Bộ Y tế lựa chọn phương án hiến máu tự nguyện thay vì bắt buộc

Thứ Hai, 09/01/2017, 10:23:21
 Font Size:     |        Print
 
 Font Size:     |  

NDĐT - Để vừa phù hợp với thực tiễn, phù hợp với pháp luật quốc tế cũng như không gây tốn kém không cần thiết cho Nhà nước và xã hội, Bộ Y tế cho biết, trong dự thảo Luật về máu và tế bào gốc trình Quốc hội, Bộ đưa phương án quy định hiến máu là hoạt động tự nguyện kết hợp với tăng chi cho hoạt động vận động hiến máu.

Hiện nay, việc hiến máu tại Việt Nam được thực hiện trên cơ sở tự nguyện của các cá nhân, do vậy, để bảo đảm đủ máu cho công tác điều trị cũng như bảo đảm an toàn truyền máu thì cần có chính sách của Nhà nước đối với vấn đề này. Bộ Y tế phối hợp với các Bộ, ngành liên quan xây dựng dự thảo Luật về máu và tế bào gốc trình Quốc hội xem xét và phê duyệt nhằm khắc phục được tình trạng thiếu máu để phục vụ cho hoạt động điều trị tại các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh.

Mới đây, Bộ Y tế có tờ trình gửi Bộ Tư pháp về dự thảo Luật về máu và tế bào gốc, trong đó có đưa ra hai giải pháp để tham khảo. Thứ nhất là bắt buộc công dân hiến máu mỗi năm một lần nhưng có loại trừ một số trường hợp đặc biệt không thể hiến máu. Giải pháp thứ hai quy định hiến máu là hoạt động tự nguyện kết hợp với tăng chi cho hoạt động vận động hiến máu. Cũng trong tờ trình, Bộ nêu quan điểm ủng hộ hiến máu tự nguyện và khẳng định đưa phương án này vào dự luật.

Bộ Y tế cho biết, qua khảo sát, cả hai giải pháp đều không có tác động đến tăng chi cho Nhà nước mà chỉ tăng chi cho Quỹ bảo hiểm y tế với mức tăng chi bình quân khoảng 500 tỷ/năm.

Việc quy định hiến máu là nghĩa vụ của công dân có mặt tích cực là giúp cho có nguồn máu đầy đủ và ổn định và nếu thực hiện chính sách này thì hằng năm sẽ tiêu tốn khoảng 4.180 tỷ. Trong đó, quỹ bảo hiểm y tế sẽ phải tăng chi khoảng 400 tỷ/năm, chủ sử dụng lao động sẽ phải bỏ ra khoảng 3.200 tỷ để chi trả tiền lương cho khoảng thời gian mà người lao động sự dụng để đi hiến máu. Bản thân người lao động sẽ phải bỏ ra trên 580 tỷ cho việc đi lại phục vụ cho việc hiến máu.

Nếu coi việc hiến máu là tự nguyện và trong điều kiện lý tưởng là có 18,2 triệu người hiến máu tình nguyện trong một năm thì hàng năm sẽ tiêu tốn khoảng 2.000 tỷ. Trong đó, quỹ bảo hiểm y tế sẽ phải tăng chi thêm khoảng 524 tỷ/năm, chủ sử dụng lao động sẽ phải bỏ ra khoảng 1.250 tỷ để chi trả tiền lương cho khoảng thời gian mà người lao động sử dụng để đi hiến máu và bản thân người lao động sẽ phải bỏ ra trên 217 tỷ cho việc đi lại phục vụ cho việc hiến máu.

Tham khảo pháp luật quốc tế cho thấy, toàn bộ các quốc gia có ban hành Luật về máu thì không có quốc gia nào quy định việc hiến máu là nghĩa vụ bắt buộc của công dân.

Bộ Y tế cho biết, nếu sử dụng giải pháp một thì sẽ xuất hiện một lượng máu dư thừa khá lớn không cần thiết là khoảng gần 28 triệu (theo tính toán của Tổ chức Y tế thế giới thì một năm một quốc gia cần khoảng 2% dân số hiến máu mỗi năm tương đương với 18,2 triệu đơn vị máu và nếu quy định nghĩa vụ hiến máu của công dân thì sẽ có 46 triệu đơn vị máu/năm). Bên cạnh đó, việc sử dụng giải pháp một cũng làm tăng chi phí của xã hội lên gấp đôi cho với việc sử dụng giải pháp một.

Từ những phân tích trên, Bộ Y tế chọn giải pháp hai là “Quy định việc hiến máu là tự nguyện kết hợp với tăng chi cho hoạt động vận động hiến máu” để vừa phù hợp với thực tiễn, phù hợp với pháp luật quốc tế cũng như không gây tốn kém không cần thiết cho Nhà nước và xã hội. Bên cạnh đó, do nội dung của các chính sách được xác định có liên quan đến quyền và nghĩa vụ của công dân, vì vậy theo quy định của Hiến pháp năm 2013 thì thẩm quyền ban hành chính sách thuộc Quốc hội. Việc này, đã đưa vào dự thảo Luật về máu và tế bào gốc, trình Quốc hội năm 2017. Dự kiến Quốc hội cho ý kiến đối với dự án Luật này vào kỳ họp thứ 7 năm 2018 và thông qua vào kỳ họp thứ 8 năm 2018.

Theo tính toán của Tổ chức Y tế thế giới (WHO), ở các nước đang phát triển, nhu cầu máu dựa trên số dân của mỗi nước, cần khoảng 2% dân số hiến máu mỗi năm. Như vậy mỗi năm với dân số 90 triệu dân (điều tra dân số và nhà ở giữa kỳ thời điểm 01-4-2014), Việt Nam cần khoảng 1,8 triệu đơn vị máu. Theo số liệu thống kê của Bộ Y tế năm 2016, cả nước tiếp nhận khoảng 1,2 triệu đơn vị máu (đáp ứng 66% nhu cầu về máu và tỷ lệ hiến máu đạt 1,4% số dân hiến máu).

THIÊN LAM