Xa rồi phố vắng

Thứ Ba, 29/08/2017, 14:45:51
 Font Size:     |        Print
 

Minh họa : Lê Thiết Cương

Với hầu hết những người có tuổi đã ở lâu phố cũ, thì ký ức đẹp nhất về Hà Nội là đoạn thời gian phố phường thưa thưa xe máy và ngập tràn thanh thản xe đạp. Vỉa hè dịu dàng thanh sạch, những ngôi nhà mặt tiền phần lớn chưa thành cửa hàng, nền nã xám nâu mầu của “Phái”, thanh bình ngái ngủ. Trên cái vỉa hè hoang đường ấy, bọn trẻ con luôn vui chơi đông. Bởi lúc đó trong nhà tuyệt chưa có vớ vẩn truyền hình thực tế, chưa có game online trên “nét”.

Bọn trẻ sẽ chơi trốn tìm, chơi đuổi bắt, chơi bi, chơi nhảy dây nhảy ngựa, những trò chơi bần bạch hoang dã hồn nhiên mà khi thấm mệt bao giờ cũng vô tư thăng hoa ra vài người bạn. Đám trẻ hôm nay hình như bất hạnh hơn, khi trống vắng đơn côi mệt mỏi, chúng đành tuyệt vọng kiếm bạn qua “phây búc”.

Kể cả tới hồi bao cấp, ở ngoại ô xa xa đâu không biết, chứ loanh quanh những phố của cả bốn quận nội thành, thì dù có những cơn mưa dữ dội dai dẳng đầu hè thì cũng chlàm my đường cng thoát nước như trong hơn. Tuyt đối không bao gicó chuyn ngp hay nước tràn qua bc thm nhà. Nhng ngày lãng mn ctích y hin rt rõ qua văn chương ký sự giai đoạn sau “bảy nhăm”. Và không cần xa đến thế, nó luôn đậm nhạt có trong các tiểu thuyết khắc khổ viết về phố của những thập niên bắt đầu đổi mới. Tức là cũng chưa quá xa lắm. Để thấy hôm nay đây, Thủ đô yêu du ca chúng ta đổi khác vi tc độ chóng mt.

“Hà Nội mùa này phố cũng như sông”, câu hát chế đã xấp xỉ trở nên thành ngữ. Chưa bao giờ Hà Nội phải đối diện với nhiều ô nhim như hiện nay. Nó là hệ lụy từ tốc độ phát triển dân cư phi mã, một vấn nạn cho tất cả những đô thị trung tâm trên toàn thế giới, luôn làm các cấp quản lý nhăn nhó đau đầu. Hạ tầng cơ sở dù đã có rất nhiều cố gắng cải thiện, nhưng vẫn rất khó theo kịp nhịp sống đương đại. Hiển nhiên thôi, vì bị câu thúc ở một nguyên lý lớn. Đó là nhu cầu của con người ta dường như vô hạn, trong khi đấy năng lực của bất kỳ ai cũng hữu hạn. Tuy nhiên, cũng không thể lấy đấy để biện minh cho việc quy hoạch lộn xộn, đặc biệt xót xa dễ nhìn thấy nhất ở những khu đô thị mới đã và vừa được xây dựng. Một con phố để người ta phải quyến luyến nhớ, thì hoàn toàn không phải sáng choang long lanh tối tân, mà phía sâu trong nó phải thăm thẳm đọng những thói quen văn hóa. Minh họa dễ thấy nhất là những quán cà-phê.

Ở ta giờ đây, bất cứ đô thị sặc sỡ nào cũng có thật đông những quán cà-phê. Thực ra, cái thói quen uống cà-phê vốn là của người Pháp đưa vào khoảng cuối thế kỷ 19, nhưng phải sang nửa đầu thế kỷ 20, khi đã hình thành một tầng lớp viên chức và thị dân bản xứ thì phố của người Việt mới có những quán cà-phê cho riêng mình. Và những quán đấy tuyệt đối đều rất khác nhau, do đóng đậm dấu ấn của chủ quán, từ hương vị cho đến cách bài trí. Còn bây giờ có một điều khá lạ, các quán cà-phê càng ngày lại càng giống nhau, nhất là những đoạn thuộc miền trung nơi từng xuất xứ một thương hiệu cà-phê thời thượng mà nay đang bị loãng dần đi. Kiểu ghế bàn, kiểu nghe nhạc, kiểu người ngồi uống. Hơi hơi xanh đỏ lòe loẹt, loáng nhoáng nhấp nháy đèn. Kon Tum thì giống Buôn Ma Thuột, còn Buôn Ma Thuột thì giống Huế. Quy Nhơn cũng vậy mà Đà Nẵng cũng vậy. Trước đây đã ồn, giờ lại càng ồn hơn vì rất nhiều quán thường để vài màn hình ti-vi, liên tục thấy đám showbiz đang lảm nhảm. May mắn thay, ở nhiều góc khut ca vài đon phcHà Ni đến nay vẫn còn những quán cà-phê cũ kỹ. Nó độc đáo vì nhiều lẽ. Hoặc thiếu phụ đang đứng pha cốc cà-phê sữa kia, vẫn giữ nếp nhà, là cháu nội của cụ chủ quán mở cái cửa hàng này từ gánh cà-phê rong ngay sau khi hòa bình lập lại. Hoặc cái vô tuyến trắng đen, treo như là cho có, hãn hữu lắm mới thấy bật. Nhạc không lời ở những quán đó được chọn lọc tinh tế, âm thanh mềm mại vừa đủ để làm cho khách, hoặc ngồi một mình hoặc đi với bạn, khi mông lung ngắm phố bỗng thấy lòng mình rộng hơn sâu hơn để bồi hồi sống chậm hơn.

