KTS Trần Ngọc Chính, Chủ tịch Hội Quy hoạch Phát triển Đô Thị Việt Nam:

“Nghịch lý có căn nguyên từ quản lý và thực hiện quy hoạch”

Thứ Ba, 29/08/2017, 10:00:17
 Font Size:     |        Print
 

Kiến trúc sư Trần Ngọc Chính, nguyên Thứ trưởng Xây dựng, Chủ tịch Hội Quy hoạch Phát triển đô thị Việt Nam (ảnh bên) trao đổi với Nhân Dân hằng tháng chung quanh vấn đề quy hoạch và quản lý quy hoạch Hà Nội khi mà thực tế có quá nhiều nhà cao tầng đang mọc lên ở nội đô, gây quá tải hạ tầng và nhiều hệ lụy khác. Ông Trần Ngọc Chính chia sẻ:

Thực hiện quy hoạch không đến nơi đến chốn

Năm 2011, Thủ tướng Chính phủ đã ký quyết định, trong đó có một số nội dung: Hà Nội phải giữ được hình ảnh của trung tâm nội đô lịch sử (từ vành đai 1, 2 trở vào với một số quận nội thành) và phải giảm từ 1,2 triệu dân xuống 800 nghìn dân. Trong khu vực nội đô lịch sử, phải cố gắng đưa ra bên ngoài khoảng bốn vạn người để giảm mật độ dân số xuống, thí dụ khu vực 36 phố cổ phải giãn dân (nhưng thực tế chưa được bao nhiêu). Bên cạnh đó, phải tính di dời một số trường học, bệnh viện, cơ quan hành chính từ nội đô ra ngoại thành. Như Trường đại học Bách khoa không phải chuyển toàn bộ trường ra ngoài mà tạo dựng một cơ sở mới để trong tương lai trở thành nơi đào tạo chính. Cũng tương tự như Bệnh viện Bạch Mai, xây dựng một bệnh viện mới ở ngoại thành để làm cơ sở hai. Điều này vừa giúp giảm tải áp lực dân số vừa tạo không gian mới cho các trường học, bệnh viện phát triển. Nếu như hiện tại, Đại học Kiến trúc chỉ có 1,2 ha mà chứa cả vạn sinh viên, không có sân chơi. Làm theo cách này thì sẽ đưa được 60 vạn sinh viên trong khu vực nội đô ra ngoại thành.

Quy hoạch như vậy để giãn dân khỏi nội đô, bảo vệ nội đô lịch sử, tránh quá tải hạ tầng. Thế nhưng thực tế việc thực hiện quy hoạch thu được kết quả ít ỏi. Khi còn làm Thứ trưởng Xây dựng, tôi đã tham gia chỉ đạo thực hiện quy hoạch này nhưng gặp rất nhiều khó khăn như thiếu ngân sách, chưa có các dự án cụ thể. Một số bộ, ngành được cấp đất và kinh phí xây dựng trụ sở mới rất nhanh như Bộ Công an, Bộ Ngoại giao, Bộ Tài nguyên và Môi trường. Về nguyên tắc, xây chỗ mới thì chỗ cũ phải để đất lại để bán cho doanh nghiệp, lấy tiền bù kinh phí cho Nhà nước, nhưng thực tế chưa có bộ nào để lại đất cả. Yêu cầu các bộ để đất lại, phải tầm Chính phủ mới làm được.

Như vậy quy hoạch thì nhìn xa trông rộng, nhưng thực tế thực hiện thì gặp nhiều khó khăn, làm không đến nơi đến chốn. Điều này gây phản cảm và không thực hiện được mục tiêu giảm dân số ở nội đô Hà Nội, vừa lãng phí tiền Nhà nước.

