Triển vọng mong manh

Thứ Bảy, 07/04/2018, 20:02:46
 Font Size:     |        Print

Những ngày gần đây, báo giới Nga và phương Tây đề cập nhiều đến triển vọng cuộc gặp giữa Tổng thống Mỹ Đ.Trăm và Tổng thống Nga V.Pu-tin tại Nhà trắng. Nhiều nhà phân tích kỳ vọng, điều này sẽ giúp quan hệ Mỹ-Nga “đổi chiều” sau một giai đoạn căng thẳng. Tuy nhiên, hy vọng nói trên là hết sức mong manh, trong bối cảnh giữa hai cường quốc này còn tồn tại quá nhiều bất đồng.

Chính quyền Oa-sinh-tơn vừa cho biết họ tán thành kế hoạch tổ chức cuộc họp giữa Tổng thống Mỹ và Tổng thống Nga và giới phân tích đang kỳ vọng Tổng thống Nga Pu-tin sẽ có chuyến thăm Mỹ để khôi phục quan hệ giữa hai cường quốc đang bị xói mòn. Ý tưởng về cuộc gặp được đưa ra trong cuộc điện đàm giữa ông Ð.Trăm và ông Pu-tin. Trong cuộc điện đàm, hai bên bày tỏ sự quan tâm trong việc khởi động hợp tác kinh tế, đồng thời thảo luận khả năng tổ chức một cuộc gặp cấp cao. Ðiện Crem-li cho biết, trong cuộc điện đàm này ông Ð.Trăm đã gửi lời mời thăm Mỹ tới ông Pu-tin và gọi đó là "một ý tưởng khá thú vị và tích cực". Thư ký Nhà trắng X.Xan-đơ tiết lộ với báo giới rằng Nhà trắng là một trong số "các địa điểm tiềm năng" tổ chức cuộc gặp cấp cao Nga - Mỹ và cuộc gặp sẽ không bị ảnh hưởng bởi các biện pháp trừng phạt sâu rộng mà Oa-sinh-tơn áp đặt ngày 6-4 đối với các quan chức và doanh nhân Nga.

Tuy nhiên, các nguồn tin từ báo chí Mỹ cho biết, hiện Nga và Mỹ vẫn chưa có bất kỳ một cuộc thảo luận cụ thể nào về cuộc gặp nêu trên trong bối cảnh quan hệ song phương bị rạn nứt với việc các nhà ngoại giao hai bên bị trục xuất gần đây. Cố vấn chính sách đối ngoại của Tổng thống Nga Y.U-sa-cốp hy vọng các căng thẳng từ vụ trục xuất các nhà ngoại giao sẽ không ảnh hưởng đến các cuộc thảo luận về cuộc gặp cấp cao Nga - Mỹ. Ngoài ra, Nga gần đây cũng đã chủ động hàn gắn quan hệ nghị viện với Mỹ. Ðầu tháng 3 vừa qua, Ðại sứ Nga tại Mỹ A.An-tô-nốp đã gặp Thượng nghị sĩ Mỹ O.Hát-chơ, nhân vật số hai trong Thượng viện Mỹ, để thảo luận về khả năng khôi phục đối thoại liên nghị viện giữa hai nước. Theo đó, hai bên đã nhất trí khôi phục trạng thái bình thường.

Giới phân tích cho rằng, việc cải thiện quan hệ Nga - Mỹ còn đối mặt nhiều trở ngại. Quan hệ hợp tác liên nghị viện giữa Nga và Mỹ đã bị đình chỉ do cuộc khủng hoảng U-crai-na bùng phát năm 2014. Hiện quan hệ giữa Mỹ và Nga đang ở mức thấp như thời chiến tranh lạnh do những cáo buộc của Oa-sinh-tơn cho rằng Mát-xcơ-va can thiệp vào cuộc bầu cử Mỹ cũng như những bất đồng trong các vấn đề Xy-ri và U-crai-na. Bộ Tài chính Mỹ vừa thông báo áp đặt lệnh trừng phạt lên 17 quan chức Nga, bảy nhà tài phiệt, 12 công ty được cho là có quan hệ gần gũi với Tổng thống Nga, trong đó có Công ty xuất khẩu quốc phòng Nga. Trong khi đó, chính quyền Nga cũng luôn cáo buộc Mỹ âm mưu can thiệp công việc nội bộ của nước này và nhấn mạnh Mát-xcơ-va sẽ đáp trả nghiêm khắc những biện pháp trừng phạt mới công bố của Mỹ. Ngày 6-4, hãng Ria Novosti cho biết, Nga sẽ vẫn cung cấp hệ thống phòng thủ tên lửa S - 400 cho Thổ Nhĩ Kỳ bất chấp các lệnh trừng phạt mới của Mỹ.

Một rào cản lớn trong quan hệ song phương Mỹ - Nga là trong năm 2017, Tổng thống Mỹ Ð.Trăm đã ký ban hành "Luật trừng phạt các đối thủ của Mỹ" (H.R-3364), gồm cả Nga. Mục tiêu chính của Luật H.R-3364 nhằm vào các khu vực kinh tế - công nghiệp chủ chốt của Nga như xuất khẩu dầu thô, khí đốt, khai khoáng, giao dịch tài chính, an ninh mạng và chuyển giao vũ khí. Ðây được đánh giá là luật trừng phạt vô cùng cứng rắn và chưa từng có tiền lệ mà Mỹ áp đặt đối với Nga. Giới phân tích cho rằng, việc Quốc hội Mỹ thông qua dự luật với đa số áp đảo (419 phiếu thuận, ba phiếu chống tại Hạ viện và 98 phiếu thuận, hai phiếu chống tại Thượng viện) đã hoàn toàn vô hiệu hóa quyền phủ quyết và buộc Tổng thống Ð.Trăm phải ký ban hành dự luật trên. Theo đó, Luật H.R-3364 đang và sẽ "trói tay" Tổng thống Ð.Trăm trong nỗ lực cải thiện quan hệ với Mát-xcơ-va. Cụ thể là Nhà trắng cần phải nhận được sự phê chuẩn của Quốc hội Mỹ nếu muốn thực thi các biện pháp nới lỏng trừng phạt hay ký các thỏa thuận hợp tác với Nga trong tương lai.

Trong bối cảnh cả hai phía dường như "nói chưa đi đôi với làm" trong việc thể hiện thiện chí cải thiện quan hệ như trên, triển vọng chuyến thăm của ông Pu-tin đến Mỹ là vô cùng mong manh. Và ngay cả khi hai bên vượt qua những rào cản để thu xếp cuộc gặp cấp cao tại Nhà trắng, thì hai bên vẫn cần rất nhiều thời gian và nỗ lực để thực sự hàn gắn mối quan hệ song phương đã "xuống đáy" nghiêm trọng như hiện nay.

BẠCH DƯƠNG