Thanh bình của phố bây giờ chỉ còn đọng ở những con phố đi bộ quanh Bờ Hồ. Dòng xe máy ồn ào cuồn cuộn hình như được một cơn mưa giữa hạ thanh tẩy. Thoang thoảng có mùi thơm ca vài cái lá hơi ng vàng trái mùa tiêu tao rng. Lang thang đứng giữa ngã tư Bà Triệu cắt Tràng Thi, không cần ngước mắt cũng rưng rưng thấy Nhà hát Lớn trầm tư cô ngạo. Phố vẫn thế mà lòng đường như hun hút dài ra. Gió trong mưa sạch. Không phải ngẫu nhiên mà đề án cấm xe máy đã được Hà Nội thông qua với tỷ lệ phiếu tán thành trên chín mươi mốt phần trăm. Vỉa hè dọc một con phố nhỏ nào đó như lãng mạn hơn khi có hai mcon đi lchùa. Bà mlưng còng nhưng dáng thng, áo dài quý tộc ngà trắng, với mái tóc bạc trắng tuyền như cước, phảng phất mùi hương nhu. Người già mà thơm đều là những người ngoan đạo. Thằng con đã chớm trung niên, nó vận áo kẻ ca rô ô nhỏ mầu sẫm của một nhà chuyên may sơ mi trên phố Tràng Tiền. Nó ngượng nghịu khoác tay mẹ, một thói quen đáng yêu của những thằng con giai phố cổ nhưng đã bị vô cảm đời thường dung tục làm tuyệt truyền. Hình như giờ đây, chỉ có phố đi b mới trả lại cho phố phường những người Hà Nội thật. Phải chăng, chỉ khi tồn tại một không gian thật Hà Nội thì may ra mới còn người Hà Nội. Tiếng chuông chùa Quán Sứ buổi trưa rười rượi nắng, chầm chậm buông ra đến tận đây. Muốn nghe được những gì tinh tế hay thiêng liêng, cuộc đời bắt buộc phải thưa vắng. Vài nhà Hà Nội học có tham gia quản lý văn hóa đô thị hay trèo lên ti-vi nức nở rằng, tiếng rao đêm ở phố cổ đã bị mất, cho dù đám bán hàng rong được trang bị sành điệu toàn loa điện. Bọn họ vật vã không hiểu tại sao đêm Hà Nội bỗng thành nghễnh ngãng, để rồi rụng mất một nét văn hóa phi vật thể. Khó hiểu lắm ư. Với cuồn cuộn người từng phút từng giây mưu sinh quyết lit lộn xộn như thế, đêm Hà Nội chưa điếc còn là may.

Phố vắng ở Hà Ni giờ đây chỉ còn là hoài niệm, một hoài niệm đẹp phảng phất như cổ tích. Nó hao hao giống như ký ức về một thời trong trắng bao cấp. Ở cái thời có nhiều ngây thơ đó, tuy hạ tầng đô thị thiếu thốn tiện nghi, đọng đầy những sự ấu trĩ, những cách nghĩ chủ quan duy ý chí, nhưng nó lại lưu girt nhiu nhng nguyên bn khát khao cao ctrong veo ca cmt đon lch sử. Nó hào hùng lãng mn, đáng t hào và đáng nhớ. Có phi vy chăng mà khi Ủy ban nhân dân thành phố quyết định phố nhỏ 19 tháng 12 thành phố sách thì đã nhận được không biết bao nhiêu người nồng nhiệt ủng hộ. Giữa sầm uất bộn bề phố xá, một không gian yên tĩnh với thanh thản cây xanh tỏa bóng lên từng trang sách luôn sẽ là chỗ đáng để đến.

Nó nao nao gợi nhớ về một thủa chưa xa, lúc Hà Nội vẫn còn những bình yên phố vắng.

Nguyễn Việt Hà

Chia sẻ