Tìm giải pháp nuôi tôm hùm bền vững ở Phú Yên

Thứ Tư, 16/08/2017, 15:05:39
 Font Size:     |        Print
 

Thu hoạch tôm hùm tại phường Xuân Yên, thị xã Sông Cầu.

NDĐT - Ngày 16-8, tại TP Tuy Hòa (tỉnh Phú Yên), Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN và PTNT) phối hợp UBND tỉnh Phú Yên tổ chức Hội thảo khoa học “Giải pháp quy hoạch chi tiết và quản lý nuôi tôm hùm bền vững ở tỉnh Phú Yên”.

Phú Yên có nghề nuôi tôm hùm lồng từ năm 1990 với khoảng 200 lồng. Sau 27 năm, đến nay số lượng đã lên đến 33.590 lồng. Ngoài những mặt tích cực là tạo công ăn việc làm cho gần 6.000 lao động và các dịch vụ hậu cần, việc nuôi tôm hùm tự phát với tốc độ phát triển quá nhanh đến mức mất kiểm soát đã phá vỡ quy hoạch, dẫn đến môi trường nước bị ô nhiễm nghiêm trọng và thường xuyên phát sinh dịch bệnh, chết hàng loạt.

Theo ông Trần Công Khôi, Phó Vụ trưởng Vụ Nuôi trồng thủy sản, Tổng cục Thủy sản (Bộ NN và PTNT), nghề nuôi tôm hùm đưa lại giá trị kinh tế cao nhưng đang đứng trước những thách thức về quy hoạch và quản lý, do chưa theo kịp thực tiễn sản xuất; mật độ nuôi tôm ngày càng gia tăng. Một số điểm đang nuôi tôm nằm trong quy hoạch phát triển du lịch, công nghiệp dẫn tới phá vỡ quy hoạch. Để phát triển nghề nuôi tôm hùm bền vững thì phải có quy hoạch chi tiết và quản lý quy hoạch này, không để xảy ra việc nuôi tự phát của người dân.

Đồng tình với quan điểm cần phải có quy hoạch vùng nuôi, ông Nguyễn Tri Phương, Phó Giám đốc Sở NN và PTNT tỉnh Phú Yên cho rằng, người dân cần chia sẻ vấn đề này với chính quyền. Hiện nay, người nuôi chưa tự bảo vệ sinh kế của mình. Chính quyền đã khuyến cáo nuôi đúng quy hoạch, đúng mật độ nhưng người dân cứ tự ý bỏ thêm lồng nuôi thì việc không thể kiểm soát dịch bệnh là điều dễ xảy ra. Ngoài vấn đề xây dựng quy hoạch và quản lý vùng nuôi, quản lý được nguồn giống cũng là một giải pháp cần chú trọng để phát triển nuôi tôm hùm bền vững. Hiện nay, Việt Nam vẫn chưa chủ động được nguồn giống, chủ yếu phụ thuộc vào nguồn tự nhiên và nhập khẩu từ nước ngoài nên khó kiểm soát chất lượng.

PGS.TS. Võ Văn Nha, Viện Nghiên cứu nuôi trồng thủy sản 3 cho biết, hướng đi phát triển bền vững cho tôm hùm là tất yếu, trong đó khâu giống cần được chú trọng. Vì vậy cần xây dựng vùng ương nuôi con giống để dễ kiểm soát chất lượng. Giải quyết được điều này sẽ không phụ thuộc bởi tự nhiên và nhập khẩu từ bên ngoài. Vùng nuôi tôm hùm thương phẩm của tỉnh Phú Yên tập trung ở thị xã Sông Cầu và hai huyện Tuy An, Đông Hòa với sản lượng trung bình mỗi năm từ 650 đến 680 tấn, giá trị 1.020 tỷ đồng. Đây cũng là những vùng phát triển nghề ương tôm hùm giống chủ yếu của tỉnh có tổng diện tích mặt nước phân bố khoảng 52 km2, sản lượng khai thác trung bình mỗi năm từ 1,2 đến 1,5 triệu con. Lượng giống này chỉ đáp ứng được từ 60 đến 90% nuôi tôm thương phẩm trong tỉnh, còn lại là nhập từ các tỉnh Quảng Ngãi, Bình Định. Những năm gần đây, do tôm hùm giống khai thác trong nước giảm, nên phần lớn người nuôi ở Phú Yên phải nhập giống từ các nước Philippines, Malaysia và Indonesia.

