Chủ tịch Hội đồng thành viên Tổng công ty Đường sắt Việt Nam VNR Vũ Anh Minh

Hàng nghìn đường ngang “tử thần” chờ được giải cứu

Chủ Nhật, 30/09/2018, 02:11:46
 Font Size:     |        Print
 

Hạ tầng lạc hậu của hơn 100 năm lịch sử phát triển đường sắt vẫn đang được Tổng Công ty Đường sắt Việt Nam vận hành, khai thác từ đường ray, toa tàu, các đường ngang dân sinh hay các thao tác thủ công như gác chắn đường ngang, tuần đường, duy tu... Hàng nghìn đường ngang, lối đi dân sinh luôn tiềm ẩn tai nạn giao thông và tử thần gọi tên bất cứ lúc nào có thể coi là một ám ảnh với cả ngành đường sắt lẫn người dân trong khu vực... Ông Vũ Anh Minh (ảnh bên), Chủ tịch Hội đồng thành viên Tổng Công ty Đường sắt Việt Nam (VNR) đang hạ quyết tâm xóa bỏ các đường ngang dân sinh:

30 giây nhìn đường và “văn hóa nhanh chân”

Hàng loạt các vụ tai nạn đường sắt vừa qua xảy ra ở đa số các đường ngang dân sinh. Đây là thực tế tai nạn cố hữu trong nhiều năm qua của ngành. Ông suy nghĩ gì về vấn đề này?

Qua phân tích tai nạn giao thông đường sắt nguyên nhân chủ yếu là do người tham gia giao thông đường bộ ý thức chấp hành pháp luật còn kém, thiếu chú ý quan sát; các giao cắt đồng mức giữa đường sắt và đường bộ quá nhiều, đặc biệt còn tồn tại nhiều lối đi tự mở. Một phần tai nạn còn do công nhân viên đường sắt chưa chấp hành nghiêm quy chuẩn kỹ thuật quốc gia và các quy trình liên quan trong bảo đảm an toàn giao thông đường sắt. Với mật độ giao cắt với đường sắt cao, trong khi ý thức của người tham gia giao thông còn hạn chế, tai nạn giao thông đường sắt vẫn luôn thường trực. 70% số vụ tai nạn giao thông là lối đi tự mở và đường ngang dân sinh. Đây là vấn đề cốt lõi và cực kỳ nan giải. Những lỗi chủ quan liên quan đến tai nạn giao thông đường sắt, VNR đã ký kết gắn với trách nhiệm từng người đứng đầu các đơn vị, thành lập Ban Chỉ đạo do Tổng Giám đốc Tổng Công ty làm Trưởng ban, tập trung toàn bộ lực lượng cho đợt cao điểm bảo đảm an toàn chạy tàu (trong ba tháng, từ tháng 6 - 8-2018), bảo đảm không để xảy ra các vụ tai nạn, sự cố nghiêm trọng do lỗi chủ quan.

Phải chăng các vụ tai nạn giao thông đường sắt ở các đường ngang còn do địa phương chưa vào cuộc quyết liệt, thưa ông?

Thực tế, để thay đổi nhận thức về việc bảo đảm an toàn giao thông không chỉ của một ngành, địa phương mà là của toàn xã hội. Bộ Giao thông vận tải và UBND các tỉnh, thành phố có đường sắt đi qua ký quy chế phối hợp bảo đảm trật tự an toàn giao thông tại các điểm giao cắt đồng mức giữa đường bộ và đường sắt; triển khai xây dựng gờ giảm tốc, thu hẹp các lối đi tự mở qua đường sắt. Các địa phương đã nỗ lực phối hợp nhưng vì thiếu nguồn kinh phí nên cũng rất khó khăn trong công tác lập lại trật tự an toàn giao thông đường sắt. Đơn cử, muốn có người cảnh giới, địa phương có kinh phí hỗ trợ cho đội ngũ này không? Rào các đường ngang dân sinh lại dân đi như thế nào? có tiền để làm đường gom không? không phải là địa phương không muốn làm mà phải có nguồn lực và ngân sách để triển khai. Để giảm tai nạn giao thông, ngành đường sắt kiến nghị địa phương xác minh và xử lý nghiêm các đối tượng có hành vi phá dỡ các hàng rào, trụ bê-tông để thu hẹp các lối đi tự mở, xử lý nghiêm vi phạm theo quy định của pháp luật đồng thời phải gắn kết quả thực hiện với trách nhiệm của người đứng đầu chính quyền địa phương đồng thời phối hợp với các tỉnh, thành rà soát, xây dựng lộ trình xóa bỏ, giảm dần các lối đi tự mở trong giai đoạn từ nay đến năm 2020, 2025.

Ngành đường sắt hiện vẫn phải chắt chiu liệu cơm, gắp mắm để xóa bỏ lối đi tự mở và nâng cấp các đường ngang hợp pháp khi nguồn kinh phí bố trí nhỏ giọt. Vậy, VNR sẽ xoay xở ra sao để giải quyết các đường ngang dân sinh?

