“Nhiều bạn trẻ khởi nghiệp đang rất cô đơn”

Thứ Năm, 29/03/2018, 20:18:11
 Font Size:     |        Print
 

Thanh niên TP Hồ Chí Minh giới thiệu các mô hình khởi nghiệp nông nghiệp sạch hiệu quả. Ảnh | LÊ THANH

Làm thế nào để các dự án khởi nghiệp của thanh niên mang lại hiệu quả cao? Nhân Dân hằng tháng đã mời Thạc sĩ quản trị kinh doanh Thạch Lê Anh, Chủ nhiệm Đề án Thương mại hóa công nghệ theo mô hình Thung lũng Silicon Việt Nam trực thuộc Bộ Khoa học và Công nghệ; bà Đỗ Thị Tú Anh, Phó Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ thanh niên khởi nghiệp (sYs,) trực thuộc Trung ương Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam; Thạc sĩ Trịnh Minh Giang, Chủ tịch Công ty đầu tư VMCG, Chủ tịch Nhóm công tác khởi nghiệp sáng tạo thuộc Diễn đàn Kinh tế Tư nhân Việt Nam 2017 (VPSF); Hoa hậu Ngô Phương Lan, MC chương trình Quốc gia khởi nghiệp của Truyền hình Việt Nam cùng trò chuyện, bàn luận chung quanh chủ đề này.

Liên kết nguồn lực vì cộng đồng khởi nghiệp

Những giải pháp nào được đưa ra nhằm hỗ trợ và nâng cao năng lực khởi nghiệp, nhằm giảm thiểu rủi ro, thất bại trong hành trình khởi nghiệp của thanh niên?

Bà Thạch Lê Anh: Ở Việt Nam hiện nay, được sự khuyến khích của Đảng, Nhà nước bằng cơ chế, chính sách, phong trào khởi nghiệp đang phát triển rất tốt. Đề án cấp quốc gia Hỗ trợ hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo quốc gia đến năm 2025 đã tạo môi trường để Việt Nam thu hút nguồn vốn đầu tư mạo hiểm. Trước đây hầu như chưa có, chưa biết, chưa tạo được hành lang pháp lý để các quỹ đầu tư mạo hiểm nước ngoài vào. Việt Nam cũng đã hình thành được một số mạng lưới cố vấn hỗ trợ khởi nghiệp như Mạng lưới hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa (SMEs Mentoring Network), Tổ chức SECO (Thụy Sĩ), Chương trình Đối tác ĐMST Việt Nam - Phần Lan (IPP). Các hoạt động khác nhằm kết nối hệ sinh thái khởi nghiệp trong nước, quốc tế và thúc đẩy văn hóa khởi nghiệp cũng đang diễn ra rất sôi nổi.

Đối với học sinh, sinh viên, mỗi năm Vietnam Silicon Valley có những khóa huấn luyện tập trung, tổ chức thúc đẩy kinh doanh bao gồm những doanh nhân đã thành đạt, họ bỏ ra một khoản tiền, được gọi là nhà đầu tư thiên thần, họ có kiến thức về đầu tư cho khởi nghiệp, có kiến thức cố vấn cho doanh nghiệp khởi nghiệp tìm kiếm mô hình kinh doanh có thể thay thế mô hình kinh doanh đã có trên thị trường.

Bà Đỗ Thị Tú Anh: Trung ương Đoàn có Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam đóng vai trò sẵn sàng hỗ trợ dưới nhiều hình thức cho thanh niên khởi nghiệp. Chúng tôi sẵn sàng thực hiện vai trò kết nối những ý tưởng khởi nghiệp với các nhà đầu tư uy tín phù hợp. Hiện nay tôi cho rằng, Chính phủ đang tạo điều kiện tốt nhất, thời cơ tốt nhất cho các doanh nghiệp khởi nghiệp. Với lực lượng hùng hậu thanh niên trên cả nước hiện nay, chúng ta có ưu thế sức trẻ và tiềm năng sáng tạo lớn. Tuy nhiên đi kèm với nó cũng có nhiều hạn chế: thiếu kiến thức cơ bản về kinh doanh, có ý tưởng nghĩ ngay đến việc triển khai, không có những bước chuẩn bị cần thiết. Thanh niên cần là sự kết nối, lựa chọn các đối tác vệ tinh để cùng với họ xây dựng đào tạo hướng dẫn cho các bạn khởi nghiệp một cách bài bản. Chúng tôi muốn tổ chức một nhóm liên minh liên kết với các đơn vị đang hỗ trợ khởi nghiệp trong cả nước và tích hợp các nguồn lực đó.

