Nâng cao vị thế, vai trò của nông dân trong nông nghiệp hiện đại

Thứ Năm, 06/12/2018, 03:41:21

Qua 10 năm thực hiện Nghị quyết số 26-NQ/TW, Hội nghị lần thứ 7, Ban Chấp hành T.Ư khóa X về nông nghiệp, nông dân, nông thôn đã khẳng định vai trò rất quan trọng của nông dân trong phát triển nông nghiệp, xây dựng nông thôn mới. Để tiếp tục góp phần xây dựng ngành nông nghiệp và kinh tế nông thôn phát triển bền vững, cần nâng cao hơn nữa vai trò, vị thế của nông thôn.

Nâng cao vị thế, vai trò của nông dân trong nông nghiệp hiện đại

Mô hình trồng cà chua trong nhà lưới giúp mang lại năng suất và hiệu quả kinh tế cao cho người dân huyện Mộc Châu, tỉnh Sơn La. Ảnh: MINH HÀ

Từ khẳng định vai trò chủ thể

Tại Hội nghị trực tuyến toàn quốc Tổng kết 10 năm thực hiện Nghị quyết T.Ư 7 khóa X về nông nghiệp, nông dân, nông thôn được tổ chức cuối tháng 11 vừa qua, Tiến sĩ Thào Xuân Sùng, Chủ tịch Ban Chấp hành T.Ư Hội Nông dân Việt Nam đã khẳng định: Trong quá trình thực hiện đường lối đổi mới của Đảng, nhất là trong 10 năm thực hiện Nghị quyết số 26-NQ/TW, với vai trò chủ thể, nông dân đã đóng góp quan trọng vào sự ổn định và phát triển đất nước; đưa Việt Nam trở thành một trong những nước xuất khẩu hàng đầu thế giới các mặt hàng nông sản như: như gạo, cà-phê, cao-su, hồ tiêu, hạt điều, cá tra, tôm, sản phẩm gỗ chế biến… Tổng kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản tăng bình quân 9,24%/năm; riêng năm 2017 đạt 36,6 tỷ USD, tăng 20,5 tỷ USD so năm 2008, và dự kiến năm 2018 đạt 40 tỷ USD. Hiện cả nước đã có hơn 41,32% số xã và 58 đơn vị cấp huyện, thị xã đạt chuẩn nông thôn mới. Với thu nhập bình quân hộ gia đình ở nông thôn từ 75,8 triệu đồng năm 2012 lên 130 triệu đồng năm 2017, góp phần nâng cao đời sống, từng bước xóa đói, giảm nghèo cho người dân nông thôn.

Bên cạnh những thành công, nhìn tổng thể nền nông nghiệp nước ta vẫn chưa thoát khỏi tình trạng sản xuất manh mún, nhỏ lẻ, thiếu quy hoạch và liên kết; tỷ lệ cơ giới hóa, ứng dụng khoa học - công nghệ cao vào sản xuất còn thấp; năng suất lao động, trình độ của nông dân còn hạn chế. Đây là một trong những nguyên nhân khiến thu nhập của nông dân mặc dù đã được cải thiện, nhưng vẫn còn thấp so với các ngành nghề khác. Tỷ lệ hộ nghèo giữa các vùng còn khá lớn và đời sống của một bộ phận nông dân dân tộc thiểu số còn rất khó khăn.

Đến hình mẫu nông dân mới

Bước vào giai đoạn phát triển mới, nhất là cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 đang có nhiều tác động đến đời sống xã hội lĩnh vực nông nghiệp; cùng với tình hình biến đổi khí hậu diễn biến ngày càng phức tạp, và yêu cầu gia tăng áp lực cao đối với sản phẩm nông nghiệp an toàn, có nguồn gốc xuất xứ, ngành nông nghiệp phải nâng cao hơn nữa chất lượng lao động nông thôn, hướng tới xây dựng những hình mẫu nông dân mới, có đủ năng lực trình độ, ý thức trách nhiệm và khát khao làm chủ nền nông nghiệp hiện đại. Nông dân phải có khả năng ứng dụng thành thạo kỹ thuật trồng trọt, kỹ thuật chăn nuôi để nâng cao chất lượng, sản lượng nông nghiệp.