Tại Quyết định 994 của Thủ tướng Chính phủ cam kết bố trí hơn 24.000 tỷ đồng để cải tạo đường sắt và đóng các đường ngang dân sinh nhưng tính từ thời điểm “vốn rót” đến nay chỉ có khoảng 200 tỷ. Năm 2018, nguồn kinh phí được bố trí để thực hiện nâng cấp, cải tạo 100 đường ngang (trong 452 đường ngang) là 170 tỷ đồng, VNR đã triển khai đấu thầu toàn bộ và sẽ hoàn thành trước vào cuối năm nay. Kinh phí chưa được bố trí để thực hiện việc nâng cấp cải tạo 352 đường ngang còn lại và trả nợ khối lượng thi công là 646,2 tỷ đồng. Vì vậy, VNR kiến nghị Bộ Giao thông vận tải và Bộ Tài chính xem xét, giải quyết, cân đối bố trí đủ kinh phí 646,2 tỷ đồng trong năm 2018-2019 để thực hiện chuẩn bị đầu tư đảm bảo hoàn thành tiến độ nâng cấp, cải tạo 352 đường ngang còn lại. Vừa qua, sau khi Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã đồng ý bố trí 7.000 tỷ đồng cho bốn dự án đường sắt cấp bách, VNR tính toán phải xây dựng 42km hàng rào, đường gom để đóng các lối đi dân sinh đảm bảo an toàn giao thông.

Vậy giải pháp trước tiên được ngành đường sắt đưa ra để giảm thiểu tai nạn giao thông đường ngang dân sinh là gì?

Tôi cho rằng, giải pháp đầu tiên quan trọng nhất vẫn là ý thức người dân. Mỗi người chỉ cần 30 giây nhìn khi băng ngang qua đường giao cắt với đường sắt thì sẽ không bao giờ xảy ra tai nạn. Chỉ 30 giây nhưng đổi cả cuộc đời, liệu có xứng đáng không? Có nhiều gác chắn nhân viên đường sắt đã kéo rồi nhưng ô-tô vẫn cố vượt qua. Trong vòng một năm vừa qua, có trên 100 vụ đâm gãy cần chắn, giờ lắp camera truy xuất và gắn trách nhiệm người đâm. Cần chắn tự động không phải bức tường nên nhiều chủ xe thản nhiên nâng lên phi qua. Thậm chí, có Đại biểu Quốc hội đã nói “vẫn còn một bộ phận người dân khi băng qua đường sắt còn tồn tại... văn hóa nhanh chân”.

Tăng lương gác chắn, giảm phụ thuộc con người

Một số vụ tai nạn giao thông đường sắt vừa qua là lỗi chủ quan của nhân viên gác chắn. Ông suy nghĩ gì về nhận định này?

Đường sắt đang phụ thuốc rất nhiều vào yếu tố con người và yếu tố tác nghiệp. Sự cố do chủ quan không bao giờ một người vi phạm gây ra tai nạn đường sắt mà là trùng hợp ở một thời điểm nhiều đối tượng cùng sai mới dẫn đến sự cố. Tổng công ty đã chỉ đạo các đơn vị về công tác bảo đảm trật tự an toàn giao thông đường sắt, đó là kiểm tra giám sát các quy định, quy trình; giám sát lẫn nhau giữa các chức danh trong công tác chạy tàu; xử lý nghiêm vi phạm gắn trách nhiệm người đứng đầu; nghiên cứu lắp cần chắn tự động thay cần chắn người gác; lắp chống trật bánh toa xe hàng; cải tạo kết cấu hạ tầng chạy tàu, xử lý các điểm đen tai nạn; quy chế phối hợp với địa phương về xóa các lối đi tự mở... Lỗi chủ quan tác nghiệp phải chấn chỉnh ngay để không xảy ra, những tai nạn liên quan đến khách quan phải từng bước các giải pháp để triển khai thực hiện. Đường sắt vẫn là phương tiện an toàn nhất, một năm có rất nhiều chuyến tàu và tai nạn xảy ra đa phần là đối tượng đường bộ đi qua đường ngang, còn đoàn tàu chỉ là hy hữu.

Rất nhiều công nhân viên gác chắn đường sắt khi dấn thân vào nghề đều nhận thấy áp lực công việc cao, lương thấp (chỉ khoảng 5 triệu đồng) và nghề này hay bị dọa đánh, dễ bị đi tù. Có ý kiến cho rằng, mức lương quá thấp dẫn đến công nhân lơ là công việc?

Hiện nay, thu nhập bình quân mỗi tháng của công nhân khối vận tải và khối kết cấu hạ tầng khoảng 6,6 triệu đồng. Cụ thể, lương bình quân của công nhân gác đường ngang nếu tính theo chế độ quy định là 7,4 triệu đồng nhưng tỷ lệ lương được duyệt thực lĩnh chỉ rơi vào 5,2 triệu đồng (đạt 70%); công nhân tuần đường là 6 triệu đồng và công nhân duy tu đường sắt là 6,7 triệu đồng trong khi hai nhóm này được hưởng lương theo chế độ quy định lên tới 8,3 triệu đồng. Riêng trong năm 2017 đã qua, hơn 500 công nhân viên đường sắt đã bỏ việc chỉ vì mức lương quá thấp không tương xứng với áp lực công việc, trong khi đó việc tuyển dụng lao động mới rất khó khăn. Với mức lương thấp so với mặt bằng khu vực không đảm bảo cuộc sống, VNR báo cáo Bộ Giao thông vận tải và trong năm 2018 điều chỉnh một phần lương tuần đường gác chắn tăng khoảng 8-12% và các năm sau dần dần đẩy lên. Nếu được phê duyệt về kinh phí bảo dưỡng thường xuyên, trong năm 2019, lương công nhân gác chắn, tuần đường tăng thêm so với năm 2018 dự kiến tăng mức lương cơ sở từ 1,25 triệu đồng tăng lên 1,39 triệu đồng; tăng đơn giá ngày công hiện tại (trong phương án giá năm 2018 được Bộ Giao thông vận tải phê duyệt) do nguồn vốn hạn hẹp mới đạt bình quân 241.000 đồng/ngày công lên 331.000 đồng/ngày công (tăng 330,7 tỷ đồng)... Chúng tôi đang chời đợi và hy vọng...

Trân trọng cảm ơn ông!



Mạnh Hà (Thực hiện)

Chia sẻ