Ông Trịnh Minh Giang: Một trong những giải pháp là khuyến khích phát triển mô hình không gian làm việc chung, nơi tập trung đa số các hoạt động của hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo. Cần sự hỗ trợ nhanh chóng và xác đáng từ phía các nguồn lực khác của nhà nước và xã hội. Thứ hai, những chia sẻ tri thức trong giới khởi nghiệp sáng tạo cần phải có chiều sâu hơn nữa, đặc biệt là về công nghệ và các mô hình kinh doanh. Hiện nay, các cuộc tọa đàm hay nói chuyện đa số vẫn còn mang tính phổ biến kiến thúc chung, thiếu đi sự đào sâu và mở rộng chuyên môn, giúp hệ sinh thái khởi nghiệp Việt Nam đi đúng quỹ đạo của thế giới. Thứ ba là tăng cường sự hiện diện của các tổ chức hỗ trợ khởi nghiệp và các nhà cố vấn khởi nghiệp. Hiện Việt Nam có may mắn là đã sớm ra đời mạng lưới các tổ chức cố vấn khởi nghiệp VMI (Vietnam Mentor Initiative). Đây là địa chỉ quy tụ hầu hết các tổ chức đang thực hiện các hoạt động cố vấn khởi nghiệp có chất lượng và bảo đảm mục đích tích cực tại Việt Nam. Giải pháp thứ tư là tăng cường khai thác nguồn vốn đầu tư mạo hiểm trong nước. Hiện nay các quỹ đầu tư mạo hiểm đều được thành lập ở nước ngoài (trừ một hai trường hợp xin cơ chế đặc thù) vì Việt Nam chưa có hành lang pháp lý cụ thể. Sự thiếu hụt hành lang pháp lý này dẫn tới các công ty khởi nghiệp của Việt Nam khá thiệt thòi với nguồn vốn nội gần như không đáng kể.

Hoa hậu Ngô Phương Lan: Chúng ta nói rất nhiều về hệ sinh thái cho khởi nghiệp, nhưng tôi nghĩ không nên dừng lại ở việc tạo ra môi trường thuận lợi cho khởi nghiệp riêng mà cần cho cả toàn xã hội. Bắt đầu từ gốc rễ từ việc giáo dục trong nhà trường và trong gia đình tập cho trẻ tính kiên trì, nhẫn nại để dám theo đuổi giấc mơ và tự đứng lên được trước thất bại; tư duy sáng tạo và phản biện để dám liều lĩnh tiên phong trong những ý tưởng đổi mới; kỹ năng lập trình, giao tiếp, và ngoại ngữ để có thể tận dụng được kho tàng kiến thức toàn cầu, v.v.

Song song với đó thì cần xây dựng nền tảng thông tin, chính sách cập nhật đầy đủ và minh bạch để những nhà đầu tư, những khởi nghiệp trẻ, những nhà làm chính sách cũng như những chuyên gia tư vấn có thể hiểu nhau hơn và tạo những thuận lợi cần thiết và kịp thời.

Cần tích cực dấn thân và học hỏi

Một lời khuyên thiết thực cho cộng đồng thanh niên mới khởi nghiệp?

Bà Thạch Lê Anh: Với các bạn trẻ, có thể chưa khởi nghiệp ngay thì nên tìm các công ty khởi nghiệp để làm việc. Sinh viên đang trong thời gian theo học ở trường nếu thấy cần thiết có thể bảo lưu kết quả học tập để đi thực tập một, vài năm để học hỏi kiến thức ngoài sách vở, tích lũy kinh nghiệm. Tôi có lưu ý nhỏ đối với những bạn trẻ đang theo học ngành công nghệ thì hãy tìm những công ty lớn không cùng ngành mà làm việc để tìm hiểu các vấn đề về doanh nghiệp. Chỉ khi bạn làm việc trong môi trường đó, bạn mới có thể nhìn thấy những kẽ hở của doanh nghiệp, từ đó bạn sẽ tìm kiếm đưa ra những giải pháp hợp lý nhằm giảm thiểu rủi ro cho doanh nghiệp. Mặt khác, tôi cũng nhận thấy, các trường đại học ở Việt Nam chỉ mới trang bị ít nhiều cho các bạn trẻ những kỹ năng cứng, kỹ năng mềm, một yếu tố rất quan trọng nữa chưa được đề cập đến trong chương trình học, đó là thái độ ứng xử, tính chủ động trong công việc.