Phòng CSGT Công anTP Hà Nội triển khai kế hoạch phân luồng giao thông chống ùn tắc. Ảnh: TRẦN HẢI

Không để nhà đầu tư bất động sản dẫn dắt quy hoạch

Thưa ông, vì sao Thủ tướng Chính phủ đã có quyết định giảm tải dân số và không xây chung cư cao tầng trong khu vực nội đô lịch sử của Hà Nội, nhưng thực tế lại đang có nhiều nhà cao tầng mọc lên, dẫn tới gia tăng đột biến dân số và gây quá tải hạ tầng?

Ở Hà Nội, nhiều khu đất của các nhà máy, xí nghiệp quy mô lớn trong nội đô gây ô nhiễm cần phải chuyển ra ngoài. Nhưng quy hoạch cũng không cụ thể như nhà máy A đi đâu và đất của nhà máy A ở nội đô được giữ lại để làm gì? Thử hỏi đã có bao nhiêu khu đất như vậy được trả lại mục đích của nó, đúng với tinh thần quyết định của Thủ tướng Chính phủ là giãn dân số nội đô? Câu hỏi này phải có câu trả lời? Trong khi Hà Nội có hẳn một đơn vị là Sở Quy hoạch - Kiến trúc để lo việc này?

Hà Nội có 1.000 cơ quan chuyển đi thì có 1.000 miếng đất, nhiều miếng đất đó đáng lẽ phải trồng cây xanh nhưng lại xây chung cư cao tầng. Các doanh nghiệp đều muốn kiếm lời từ bất động sản nên tìm cách “dẫn dắt” cả quy hoạch. Tôi nghĩ điều này có nguyên nhân từ quy hoạch và quản lý quy hoạch. Một miếng đất nhỏ cũng cần có quy hoạch. Quy hoạch đó phải được phê duyệt phù hợp quy hoạch tổng thể và phải quản lý. Nói đến quy hoạch là những quy hoạch chung, quy hoạch phân khu, quy hoạch chi tiết, quy hoạch dự án, trước dự án có thiết kế đô thị. Thiết kế đô thị là làm tổ hợp kiến trúc cảnh quan của đường phố từ màu sắc, ánh sáng, hình khối, quảng cáo cây xanh. Tất cả những điều đó cơ quan quản lý phải biết và phải bảo đảm tuân thủ quy hoạch chung.

Khu nội đô lịch sử là hình ảnh của Hà Nội một thời đạn bom, một thời hòa bình. Xây những khu nhà cao tầng hiện đại ở đây sẽ ảnh hưởng cảnh quan toàn bộ khu vực đó. Nghịch lý là ở Hà Nội, nhiều nơi cần xây nhà cao tầng lại không xây, nhưng lại xây nhiều nhà cao tầng ở đất vàng, trong không gian nội đô lịch sử. Nếu đúng quy hoạch thì không sao, nhưng ở đây đang xây sai quy hoạch. Phải làm tốt công tác quản lý quy hoạch, mà quản lý quy hoạch trước hết là quy hoạch phải được duyệt, đặc biệt là xây dựng ở những địa điểm nóng, địa điểm nhạy cảm. Phải quản lý làm sao để việc xây dựng ở những khu đất đó không ảnh hưởng tới cuộc sống của toàn bộ khu vực. Bởi vì xây nhà cao tầng xong còn liên quan đến hạ tầng, vấn đề giao thông, thoát nước...

Phải có quy chế quản lý nhà cao tầng cụ thể hơn

Thưa ông, hệ lụy của việc nhà chung cư cao tầng mọc lên ở những khu đất vàng nội đô Hà Nội là gì?

Ùn tắc giao thông làm tăng thời gian đi trên đường của người dân, ảnh hưởng tới lao động, sản xuất, gây nhiều ức chế. Nó cũng khiến người dân mất lòng tin và đặt câu hỏi: vì sao dân đóng thuế để các cơ quan công quyền thực hiện chức năng quản lý mà lại quản lý đến mức giao thông ngày càng tắc nghẽn, thậm chí ngoài tầm kiểm soát. Quản lý làm sao mà để mọc lên những nhà chung cư cao tầng trong nội đô, làm tăng đột biến dân số cơ học.

