Bình luận

Thật khó tin!

Thứ Sáu, 25/05/2018, 07:33:32
 Font Size:     |        Print
 

Nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un và Tổng thống Hàn Quốc Moon Jae-in bắt tay tại đường ranh giới quân sự, Bàn Môn Điếm ngày 27-4-2018.

Mì lạnh ở Bàn Môn Điếm

Mì lạnh Bình Nhưỡng, món ăn truyền thống của Triều Tiên đã “cháy hàng” tại các tiệm ăn Hàn Quốc sau khi nó nằm trong thực đơn tiệc tối tại Hội nghị thượng đỉnh liên Triều diễn ra ở làng đình chiến Bàn Môn Điếm ngày 27-4-2018. Đấy là một trong những “kết quả” không nằm trong dự liệu của cuộc gặp thượng đỉnh lịch sử giữa hai nhà lãnh đạo hai miền Nam-Bắc Triều Tiên. Tuy nhiên, đấy chỉ là một bất ngờ nho nhỏ trong vô số những điều ngạc nhiên vô cùng lớn mà cuộc gặp này - và đằng sau nữa là tình hình trên bán đảo Triều Tiên - dành cho các nhà quan sát và phân tích chính trị trên khắp thế giới.

Có lẽ khi rảo bước đi tới đường ranh giới quân sự phân cách hai miền Nam-Bắc Triều Tiên ở làng đình chiến Bàn Môn Điếm hôm 27-4, nơi Tổng thống Hàn Quốc Moon Jae-in đang đứng chờ, nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un biết rất rõ rằng ông đang đi những bước đi lịch sử. Bởi sau cái bắt tay kéo dài giữa hai nhà lãnh đạo hai miền, ông Kim Jong-un đã bước qua đường ranh giới quân sự, trở thành nhà lãnh đạo Triều Tiên đầu tiên đặt chân sang lãnh thổ Hàn Quốc kể từ sau cuộc chiến tranh Triều Tiên 1950-1953.

Đấy hiển nhiên là một bước chân mang tính biểu tượng, bởi trước đó từng có hai cuộc gặp giữa lãnh đạo hai bên, nhưng việc một nhà lãnh đạo Triều Tiên bước chân sang lãnh thổ Hàn Quốc sau gần 70 năm là điều mà ngay cả những người có óc tưởng tượng phong phú nhất cũng không thể ngờ được là nó lại có thể diễn ra sau một thời gian chóng vánh đến vậy.

Lý do bởi đã có những lúc, tình hình trên bán đảo Triều Tiên căng như dây đàn, mà không chỉ liên quan đến quan hệ giữa hai miền Nam-Bắc. Nó bị thổi bùng lên bởi những lời khẩu chiến qua đại dương, qua những dòng tweet của Tổng thống Mỹ Donald Trump và sự đáp trả không kém phần cứng rắn từ Bình Nhưỡng. Đỉnh điểm chính là trong bài phát biểu đầu năm mới 2018, nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un đã cảnh báo: “Toàn bộ nước Mỹ nằm trong tầm bắn các vũ khí hạt nhân của chúng ta. Nút bấm hạt nhân luôn nằm trên bàn làm việc của tôi”; đáp lại, Tổng thống Donald Trump đăng tải dòng trạng thái trên trang mạng Twitter, phương tiện biểu đạt quen thuộc của mình: “Tôi cũng có một nút bấm hạt nhân nhưng của tôi to hơn và mạnh hơn của ông ta nhiều!”.

Lẽ dĩ nhiên là chẳng có nút bấm hạt nhân nào trên bàn làm việc của lãnh đạo hai bên cả. Phóng tên lửa hạt nhân là một quy trình cực kỳ phức tạp và chặt chẽ, không phải chuyện chỉ cần bấm một cái nút tự động trên bàn làm việc. Tuy nhiên, những lời đe dọa về “nút bấm hạt nhân” giữa lãnh đạo hai phía như vậy chỉ khiến cho người ta có cảm giác tình hình căng thẳng có thể vượt qua tầm kiểm soát bất cứ lúc nào!

Cơn gió và ánh nắng mặt trời

Nhưng cũng chính trong bài phát biểu đầu năm mới 2018, trong sự bất ngờ của hầu hết phần còn lại trên thế giới, nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un đã kêu gọi cải thiện quan hệ giữa hai miền Nam-Bắc Triều Tiên, tuyên bố sẵn sàng cử phái đoàn của miền Bắc tới tham dự Thế vận hội mùa Đông 2018 được tổ chức ở Pyeongchang tại Hàn Quốc và hai bên cần sớm gặp nhau để bàn thảo về vấn đề này.

