Hỗ trợ người khuyết tật tham gia giao thông

Thứ Hai, 09/01/2017, 21:01:35
 Font Size:     |        Print

Những năm qua, Hà Nội tập trung đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng giao thông, tuy nhiên, một bộ phận không nhỏ trong xã hội là người khuyết tật lại chưa được tạo điều kiện để tiếp cận hệ thống giao thông. Viện Chiến lược và Phát triển giao thông vận tải (Bộ Giao thông vận tải) đang triển khai đề án “Hệ thống giao thông tiếp cận vì cộng đồng” nhằm trợ giúp đối tượng này.

Theo thống kê, người khuyết tật chiếm khoảng 10% dân số. Trong đó, số người khuyết tật có thể tham gia giao thông tương đối lớn, gồm những người khuyết tật vận động (ngồi xe lăn), người khiếm thị, khiếm thính. Tuy nhiên, quá trình đầu tư xây dựng hạ tầng đô thị, cũng như công tác quản lý nhà nước về giao thông trên cả nước nói chung và TP Hà Nội nói riêng chưa có sự quan tâm đúng mức tới người khuyết tật.

Theo khảo sát của nhóm thực hiện đề án, mới chỉ có vài tỉnh, thành phố triển khai thực hiện cơ chế, chính sách hỗ trợ người khuyết tật tham gia giao thông, trong đó TP Hà Nội đi đầu trong việc miễn phí xe buýt cho người khuyết tật (áp dụng từ năm 2007). Tuy nhiên, hoạt động hỗ trợ rất quan trọng là đầu tư xây dựng hoặc cải tạo kết cấu hạ tầng giao thông và phương tiện để người khuyết tật dễ dàng tiếp cận được triển khai trong thực tế chưa tốt và chưa đáng kể. Các bến xe, điểm đầu, điểm cuối, điểm trung chuyển, điểm dừng, nhà chờ xe buýt, vỉa hè... chưa đáp ứng yêu cầu kỹ thuật bảo đảm cho người khuyết tật sử dụng. Đội ngũ nhân viên bến xe và phục vụ trên xe buýt chưa được hướng dẫn các quy định, phương pháp hỗ trợ người khuyết tật.

Một số khu vực có lát gạch dẫn đường cho người khiếm thị nhưng chưa đạt tiêu chuẩn như: Có những viên gạch lát sai rãnh dẫn đến dẫn hướng sai; có đoạn chắp nối cẩu thả với miệng cống, gốc cây; sử dụng loại gạch dẫn đường chưa đúng vị trí (như gạch rãnh là dẫn đi thẳng, gạch chấm bi báo hiệu các góc cua, điểm giao cắt); gạch không bảo đảm chất lượng chống trơn trượt, nhanh mòn. Nhiều tuyến đường ở Hà Nội không có vỉa hè đã đành, nhưng ngay cả những tuyến phố có vỉa hè thì người đi xe lăn vẫn khó tham gia giao thông khi mà độ chênh lệch giữa hè và nền đường quá cao, vỉa hè bị hàng quán chiếm dụng. Đối với các xe buýt (trừ xe buýt nhanh BRT có cửa xe cao ngang bằng cửa nhà chờ), thời gian dừng xe ngắn, cửa xe hẹp và bậc cửa cao là nguyên nhân làm cho người đi xe lăn không thể sử dụng phương tiện này. Lối sang đường không có bảng báo hiệu bằng chữ nổi hay tín hiệu âm thanh để bảo đảm an toàn cho người khiếm thị…

Với thực tế nêu trên, đề án “Hệ thống giao thông tiếp cận vì cộng đồng” nhằm khảo sát toàn bộ thực trạng, điều kiện hạ tầng giao thông đô thị để đưa ra các giải pháp hỗ trợ người khuyết tật. Trên cơ sở đó, đề xuất sửa đổi các văn bản, quy phạm pháp luật, các tiêu chuẩn, quy chuẩn về vấn đề này. Giám đốc Trung tâm Phát triển giao thông đô thị và nông thôn Phạm Hoài Chung, Chủ nhiệm đề án cho biết: Mục tiêu của đề án nhằm hỗ trợ người khuyết tật tham gia bình đẳng trong giao thông, cũng như các hoạt động kinh tế - xã hội. Làm sao để đến năm 2020, thành phố bảo đảm được tối thiểu 80% số người khuyết tật có nhu cầu tham gia giao thông được tiếp cận kết cấu hạ tầng giao thông và phương tiện giao thông công cộng. Vì vậy, nhóm nghiên cứu tập trung vào bốn nội dung hoạt động: Giám sát thực hiện các quy định về giao thông để người khuyết tật có thể tiếp cận, sử dụng; xây dựng các tuyến đường mẫu và nhân rộng các loại xe vận tải hành khách công cộng; soạn tài liệu và tập huấn cho lái xe phục vụ hành khách là người khuyết tật; hỗ trợ nghiên cứu, chế tạo, sản xuất thử nghiệm thiết bị, công cụ và phương tiện giao thông để người khuyết tật tham gia giao thông. Quá trình nghiên cứu đề án, rất cần sự tham gia góp ý của các chuyên gia và người dân.

Theo Phó Chủ tịch Liên hiệp Hội người khuyết tật Việt Nam Nguyễn Ngọc Lâm, đề án sẽ không thành công nếu chỉ dừng lại ở việc đề xuất các giải pháp. Các cơ quan nhà nước có liên quan cần xây dựng cơ chế, chính sách huy động các nguồn lực từ xã hội, từ nguồn viện trợ nước ngoài để đầu tư cải tạo hạ tầng giao thông, trang thiết bị hỗ trợ người khuyết tật tham gia giao thông. Bên cạnh đó, cần xác định rõ trách nhiệm của xã hội, của các doanh nghiệp và các tổ chức xã hội trong việc giúp đỡ người khuyết tật đi lại. Nhất là đối với vận tải hành khách công cộng, cần sớm tăng cường những tuyến xe buýt có dịch vụ hỗ trợ người khuyết tật hoặc là phương tiện thuận lợi cho người khuyết tật như sàn thấp, thiết bị nâng xe lăn…

Thạc sĩ Vũ Quý Kiên, Trung tâm Quản lý và Điều hành giao thông đô thị góp ý giải pháp: Thành phố nên có các chính sách hỗ trợ cá nhân, tổ chức, đơn vị cung cấp, sản xuất, lắp đặt những thiết bị hỗ trợ người khuyết tật trên xe buýt. Hiện nay, vẫn còn xảy ra tình trạng một số lái xe khi thấy khách là người khuyết tật thì không dừng lại đón; thậm chí có thái độ không đúng mực với họ. Cần có cơ chế xử phạt nhân viên phục vụ, lái xe trong trường hợp như vậy. Bên cạnh đó, cơ quan chủ quản cần tăng cường tổ chức tập huấn cho nhân viên, lái phụ xe những kỹ năng giao tiếp, kỹ năng trợ giúp người khuyết tật để họ được thông tin đầy đủ, được giúp đỡ đúng cách mà không ảnh hưởng đến thể trạng bệnh tật... Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ sống độc lập người khuyết tật Hà Nội Nguyễn Hồng Hà cho rằng, khi xây dựng chính sách hay các nội dung hỗ trợ, nên có sự tham gia của hội người khuyết tật vì chỉ họ mới biết chính xác điều gì hỗ trợ họ hiệu quả.

HẠNH NGUYÊN