani nói với những người đồng cấp Nga và Thổ Nhĩ Kỳ rằng, khu vực Afrin, phía bắc Syria, nên được trao lại cho quân đội Syria sau khi lực lượng Thổ Nhĩ Kỳ cùng các nhóm phiến quân đồng minh đã chiếm được thành phố này sau hai tháng tiến công vào lực lượng Các đơn vị bảo vệ nhân dân người Kurd (YPG). Trong khi đó, Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ vẫn bảo vệ cho chiến dịch quân sự mà Ankara tiến hành tại Syria. Ông Erdogan bóng gió đáp lại rằng, những ai không hiểu rằng lực lượng phiến quân người Kurd và IS có cùng chung mục đích thì không thể đóng góp cho nền hòa bình lâu dài ở Syria .

Bên cạnh những nỗ lực thúc đẩy đối thoại giữa các phe phái đối địch ở Syria thông qua các cuộc đàm phán diễn ra ở Geneva (Thụy Sĩ) dưới dự bảo trợ của Liên hợp quốc, ba nước Nga - Iran - Thổ Nhĩ Kỳ đang chứng tỏ một trục ngoại giao mới nổi trong việc giải quyết cuộc khủng hoảng Syria . Trong khi vai trò của phương Tây ngày càng mờ nhạt, sự tham gia của ba nước vốn có ảnh hưởng lớn tới các phe phái ở Syria được kỳ vọng sẽ đem lại “cú huých” cho lộ trình tìm kiếm giải pháp cho Syria , dù con đường phía trước còn nhiều chông gai.

MỸ VÂN