Thí dụ, khu đô thị Linh Đàm theo quy hoạch là khu đô thị kiểu mẫu nhưng tại sao lại để xảy ra hiện tượng chỉ trong vài ha đất mà xây tới 14 khối nhà cao tầng. Mỗi một lần đi, mất hơn nửa tiếng mới xuống được thang máy. Nếu xảy ra cháy thì làm thế nào? Tôi gặp chủ tịch phường ở đó, họ nói dân số của phường đã tăng lên ba vạn người. Chỉ riêng dân số của 14 khối nhà cao tầng đã bằng dân số phường tôi đang ở, mà rất nhiều người thập phương đến, khó quản lý. Tôi đang đề nghị rút giấy phép khu đô thị kiểu mẫu của Linh Đàm.

Nhà nước khuyến khích xây dựng nhà xã hội giá rẻ nhưng không phải xây bằng mọi giá và phải có sự quản lý. Trên khu đất chỉ được phép xây dựng 1 nghìn - 2 nghìn căn hộ thì nhà đầu tư lại xây tới 10 nghìn căn hộ. Diện tích liên quan đến mật độ xây dựng, tầng cao xây dựng và số người ở là những vấn đề rất quan trọng. Hiện nay người ta chỉ quan tâm đến mật độ người ở, không quan tâm đến số lượng người ở.

Khu đất xây những khối nhà cao tầng ở Linh Đàm được quy hoạch là không gian công cộng, nhưng nhà đầu tư “giỏi” hơn nhà quản lý đã biến khu công cộng đó thành nhà ở. Vấn đề ở đây là nhà quản lý đồng ý. Nếu nhà quản lý không đồng ý thì là sao xây được?

Ảnh: THANH GIANG

Theo ông, giải pháp nào cho câu chuyện quy hoạch bị phá vỡ và nhiều nhà chung cư cao tầng xây dựng ở trung tâm Hà Nội gây nhiều hệ lụy về quá tải hạ tầng và ùn tắc giao thông?

Theo tôi, giải pháp trước hết phải rà soát lại toàn bộ quy hoạch, từ quy hoạch Thủ đô Hà Nội, quy hoạch khu nội đô lịch sử bao gồm các quận từ vành đai 2 trở vào. Nghĩa là rà soát bao nhiêu kế hoạch phân khu, quy hoạch chi tiết, bao nhiêu cơ quan, trường học... chuyển đi và vị trí ấy giữ lại được sử dụng như thế nào? Rà soát, đánh giá nghiêm túc những nhà cao tầng mới xây ở Hà Nội thời gian qua, cái nào đúng, cái nào sai so với quy hoạch.

Tôi cho rằng phải có quy chế quản lý nhà cao tầng cụ thể hơn nữa. Quy chế không thể nói chung chung, mà phải cụ thể, nhà cao tầng là loại nhà gì, có bao nhiêu khu vực được xây nhà cao tầng, tính toán mật độ người trên khu vực đó. Từ đây, phải tiếp tục thực hiện quy định của Thủ tướng Chính phủ về giãn dân ở khu vực nội đô, đưa một số cơ quan, nhà máy, trường học ra ngoại thành một cách mạnh mẽ, quyết liệt.

Phải có quy chế quản lý nhà cao tầng từng khu vực rõ ràng và in ra để phát cho công chúng, dân cũng biết, nhà đầu tư cũng biết. Nhà đầu tư biết nên không đi xin để phá vỡ quy hoạch. Và doanh nghiệp phải gương mẫu thực hiện quy hoạch vì doanh nghiệp mới làm dự án chứ Nhà nước không có tiền để làm. Chúng ta phải tuyên truyền phổ biến cho dân về công tác quản lý quy hoạch, quản lý đô thị, nếu phát hiện sai phạm thì phải xử lý nghiêm, chế tài phải đủ sức răn đe.

Xin cảm ơn ông!

PHÙNG NGUYÊN (Thực hiện)