Để Khu công nghệ cao Hòa Lạc sớm trở thành hình mẫu phát triển

Thứ Hai, 20/03/2017, 01:52:47
 Font Size:     |        Print
 

Sản xuất thiết bị viễn thông công nghệ cao tại Công ty CP Công nghệ Công nghiệp Bưu chính Viễn thông (VNPT Technology) ở Khu công nghệ cao Hòa Lạc (Hà Nội). Ảnh: THANH HẢI

Được khởi động từ 20 năm trước, Khu công nghệ cao (KCNC) Hòa Lạc (TP Hà Nội) có diện tích 1.586 ha nằm trên địa bàn hai huyện Thạch Thất và Quốc Oai với tám khu chức năng, kỳ vọng sẽ tạo ra một KCNC phát triển với mô hình thành phố thông minh, phát triển về khoa học công nghệ. Tuy nhiên, do nhiều nguyên nhân, KCNC Hòa Lạc đến nay vẫn chưa thật sự là thành phố công nghệ cao, hội tụ những giá trị sáng tạo,…

Phát triển chưa xứng tầm

Ban quản lý KCNC Hòa Lạc cho biết, đến nay, Ban đã được giao 1.530 trong số 1.586 ha đất theo quy hoạch. Trong đó, đã bồi thường GPMB 1.343 ha, vẫn còn 243 ha cần phải GPMB. Dự kiến đến hết năm 2018 mới có thể hoàn thành GPMB cho toàn bộ KCNC nếu chính quyền địa phương tích cực giải quyết. Đến nay, hạ tầng kỹ thuật chung đầu tư bằng vốn ngân sách nhà nước đã hoàn thành xây dựng khoảng 20 km đường giao thông; hoàn thành khu xử lý nước thải công suất 6.000 m3/ngày đêm. KCNC này cũng được các tổ chức quốc tế hỗ trợ tài chính và các nguồn lực khác để xây dựng và phát triển. Một số nhà đầu tư nước ngoài, DN lớn trong nước như Nissan, Viettel, FPT, VNPT,… đã lựa chọn KCNC Hòa Lạc là địa bàn đầu tư trọng điểm, mặc dù còn gặp nhiều khó khăn về cơ sở hạ tầng, cơ chế, chính sách.

Đến nay, tại KCNC Hòa Lạc có 78 dự án đầu tư còn hiệu lực với tổng vốn đăng ký hơn 60 nghìn tỷ đồng trên tổng diện tích 346,5 ha thuộc các lĩnh vực công nghệ cao, đào tạo, thương mại dịch vụ và hạ tầng xã hội. Riêng năm 2016, Ban quản lý đã thu hút chín dự án đầu tư với tổng vốn đăng ký hơn 4.330 tỷ đồng. Hiện có 36 dự án đang hoạt động với khoảng hơn 10 nghìn người đang làm việc và học tập, 12 dự án đang xây dựng, 30 dự án đang thực hiện các thủ tục chuẩn bị đầu tư. Các dự án tập trung vào lĩnh vực sản xuất công nghiệp công nghệ cao (điện tử, viễn thông, y sinh, vật liệu mới, tự động hóa, cơ khí chính xác…), nghiên cứu và triển khai, năng lượng xanh, đo lường và giáo dục, đào tạo nhân lực công nghệ cao. Tổng kim ngạch xuất, nhập khẩu năm 2016 của KCNC đạt 2,436 tỷ USD. Các trung tâm nghiên cứu của Tập đoàn Viettel, Nissan đã nghiên cứu nhiều công nghệ, giải pháp phục vụ phát triển những sản phẩm chiến lược của các tập đoàn này. Trường đại học FPT đang đào tạo khoảng 3.000 sinh viên công nghệ thông tin, trong đó năm 2016 có 800 sinh viên tốt nghiệp với tỷ lệ có việc làm đạt 96% sau 12 tháng ra trường.

Sau một thời gian triển khai xây dựng, KCNC Hòa Lạc đã đạt được một số kết quả tích cực bước đầu, song phát sinh nhiều khó khăn trong xây dựng và thu hút đầu tư, dẫn đến việc sử dụng đất đai và nguồn vốn đầu tư chưa hiệu quả. Nguồn kinh phí để GPMB rất lớn, ước tính hơn 6.242 tỷ đồng, trong khi đến nay mới bố trí được hơn 3.000 tỷ đồng. Trong đó, vốn cấp thiết cần bố trí trước mắt hơn 1.952,5 tỷ đồng GPMB các khu vực ưu tiên, cấp thiết (đầu tư hạ tầng bằng nguồn ODA của Nhật Bản, các dự án lớn quan trọng). Hạ tầng kỹ thuật chung của KCNC được tổ chức theo hướng đầu tư một lần đồng bộ cho toàn khu, nhưng thực tế lại được triển khai theo nhiều giai đoạn, thiếu đồng bộ do thiếu ngân sách. Từ khi có nguồn vốn ODA của Chính phủ Nhật Bản, khó khăn về đầu tư hạ tầng kỹ thuật mới cơ bản được tháo gỡ, nhưng dự kiến phải đến năm 2019 mới hoàn thành xây dựng hạ tầng kỹ thuật cho khu vực 1.036 ha. Các cơ chế, chính sách cho KCNC cũng chưa phù hợp thực tế, ưu đãi đầu tư áp dụng cho các nhà đầu tư chưa cụ thể, thiếu nhất quán, làm giảm tính minh bạch trong thực thi. Ưu đãi chưa thật sự nổi trội so với các KCN thông thường, trong khi các dự án đầu tư tại KCNC phải đáp ứng tiêu chí, quy định về công nghệ cao. Ngoài ra, cũng chưa có các chính sách đãi ngộ để thu hút nguồn nhân lực trình độ cao đến làm việc. Việc kết nối giao thông từ trung tâm Hà Nội đến KCNC tuy đã có đại lộ Thăng Long nhưng chừng đó là chưa đủ. Đơn cử, đại diện Tập đoàn FPT cho biết, mỗi năm, FPT phải bỏ ra khoảng 30 tỷ đồng tổ chức các chuyến xe đưa đón cán bộ, nhân viên, học sinh đi lại giữa trường và trung tâm thành phố.

