Tăng cường đấu tranh với tội phạm rửa tiền

Thứ Hai, 09/01/2017, 03:44:50
 Font Size:     |        Print

Những năm gần đây, tội phạm rửa tiền đã xuất hiện ở Việt Nam, diễn biến ngày càng phức tạp, đã và đang tác động đến nền kinh tế, nhất là trong lĩnh vực ngân hàng, tài chính. Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về kinh tế và tham nhũng (C46, Bộ Công an) mới đây vừa tham mưu cho Tổng cục Cảnh sát, Bộ Công an phương án, tăng cường phòng, chống loại tội phạm này.

Thủ đoạn rửa tiền của tội phạm

Nền kinh tế nước ta đang trong thời kỳ phát triển hội nhập cho nên có sự gia tăng thương mại và đầu tư quốc tế đa dạng, phong phú với nhiều hình thức, lượng tiền mặt lưu thông trên thị trường rất lớn. Đó cũng là điều kiện thuận lợi cho tội phạm rửa tiền hoạt động. Theo nhận định của cơ quan chức năng, rửa tiền là hành vi của tổ chức, cá nhân nhằm hợp pháp hóa nguồn gốc tài sản do phạm tội mà có. Tội phạm rửa tiền từ lâu đã là vấn đề mang tính toàn cầu, mỗi năm có một lượng lớn tiền “bẩn” được “rửa” trên toàn thế giới, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đối với kinh tế, xã hội và an ninh toàn cầu.

Theo Đại tá Nguyễn Trọng Long, Phó Cục trưởng C46, qua nghiên cứu điều tra cho thấy, tội phạm rửa tiền ở Việt Nam chủ yếu tuồn tiền “bẩn” từ nước ngoài về để hợp pháp hóa; còn các đối tượng trong nước sử dụng tiền lừa đảo được, tham nhũng, buôn lậu hoặc tiền kiếm được từ buôn bán ma túy… để mua bất động sản, tài sản, chuyển cho người thân, đầu tư kinh doanh, lập doanh nghiệp, góp vốn mua cổ phần doanh nghiệp khác…

“Nhiều đối tượng mang tiền tham ô, tham nhũng cho con cái, người thân đầu tư, làm ăn, khi đó rất khó truy lùng, truy kích. Bởi khi con cái đủ 18 tuổi rõ ràng là đầy đủ tư cách pháp luật, lúc đó họ lập luận nguồn tiền do con cái làm ăn mà ra. Còn ông bố khi bị điều tra, xét xử lại khai báo tiền tham ô, tham nhũng được đã sử dụng để ăn chơi, tiêu xài hết… Những vụ như thế rất khó xử lý, thu hồi tài sản. Thủ đoạn rửa tiền của tội phạm rất tinh vi, đa dạng, song đều có đặc điểm chung là lợi dụng những kẽ hở trong hệ thống chính sách, pháp luật mỗi nước để biến tiền “bẩn” thành tiền sạch”, Đại tá Nguyễn Trọng Long phân tích.

Một điển hình trong hoạt động rửa tiền của tội phạm ở nước ta thời gian gần đây là vào cuối tháng 10 vừa qua, Viện KSND tối cao đã tống đạt cáo trạng truy tố bốn bị can gồm: Trần Văn Liêm, 61 tuổi, trú tại phường Hàng Bông, quận Hoàn Kiếm, TP Hà Nội, nguyên Tổng giám đốc Tổng công ty TNHH một thành viên Vận tải viễn dương Vinashin (Vinashinlines); Trần Văn Khương, 66 tuổi, nguyên kế toán trưởng Vinashinlines; Giang Kim Đạt, 39 tuổi, nguyên quyền Trưởng phòng kinh doanh Vinashinlines, cả ba bị truy tố về tội tham ô tài sản. Còn Giang Văn Hiển, 66 tuổi, trú tại phường Bình An, quận 2, TP Hồ Chí Minh (bố đẻ của Giang Kim Đạt), bị truy tố về tội rửa tiền. Theo cáo trạng, từ tháng 7-2006 đến tháng 3-2007, Trần Văn Liêm ký hợp đồng mua ba con tàu Vinashin Summer, Vinashin Island và Vinashin Phoenix, giao cho Giang Kim Đạt đàm phán mua tàu. Trong quá trình làm việc, Đạt đã thực hiện hành vi tham ô tài sản. Khi lấy được tiền từ các thương vụ mua tàu, Đạt chuyển vào tài khoản của bố mình là Giang Văn Hiển. Đối tượng Hiển thấy tiền trong tài khoản liền rút tiền mặt đưa cho Giang Kim Đạt, đồng thời mua 40 bất động sản và mua đi bán lại 13 ô-tô đứng tên mình và người thân trong gia đình. Hành động tẩu tán số tiền phi pháp bằng cách mua bất động sản và ô-tô của Hiển chính là hành vi rửa tiền.