Để làm được điều này, theo Tiến sĩ Thào Xuân Sùng, ngoài sự nỗ lực vươn lên của nông dân thì rất cần sự hỗ trợ của Nhà nước, sự chung tay giúp đỡ của cả xã hội, nhất là sự đồng hành của doanh nghiệp nông nghiệp và các nhà khoa học. Trong đó cần tiếp tục vận động nông dân tích cực tham gia đẩy mạnh tái cơ cấu nông nghiệp, xây dựng nông thôn mới với tư cách là chủ thể, là lực lượng nòng cốt và chủ yếu trực tiếp. Đồng thời đẩy nhanh tiến độ quy hoạch sản xuất nông nghiệp trên cơ sở nhu cầu thị trường và lợi thế từng vùng, sử dụng đất nông nghiệp tiết kiệm, có hiệu quả, sao cho vẫn giữ 3,8 triệu héc-ta để trồng lúa, nhưng quy hoạch chuyển một số diện tích sang các cây trồng khác có thu nhập cao hơn, có đầu ra ổn định trong 10 đến 15 năm để nông dân tích lũy vốn. Bên cạnh đó là phát triển mạnh công nghiệp, dịch vụ ở các vùng nông thôn theo quy hoạch. Khuyến khích các thành phần kinh tế đầu tư phát triển công nghiệp chế biến tinh, chế biến sâu gắn với vùng nguyên liệu và thị trường, đẩy mạnh sản xuất tiểu thủ công nghiệp, triển khai chương trình bảo tồn và phát triển làng nghề. Thực hiện chuyển dịch cơ cấu lao động, tạo mọi điều kiện cho nông dân tự chuyển đổi ngành nghề qua các chương trình, hình thức đào tạo, như: đào tạo nghề thông qua hệ thống khuyến nông, các tổ chức dạy nghề của Hội Nông dân Việt Nam và các tổ chức khác; hỗ trợ các cộng đồng nông thôn xây dựng chương trình dạy nghề và cung cấp thông tin cho lao động nông thôn; đào tạo ngắn ngày ngay tại doanh nghiệp; đào tạo theo hợp đồng giữa doanh nghiệp với cơ sở đào tạo, nhất là các nghề phù hợp với quá trình tuyển dụng của các công ty khi khu công nghiệp ở các vùng nông thôn dần được hình thành và đi vào hoạt động.

Đối với hộ dân vẫn muốn gắn bó lâu dài với nghề nông, thì cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền nâng cao nhận thức, trang bị đầy đủ kiến thức, kinh nghiệm, cách thức tổ chức sản xuất nông nghiệp tiên tiến, hiệu quả cho nông dân. Nhất là đào tạo cho nông dân những phương thức canh tác mới. Cũng như tăng cường các buổi hội thảo, tọa đàm về kinh tế nông nghiệp, giới thiệu các sản phẩm khoa học công nghệ hiện đại cho nông dân. Thông qua đó, tạo điều kiện cho nông dân được tiếp cận với các giống cây trồng, vật nuôi cho giá trị gia tăng cao. Chủ động phối hợp các ngành, doanh nghiệp, Nhà nước, ngân hàng, nhà khoa học, nhà phân phối hướng dẫn, hỗ trợ nông dân xây dựng các mô hình trang trại, gia trại; giúp nông dân liên kết với các doanh nghiệp trong và ngoài nước xây dựng hợp tác xã sản xuất nông nghiệp công nghệ cao, an toàn thực phẩm theo chuỗi giá trị, thích ứng với biến đổi khí hậu; gắn sản xuất, kinh doanh nông nghiệp với du lịch, giảm nghèo bền vững.

Hằng năm có hình thức tôn vinh những tấm gương nông dân điển hình, tiên tiến trong các phong trào nông dân thi đua sản xuất, kinh doanh giỏi, xây dựng nền nông nghiệp hiện đại. Đồng thời tích cực, chủ động mở rộng và phát triển quan hệ hữu nghị, hợp tác với các tổ chức nông dân, tổ chức quốc tế, tạo điều kiện cho cán bộ, hội viên nông dân tiếp cận trình độ quản lý tiên tiến, khoa học, kỹ thuật, công nghệ hiện đại, góp phần đẩy nhanh quá trình xây dựng nền nông nghiệp theo hướng hàng hóa, ứng dụng công nghệ cao, bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm, đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế.

HỢP HẢI