Nâng cao giá trị gia tăng cho nông nghiệp

Thứ Bảy, 02/02/2019, 04:19:16

Thời gian qua, khoa học và công nghệ (KH và CN) đã tác động trực tiếp đến năng suất, chất lượng sản phẩm nông nghiệp, đóng góp hơn 30% giá trị gia tăng của sản xuất nông nghiệp. Để có nhiều sản phẩm nông nghiệp cạnh tranh được với thế giới, Nhà nước cần hỗ trợ nghiên cứu, xây dựng một số mô hình ứng dụng công nghệ 4.0 trong phát triển nông nghiệp để từ đó nhân rộng.

Nâng cao giá trị gia tăng cho nông nghiệp

Trung tâm ứng dụng và chuyển giao công nghệ Phú Yên hoàn thiện mô hình nhà nuôi chim yến trong nhà để chuyển giao cho người dân. Ảnh: HOÀNG THỦY

Bộ KH và CN cho biết, năm 2018, giá trị sản xuất toàn ngành nông nghiệp tăng 3,86% so với năm 2017. Kim ngạch xuất khẩu ước đạt 40,02 tỷ USD, tăng 9,6% so với năm 2017, trong đó, thủy sản đạt 9,01 tỷ USD, tăng 8,5% so với năm 2017; đồ gỗ và lâm sản đạt 9,34 tỷ USD, tăng 15,7% so với năm 2017… Mức độ tổn thất của nông sản đã giảm đáng kể, mức độ cơ giới hóa ở khâu làm đất đối với các loại cây hằng năm đạt khoảng 94%, khâu gieo, cấy lúa bằng công cụ sạ hàng đạt 42%; khâu chăm sóc, phun thuốc bảo vệ thực vật đạt 77%; khâu thu hoạch lúa đạt 50% (các tỉnh đồng bằng đạt 90%). Hơn 90% diện tích lúa, 80% diện tích ngô, 60% diện tích mía,… được sử dụng giống mới. Các kết quả nổi bật nêu trên có sự đóng góp của KH và CN, thông qua việc khuyến khích phát triển sản xuất quy mô lớn, hợp tác liên kết sản xuất theo chuỗi giá trị, ứng dụng công nghệ cao vào sản xuất...

Ðáng chú ý, Chương trình hỗ trợ ứng dụng, chuyển giao tiến bộ KH và CN thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội nông thôn, miền núi, vùng dân tộc thiểu số giai đoạn 2016 - 2025 do Bộ KH và CN chủ trì thực hiện đã có hơn 500 quy trình công nghệ mới được ứng dụng chuyển giao, xây dựng thành công hơn 400 mô hình ứng dụng và đào tạo được hơn 1.000 lượt người dân. Thí dụ, mô hình ứng dụng công nghệ biofloc của I-xra-en trong nuôi thâm canh cá rô phi đơn tính, cá diêu hồng tại Thái Nguyên đạt năng suất hơn 120 tấn/ha, gấp sáu lần công nghệ nuôi thông thường, giảm lượng nước sử dụng 90% so với định mức quy định, hiệu quả kinh tế tăng gấp bốn lần. Với mô hình sản xuất đũa gỗ xuất khẩu tại tỉnh Tuyên Quang, đã có hơn 50 triệu đôi đũa gỗ được xuất khẩu sang thị trường Nhật Bản, giải quyết công ăn việc làm cho hơn 60 lao động thường xuyên và gần một trăm lao động thời vụ, thu nhập bình quân bảy triệu đồng/người/tháng… Nhiều doanh nghiệp đã mạnh dạn đầu tư đổi mới công nghệ, ứng dụng công nghệ tiến bộ vào sản xuất để nâng cao năng suất, chất lượng và giá trị của sản phẩm, như: trồng rau, củ, quả công nghệ cao ở Hà Nam, Hải Dương, Sơn La, Lâm Ðồng; nuôi gà thịt, lấy trứng sạch tại Bắc Ninh; nuôi tôm siêu thâm canh ở Bạc Liêu, cá tra, cá ba sa ở An Giang... Năm 2018, có 16 nhà máy chế biến rau quả, thịt lợn, gia cầm hiện đại được đầu tư, đi vào hoạt động, qua đó nâng cao chất lượng, mẫu mã và đa dạng các mặt hàng nông, lâm, thủy sản.

Tuy nhiên, Phó Vụ trưởng Vụ Phát triển KH và CN địa phương (Bộ KH và CN) Chu Thúc Ðạt cho rằng, nhìn tổng thể sản xuất nông nghiệp của nước ta còn nhiều hạn chế, nhất là khu vực hộ cá thể với điều kiện sản xuất manh mún, nhỏ lẻ, vốn đầu tư ít… Ðiều đó gây khó khăn cho việc ứng dụng tiến bộ KH và CN vào sản xuất. Ðây là một trong những vấn đề đáng quan tâm của các nhà quản lý trong việc ban hành các chính sách hỗ trợ phù hợp. GS, TS Trần Ðức Viên, Chủ tịch Hội đồng Học viện, Học viện Nông nghiệp Việt Nam khẳng định, Việt Nam mới chỉ có một số mặt hàng cạnh tranh được với thế giới như: tôm, cá ba sa, đồ gỗ, lúa gạo. Vì thế, nhiệm vụ quan trọng là tập trung cải thiện các mặt hàng chủ lực. Nhà nước cần tiếp tục đầu tư nhiều hơn cho nghiên cứu KH và CN về nông nghiệp, những nghiên cứu ấy phải giải quyết các vấn đề thực tiễn đặt ra cho nông nghiệp và nông thôn.

Nhiều ý kiến cho rằng, trong bối cảnh cuộc cách mạng công nghiệp 4.0, Nhà nước cần tập trung hỗ trợ để xây dựng một số mô hình ứng dụng công nghệ 4.0 trong phát triển nông nghiệp, nông thôn để từ đó nhân rộng. Các mô hình cần đa dạng ở các quy mô khác nhau, như mô hình sử dụng hệ thống điện thoại thông minh trong phổ biến kiến thức KH và CN hoặc các dự án ứng dụng công nghệ cao, công nghệ thông minh trong sản xuất nông nghiệp, phát triển nông thôn như: công nghệ in-tơ-nét vạn vật, công nghệ tự động hóa, công nghệ sinh học... Bên cạnh đó, cần nâng cao năng lực của các tổ chức KH và CN và năng lực tiếp thu công nghệ của người sản xuất. Các tổ chức KH và CN như viện nghiên cứu, trường đại học có chức năng nghiên cứu, chuyển giao công nghệ phục vụ nông nghiệp cần chuyển mạnh sang các hoạt động nghiên cứu ứng dụng tiếp cận thành tựu của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 (như công nghệ sinh học, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn...) phục vụ phát triển nông nghiệp công nghệ cao. Các đơn vị sự nghiệp KH và CN ở các địa phương cần nâng cao năng lực, đào tạo nguồn nhân lực để có khả năng hỗ trợ người sản xuất.

Nguyễn Hoài