Diễn biến bất ngờ này khiến người ta không khỏi ngạc nhiên. Tuy nhiên, nếu nhìn nhận lại lịch sử của mối quan hệ giữa hai miền Nam-Bắc Triều Tiên, sẽ không hẳn là chỉ chất chứa hoàn toàn những hằn thù đối đầu căng thẳng. Đã có ít nhất hai lần, dưới triều đại của các Tổng thống Hàn Quốc Kim Dae-jung và Roh Moo-hyun, miền Nam đã lựa chọn cách tiếp cận mà thế giới quen thuộc dưới tên gọi “Ánh dương”.

Cách tiếp cận này bắt nguồn từ một câu chuyện ngụ ngôn nổi tiếng của nhà viết truyện cổ đại Aesop về cơn gió và mặt trời. Khi cơn gió bắc lạnh buốt và Mặt trời ấm nóng tranh cãi kịch liệt xem ai mạnh hơn ai, cả hai đã quyết định đọ sức bằng cách cởi áo khoác của một người khách bộ hành. Dẫu cho cơn gió có lồng lộn dữ dội đến đâu, người khách bộ hành chỉ cần giữ cái áo choàng của mình chặt hơn một chút là cơn gió bất lực; thế nhưng mặt trời chỉ cần rọi những tia nắng nóng xuống đầu người khách bộ hành là anh ta vội bỏ áo khoác và đi tìm bóng râm để tránh nắng... Rõ ràng dùng vũ lực không mang lại kết quả gì mà cách dùng ánh thái dương để thuyết phục đã giúp đạt được mục đích!

Chính dựa trên nguyên lý này mà trong nhiệm kỳ của Tổng thống Kim Dae-jung đã diễn ra những sự biến đổi có thể nói là kỳ tích trong quan hệ giữa hai miền. Bất chấp những căng thẳng thỉnh thoảng vẫn diễn ra giữa hai bên, các chuyến tàu chở gạo và phân bón tiếp tục cập bến Triều Tiên. Các dự án kinh doanh của Tập đoàn Hyundai tại Triều Tiên, trong đó có tour du lịch Triều Tiên-Hàn Quốc ở núi Kumgang được ủng hộ và thúc đẩy. Điều này dẫn tới sự kiện các tàu du lịch chở khách Hàn Quốc tới núi Kumgang vào tháng 11-1998; hàng trăm gia đình bị chia cắt kể từ thỏa thuận đình chiến sau cuộc chiến tranh Triều Tiên năm 1953 đã đoàn tụ; khu liên hợp công nghiệp Kaesong kết hợp vốn của Hàn Quốc và lực lượng lao động Triều Tiên được thiết lập chỉ cách giới tuyến vài dặm về phía bắc...

Đỉnh điểm của các hành động hòa giải là cuộc gặp thượng đỉnh lịch sử giữa hai nhà lãnh đạo hai miền lần đầu tiên diễn ra vào tháng 8-2000, giữa Tổng thống Kim Dae-jung và nhà lãnh đạo tối cao Kim Jong-il, chính là thân phụ của ông Kim Jong-un hiện nay. Khi Tổng thống Hàn Quốc Roh Moo-hyun lên nắm quyền cũng đã tiếp tục chính sách Ánh dương này và vì thế, lại có một cuộc gặp thượng đỉnh lần thứ hai giữa lãnh đạo hai bên vào tháng 10-2007. Cả hai cuộc gặp đều diễn ra ở Bình Nhưỡng.

Và nay là cuộc gặp lần thứ ba.

Đi về phía hòa bình?

Để đi tới cuộc gặp lịch sử lần thứ ba, cả hai phía đã có những động thái mà các nhà phân tích thường mô tả bằng cụm từ “thật không thể tin nổi”.