Bà Đỗ Thị Tú Anh: Lăn lộn nhiều năm trong lĩnh vực khởi nghiệp, tôi nhận thấy nhiều bạn trẻ khởi nghiệp rất cô đơn. Khi có ý tưởng khởi nghiệp không biết tìm đến đâu tìm đến ai để chia sẻ, không biết tìm lời khuyên từ đâu. Ý tưởng khởi nghiệp trong thanh niên là rất nhiều nhưng để triển khai được những ý tưởng là cả một quá trình. Trung tâm hỗ trợ khởi nghiệp là một trong những địa chỉ người trẻ có thể tìm đến, bởi đây là đầu mối hỗ trợ cũng như chia sẻ câu chuyện, kinh nghiệm khởi nghiệp từ hệ thống của Doanh nhân trẻ toàn quốc đến cộng đồng khởi nghiệp, giảm thiểu những vấp váp thất bại trên hành trình khởi nghiệp. Việt Nam không được đào tạo tốt, đào tạo bài bản như các nước về kinh doanh. Học kinh doanh ở những đàn anh đi trước, những bài học kinh doanh, “nỗi đau triệu đô”, để tránh dẫm lên vết xe đổ của người đi trước. Trên hết, tôi vẫn muốn nói với các bạn trẻ hãy cứ làm đi, cứ thực hành và dấn thân vào con đường khởi nghiệp, cứ kiên trì tạo dựng những mối quan hệ đúng đắn, giữ uy tín trong chuỗi cung ứng với khách hàng, chắc chắn bạn sẽ không bị thiệt thòi đâu.

Ông Trịnh Minh Giang: Những người trẻ cần trang bị những kiến thức, kỹ năng cơ bản, xác định rõ năng lực bản thân, sự mạo hiểm, thách thức và dĩ nhiên là cả những thất bại. Cần tạo ra một cơ chế gặp gỡ, trao đổi chuyên môn giữa cộng đồng khởi nghiệp sáng tạo với chính phủ, với các Bộ, với các thành phố và với các cộng đồng doanh nhân một cách định kỳ và thường xuyên. Đối thoại trực tiếp sẽ giúp tháo gỡ nhanh chóng mọi lực cản và khai thác được tức thì sức mạnh của cộng đồng. Khởi nghiệp là con đường rất chông gai nên các bạn sáng lập các công ty khởi nghiệp cần phải được trang bị ít nhiều các kiến thức vận hành doanh nghiệp ban đầu cũng như cần phải rèn luyện ý chí trước khi dấn thân. Nền giáo dục các quốc gia tiên tiến vốn đã rèn luyện cho học sinh, sinh viên khả năng tự khai thác được tiềm năng cá nhân cùng với năng lực vận hành. Ở Việt Nam, giáo dục chưa làm được điều đó, cho nên doanh nghiệp khởi sự rất cần tham gia những hoạt động của cộng đồng khởi nghiệp để tìm kiếm cho mình những kiến thức cần thiết.

Hoa hậu Ngô Phương Lan: Hầu hết khởi nghiệp trẻ thất bại là do thiếu hiểu biết, thiếu kinh nghiệm kinh doanh, quản lý cần thiết, mà những người làm kinh doanh lâu năm có được qua trải nghiệm trên thương trường. Do vậy, khởi nghiệp trẻ cần tìm được đội ngũ đồng sáng lập, những nhà đầu tư và cố vấn để có thể hỗ trợ được họ về tài chính, kinh nghiệm, kết nối kịp thời.

Nếu từ giai đoạn cách đây hai, ba năm, khởi nghiệp Việt Nam chứng kiến sự bùng nổ và trào lưu thì giờ đây có dấu hiệu chậm lại. Từ việc các nhà đầu tư và các bạn trẻ trở nên thận trọng hơn, cho đến những cú sốc từ sự ra đi của một số mô hình khởi nghiệp đình đám, hay đơn thuần là do các bạn trẻ khởi nghiệp hiểu biết hơn về thế cuộc, tập trung vào chất lượng chứ không phải số lượng... đây là dấu hiệu tốt của một thị trường đang phát triển.

BÌNH NHI - THU PHƯƠNG - Thanh Chương (Thực hiện)