Ba năm, mới chỉ khởi tố một đối tượng

Theo lãnh đạo C46, hiện nay, cùng với Luật Phòng, chống rửa tiền, còn có một số nghị định, thông tư quy định về việc xử lý hành vi này, trong đó quy định về việc phải báo cáo đối với các giao dịch có giá trị lớn (từ 300 triệu đồng trở lên) trong ngày. Khi nghi ngờ có hoạt động rửa tiền tại các báo cáo giao dịch, Cục Phòng, chống rửa tiền sẽ phân tích, rà soát, sàng lọc thông tin, truy xuất và chuyển cho cơ quan chức năng có thẩm quyền. Theo số liệu thống kê của C46, trong năm 2013, Cục Phòng, chống rửa tiền, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đã chuyển cho Cơ quan điều tra thông tin 23 vụ việc liên quan 201 báo cáo giao dịch đáng ngờ; năm 2014, chuyển thông tin 59 vụ việc liên quan 242 báo cáo giao dịch đáng ngờ; năm 2015, chuyển thông tin 105 vụ việc liên quan thông tin giao dịch đáng ngờ.

Từ những thông tin do Cục Phòng, chống rửa tiền chuyển tới, cơ quan công an đã bóc gỡ nhiều đường dây tội phạm như: đánh bạc, tổ chức đánh bạc qua in-tơ-nét; lừa đảo chiếm đoạt tài sản; chứa chấp hoặc tiêu thụ tài sản do người khác phạm tội mà có… Tuy nhiên, vẫn còn hạn chế nhất định khi đi sâu điều tra, xử lý về tội danh rửa tiền. Từ khi Luật Phòng, chống rửa tiền có hiệu lực (năm 2013) đến nay, cơ quan điều tra đã khởi tố hàng nghìn vụ án thuộc 73 tội danh "tiền thân" của tội rửa tiền. Còn với tội danh rửa tiền thì mới chỉ khởi tố một đối tượng, đó là vụ Giang Văn Hiển (bố đẻ của Giang Kim Đạt) đã đề cập giúp con trai hợp thức hóa tiền tham ô bằng cách đứng tên mua nhà, bất động sản, ô-tô và tài sản khác.

Chia sẻ về những khó khăn trong công tác điều tra tội phạm rửa tiền, thu hồi tài sản phạm tội, đại diện C46 cho biết, thông tin về các giao dịch đáng ngờ thường liên quan nhiều đối tượng, nhiều tổ chức tại các địa phương khác nhau, thậm chí cả ở nước ngoài, không tập trung tại một địa phương nhất định. Việc xác minh mất nhiều thời gian, qua nhiều đơn vị chức năng cho nên chưa kịp thời ngăn chặn hành vi vi phạm hoặc bắt giữ đối tượng. Bên cạnh đó, muốn xử lý hành vi “rửa tiền” phải chứng minh yếu tố chủ quan, có nghĩa phải chứng minh được chủ thể tội phạm biết rõ tiền “bẩn”, tiền do phạm tội mà có nhưng vẫn có hành vi hợp thức hóa. Mặt khác, phải chứng minh hành vi phạm tội đã tạo ra tiền “bẩn”. Đây thật sự là một công việc khó khăn phức tạp đối với công tác điều tra, bởi chứng minh thành công tội phạm nguồn đã khó, chứng minh thêm hành vi cất giấu tiền, giúp sức rửa tiền càng khó khăn hơn.

Theo Đại tá Nguyễn Trọng Long, Phó Cục trưởng C46, mặc dù việc đấu tranh, đấu trí với loại tội phạm này vô cùng khó khăn, nhưng Cơ quan điều tra sẽ có biện pháp chứng minh được hoặc tìm ra đồng phạm biết người thân tham nhũng, chiếm đoạt tiền nhưng không tố giác. C46 đang tham mưu đề xuất lãnh đạo Bộ Công an và Tổng cục Cảnh sát tăng cường chỉ đạo để khởi tố điều tra về các hành vi có dấu hiệu của tội rửa tiền; đồng thời truy xét, thu hồi đến mức cao nhất số tài sản của Nhà nước và cá nhân bị tội phạm chiếm đoạt.

LÊ TÚ

Chia sẻ