Ngay khi có tín hiệu phát đi từ Bình Nhưỡng trong bài phát biểu đầu năm mới của lãnh đạo Triều Tiên về việc tổ chức cuộc gặp cấp cao nhằm cử đoàn vận động viên và quan chức Triều Tiên tới dự Thế vận hội Pyeongchang, phía Hàn Quốc nhanh chóng có phản hồi thuận lợi. Những diễn biến tiếp theo xoay chuyển nhanh đến mức không ngờ. Có lẽ chưa bao giờ trong lịch sử quan hệ hai miền Nam-Bắc Triều Tiên, một cuộc gặp ở cấp cao lại được tổ chức nhanh đến như vậy. Dẫu cho chủ đề của cuộc gặp chủ yếu hướng vào việc tổ chức cho đoàn Triều Tiên dự Thế vận hội Pyeongchang, thế nhưng bản thân một cuộc gặp giữa hai miền trong tình thế dầu sôi lửa bỏng cũng đã hé mở những tia hy vọng mong manh về tình hình hòa dịu giữa hai bên dẫn tới giảm bớt căng thẳng trên bán đảo Triều Tiên.

Tiếp đó là “chiến dịch ngoại giao nụ cười” của phía Triều Tiên, với nụ cười của bà Kim Yo-jong, em gái của nhà lãnh đạo Triều Tiên trên khán đài chứng kiến lễ khai mạc Thế vận hội Pyeongchang, là nụ cười rạng rỡ, thân thiện của các cô gái xinh đẹp trong đội cổ vũ mà Triều Tiên gửi đến Thế vận hội mùa Đông Pyeongchang 2018. Khi tới dự Thế vận hội mùa Đông Pyeongchang 2018, em gái của nhà lãnh đạo Triều Tiên đã tận tay trao một lá thư tay mời Tổng thống Hàn Quốc Moon Jae-in thăm Bình Nhưỡng. Bản thân nhà lãnh đạo Kim Jong-un cũng kêu gọi hai miền “cùng hâm nóng bầu không khí hòa giải được nảy sinh từ Thế vận hội Pyeongchang 2018”.

Đã có hàng loạt những điều “không thể tin được” trong các đòn thế phối hợp giữa các bên sau những bước đi tích cực ban đầu ấy. Ở cuộc gặp thượng đỉnh hai miền, trong một phút ngẫu hứng bất ngờ ngoài kịch bản, sau khi bước sang lãnh thổ Hàn Quốc, nhà lãnh đạo Triều Tiên đã mời Tổng thống Hàn Quốc Moon Jae-in bước trở lại bên lãnh thổ Triều Tiên, như một sự khẳng định rằng hai bên có thể vượt qua mọi sự ngăn cách. Thỏa thuận tiến tới việc ký một hiệp định hòa bình giữa hai miền Nam-Bắc thay thế cho hiệp định đình chiến hiện nay được thông qua trong cuộc gặp thượng đỉnh này, cũng là một bất ngờ đầy lạc quan cho thấy hai phía tiếp tục đi theo lộ trình đã chọn về hướng hòa bình.

Với những so đo cân não về kích cỡ “nút bấm hạt nhân” trước đó, làm sao có thể tin được là Tổng thống Mỹ Donald Trump lại nhanh chóng đồng ý có một cuộc gặp trực tiếp ở tầm thượng đỉnh với nhà lãnh đạo Triều Tiên. Và để chuẩn bị cho cuộc gặp này, thật không thể tin nổi là Giám đốc CIA Mike Pompeo lại có mặt ở Bình Nhưỡng trong một chuyến thăm bí mật, điều mà ít ai có thể hình dung ra trong vài tháng trước đây!

Cũng khó có thể tin được khi những dàn loa công suất cao phục vụ cho công việc tuyên truyền ở hai bên giới tuyến Nam-Bắc Triều Tiên nhanh chóng được gỡ bỏ, và cụm từ “phi hạt nhân hóa” trên bán đảo Triều Tiên ngày càng được nhắc tới nhiều hơn trong các tin tức về bán đảo, một trong những nơi bố trí lực lượng quân sự và vũ khí dày đặc nhất thế giới!

Những gì vừa diễn ra trong thời gian qua cho phép niềm hy vọng về một nền hòa bình trên bán đảo Triều Tiên lớn dần lên. Sẽ còn rất nhiều trở ngại mà các bên phải vượt qua để có được những bảo đảm chắc chắn là các bước đi ban đầu không bị chệch hướng. Một quá trình diễn ra từng bước, không thể đảo ngược với những cam kết của các bên có thể kiểm chứng được là điều cần thiết để niềm hy vọng đó biến thành sự thật. Thật như những đĩa mì lạnh Bình Nhưỡng trong các hiệu ăn Hàn Quốc!

YÊN BA