Vừa qua, Thủ tướng Chính phủ và các thành viên Chính phủ đã nhận xét sau khi thị sát KCNC Hòa Lạc: KCNC này chưa xứng tầm một KCNC, chưa thể so sánh với một số KCNC khác ở TP Hồ Chí Minh; hạ tầng vẫn chưa hoàn thiện, nhất là đường giao thông. Điều quan trọng là hầu hết sản phẩm ở đây không mang tính công nghệ cao, sáng tạo và đột phá, ngay cả với những sản phẩm điện tử…

Cần có giải pháp đột phá

Các bộ, ngành đều nhất trí đánh giá, nút thắt của KCNC Hòa Lạc hiện nay là tiến độ GPMB chậm, do đó ngoài vốn ngân sách, TP Hà Nội cần chủ động ứng vốn, góp vốn để xử lý dứt điểm công tác này. Bên cạnh đó, cần có kế hoạch quảng bá thu hút các nhà đầu tư công nghệ cao, các chuyên gia và nhà khoa học về làm việc tại KCNC. Cần quản lý chặt chẽ về môi trường, vì đi liền với công nghệ cao là chất thải nguy hại. Phải tăng tốc để bù lại khoảng thời gian đã mất, nhất là tập trung, giải quyết dứt điểm GPMB bởi nếu không thì không thể làm hạ tầng đồng bộ, không thể thu hút đầu tư. Cần có cơ chế, chính sách đặc thù, vượt trội cho KCNC; quan tâm xây dựng cả hạ tầng xã hội. Lãnh đạo UBND thành phố Hà Nội cho biết, thành phố đã có phương án phối hợp GPMB, nhưng công tác này cần khoảng 1.900 tỷ đồng. Hà Nội cũng đang tăng cường các tuyến xe buýt từ trung tâm thành phố đến KCNC và dự kiến sẽ đầu tư các tuyến buýt nhanh, đường sắt đô thị; đang nghiên cứu dự án khu đô thị khoảng gần 3.000 ha khu vực Hòa Lạc để kết nối với KCNC này và Đại học Quốc gia Hà Nội.

Ban quản lý KCNC Hòa Lạc kiến nghị Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo đẩy nhanh tiến độ sớm hoàn thành công tác GPMB, hoàn thành đồng bộ cơ sở hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội; có phương án sử dụng và vận hành hạ tầng hiệu quả, nghiên cứu phương án kết nối và sử dụng chung hạ tầng KCNC với các khu vực lân cận nhằm phát huy hiệu quả đầu tư. Ban hành các cơ chế, chính sách phù hợp đặc thù về mô hình, tính chất và quy mô phát triển của KCNC Hòa Lạc để tháo gỡ những khó khăn, tạo đà bứt phá. Chủ động xây dựng và triển khai chiến lược thu hút đầu tư linh hoạt, phù hợp từng thời kỳ và đẩy mạnh phát triển tiềm lực khoa học công nghệ bám sát mục tiêu phát triển thành một thành phố khoa học công nghệ, một đô thị sinh thái và thông minh.

Trong buổi làm việc mới đây với các bộ, ngành, Ban quản lý KCNC, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đã chỉ đạo phải thay đổi cách nghĩ, cách làm tốt hơn, ngoài việc đầu tư hạ tầng chuẩn mực, cần sàng lọc, lựa chọn, thu hút DN sản xuất các mặt hàng có hàm lượng tri thức cao. Ngoài vườn ươm nhân tài, KCNC cần nghiên cứu, đề xuất cơ chế thu hút các nhà khoa học Việt Nam đem trí tuệ, ý tưởng khoa học, giải pháp kỹ thuật đến để thử nghiệm sản xuất. Có chính sách thỏa đáng, có cơ sở vật chất, có phòng thí nghiệm, có môi trường nghiên cứu thông thoáng và từ đó chúng ta mới có những sản phẩm trí tuệ của người Việt. Thủ tướng chỉ đạo các bộ như: Tài chính, Kế hoạch và Đầu tư, Khoa học và Công nghệ cần coi trọng và phát triển KCNC Hòa Lạc là dự án trọng điểm, cần ưu tiên nguồn vốn và thường xuyên kiểm tra, giám sát để kịp thời tháo gỡ, động viên, khuyến khích các DN, nhà khoa học có phát hiện đột phá về khoa học. TP Hà Nội trước mắt nghiên cứu mở ngay tuyến xe buýt đến KCNC không để các DN phải tự lo đi lại.

THANH LÂM

Chia sẻ