Nghề nuôi và ương tôm hùm giống ở Phú Yên đã mang lại thu nhập khá cao cho ngư dân, có hộ thu nhập hơn một tỷ đồng mỗi năm. Tuy nhiên, do bùng phát về số lượng lồng nuôi hiện nay lên 75 lồng/ha, cao hơn ít nhất từ 15 đến 45 lồng; mật độ thả nuôi từ 100 đến 120 con/m3 nước đối với tôm hùm giống, 80 đến 100 con/lồng nuôi tôm thương phẩm cũng tăng gấp hai lần so với quy định. Trong khi đó, các hoạt động trao đổi, mua bán tôm hùm giống chủ yếu thông qua thương lái và không khai báo; việc kiểm tra, đánh giá chất lượng tôm giống chủ yếu được người nuôi dựa vào kinh nghiệm bằng cảm quan; thức ăn cho tôm hùm thương phẩm phần lớn là thủy sản tươi sống, qua nhiều năm tồn dư lớn; trao đổi nước giữa đầm, vịnh với biển không bảo đảm yêu cầu… dẫn đến tôm hùm thường xuyên chết hàng loạt, nhất là vào thời điểm thời tiết thay đổi đột ngột. Như trong khoảng thời gian từ ngày 24 và 25-5-2017 và ngày 1 đến ngày 6-6-2017, tại các vùng nuôi xã Xuân Phương và phường Xuân Yên, thị xã Sông Cầu, xảy ra tình trạng tôm hùm nuôi chết hàng loạt gây thiệt hại lớn cho người dân. Đến ngày 7-6-2017 đã có hơn 1,6 triệu con tôm chết với 693 hộ nuôi bị thiệt hại hàng trăm tỷ đồng. Tôm chết bao gồm tôm giống và các loại tôm thương phẩm với nhiều kích thước khác nhau.

Tại Hội thảo, các nhà khoa học đã chỉ ra nhiều bất cập, tồn tại. Đó là, mặc dù tỉnh đã có quy hoạch tổng thể vùng nuôi tôm hùm, nhưng các địa phương còn thiếu kinh phí và kinh nghiệm quy hoạch chi tiết, chưa có quy định về giao, cho thuê mặt nước chi tiết; cán bộ thú y cơ sở hầu hết là kiêm nhiệm và không có chuyên môn về bệnh thủy sản; hoạt động mua bán tôm giống không đăng ký diễn ra tự phát; việc thu gom, xử lý chất thải, thức ăn tôm chưa được các địa phương và người nuôi xử lý theo phương thức quy định; hiện tượng xả thác thải sinh hoạt trực tiếp xuống đầm, vịnh diễn ra phổ biến…

Từ thực tế trên, Sở NN và PTNT tỉnh Phú Yên kiến nghị UBND dân tỉnh sớm phê duyệt đề cương, nhiệm vụ lập quy hoạch chi tiết và bố trí vốn cho các địa phương thực hiện; bổ sung biên chế và kinh phí quản lý nuôi trồng thủy sản; giao quyền quản lý, khai thác cho các tổ cộng đồng và chỉ đạo hệ thống chính trị tham gia quản lý nuôi trồng thủy sản, từng bước làm thay đổi nhận thức người nuôi, đảm bảo phát triển bền vững.

Bộ NN và PTNT chỉ đạo Cục Thú y xây dựng phác đồ điều trị mới trên dịch bệnh tôm hùm; đặt hàng cho các viện, trường, doanh nghiệp nghiên cứu sản xuất giống tôm hùm, thức ăn công nghiệp thay thủy sản tươi sống và ứng dụng mô hình nuôi mới hiệu quả, mà không tác động tiêu cực đến môi trường nước; sớm ban hành tiêu chuẩn, quy chuẩn về kỹ thuật nuôi tôm hùm; nghiên cứu, khảo sát mở rộng thị trường xuất khẩu tôm hùm, hạn chế phụ thuộc vào thị trường Trung Quốc.

TRÌNH KẾ

Chia sẻ