Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XIV

Công khai, minh bạch để phòng chống tham nhũng hiệu quả

Chủ Nhật, 04/12/2016, 16:41:20
 Font Size:     |        Print
 

Các đại biểu Quốc hội trao đổi bên hành lang Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XIV.
 Font Size:     |  

Không thể phủ nhận những nỗ lực, kết quả trong phòng chống tham nhũng (PCTN) của toàn xã hội thời gian qua. Tuy nhiên nạn tham nhũng còn hết sức nghiêm trọng, làm kiệt quệ ngân khố quốc gia, kìm hãm sự phát triển bền vững của đất nước, làm suy giảm niềm tin của nhân dân. Điều đó đòi hỏi phải kiên quyết, kiên trì thực hiện đồng bộ các giải pháp phòng chống. Tại nghị trường kỳ họp lần này, các ĐBQH đã thẳng thắn chỉ rõ những tồn tại, hạn chế cố hữu nhiều năm chậm được khắc phục trong PCTN và tích cực hiến kế nhằm đẩy lùi tận gốc vấn nạn này.

Tham nhũng phức tạp nhưng xử lý còn hạn chế

“Tham nhũng vẫn tiếp tục hồn nhiên nhảy múa trên lưỡi gươm của pháp luật”, điều ĐBQH Lưu Bình Nhưỡng (Bến Tre) cảnh báo tại nghị trường QH không chỉ khiến các ĐBQH trăn trở mà cử tri cả nước cũng băn khoăn. Không lo lắng sao được khi Đảng và Nhà nước rất quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo quyết liệt trong đấu tranh phòng chống, nhân dân đồng tình ủng hộ, có đầy đủ thể chế và bộ máy PCTN, nhiều biện pháp phòng ngừa được ráo riết triển khai nhưng “tình trạng tham nhũng vẫn diễn biến phức tạp, xảy ra ở nhiều cấp, nhiều ngành, nhiều lĩnh vực với mức độ phổ biến, tính chất rất nghiêm trọng và chưa bị đẩy lùi” như đánh giá của Chính phủ. Cử tri cả nước bất bình trước việc ông Trịnh Xuân Thanh, nguyên Chủ tịch HĐQT Tổng Công ty cổ phần Xây lắp dầu khí Việt Nam, mặc dù làm thua lỗ hàng nghìn tỷ đồng của Nhà nước nhưng vẫn được bổ nhiệm giữ các chức vụ quan trọng tại Bộ Công thương, UBND tỉnh Hậu Giang; nhiều dự án đầu tư hàng nghìn tỷ đồng của các doanh nghiệp Nhà nước là đầu tàu kinh tế phải chịu cảnh đắp chiếu. “Nhiều vụ án tham nhũng nghìn tỷ được xét xử với những bản án hết sức nghiêm khắc đã làm nức lòng nhân dân. Tuy vậy, tài sản thu hồi được lại không đáng là bao so với số tiền thất thoát. Vậy hàng nghìn tỷ đồng tham nhũng đã đi đâu, được dùng vào việc gì, ai đã nhận nó vẫn là câu hỏi của nhân dân đang chờ câu trả lời từ các cơ quan quản lý nhà nước. Nếu không biết tiền đã đi đâu thì làm sao mà thu hồi được, làm sao mà diệt tham nhũng được tận gốc”, ĐBQH Nguyễn Tiến Sinh (Hòa Bình) nhấn mạnh. Và hiện tượng “cả họ làm quan” nhưng vẫn đúng quy trình, cấu kết “lợi ích nhóm” để cùng tham nhũng, người dân, doanh nghiệp bị nhũng nhiễu, vòi vĩnh chấp nhận “bôi trơn” khi giải quyết công việc có liên quan đến chính quyền... cũng đang gây bức xúc dư luận.

Đáng chú ý, nhiều hạn chế, yếu kém đã được chỉ rõ từ nhiều năm trước nhưng vẫn chưa có chuyển biến tích cực. Đó là: còn nhiều văn bản pháp luật thiếu minh bạch, sơ hở, chồng chéo nhưng chậm được sửa đổi làm cản trở sự phát triển kinh tế - xã hội, việc thực hiện một số biện pháp phòng ngừa tham nhũng còn hình thức và chưa hiệu quả; người đứng đầu một số cơ quan, tổ chức, đơn vị chưa thực hiện đầy đủ trách nhiệm trong công tác PCTN; tuyên truyền, giáo dục pháp luật về PCTN còn hạn chế... Tham nhũng vẫn có đất sống còn bởi bệnh thành tích, né tránh trách nhiệm, bệnh “hình thức”, nói không đi đôi với làm; công khai, minh bạch còn hạn chế, chưa xóa bỏ được cơ chế “xin, cho”, quản lý nhà nước trên một số lĩnh vực bị buông lỏng, kỷ cương, kỷ luật chưa nghiêm. Dẫn chứng con số khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử giảm so với cùng kỳ năm 2015 (khởi tố 142 vụ/335 bị can, giảm 25%; truy tố 263 vụ/634 bị can, giảm 17,8%; xét xử sơ thẩm 194 vụ/441 bị cáo, giảm 34%) và giảm dần trong ba năm gần đây, phát hiện xử lý chủ yếu là các vụ án tham nhũng nhỏ, ở cấp xã hoặc những vụ tham nhũng đặc biệt nghiêm trọng được dư luận xã hội quan tâm, xử lý trong nhiều trường hợp còn chưa nghiêm, chưa kịp thời, các ĐBQH thẳng thắn chỉ rõ hiệu quả đấu tranh chưa tương xứng với tình hình tham nhũng ngày càng phức tạp, chưa đạt được mục tiêu từng bước ngăn chặn đẩy lùi tham nhũng. Đáng lưu ý, một số cán bộ còn bao che, tiếp tay, “bảo kê” cho vi phạm để vụ lợi, xảy ra một số vụ tham nhũng ngay trong chính lực lượng có chức năng chống tham nhũng, xử lý trách nhiệm của người đứng đầu để xảy ra tham nhũng chưa nghiêm... khiến cử tri quan ngại.

Huy động nhân dân giám sát

Đòi hỏi cấp bách đặt ra là phải triển khai đồng bộ, quyết liệt hơn các giải pháp PCTN, trong đó khắc phục triệt để những hạn chế, yếu kém của các giải pháp đã thực hiện trong những năm qua. PCTN chỉ thật sự hiệu quả khi tăng cường trách nhiệm cá nhân trong thực hiện công vụ, nâng cao trách nhiệm người đứng đầu, phân định rõ ràng trách nhiệm tập thể với trách nhiệm của từng cá nhân có thẩm quyền quyết định, tránh tình trạng khi xảy ra sai phạm, không quy được trách nhiệm cá nhân, lấy trách nhiệm tập thể làm nơi lẩn tránh an toàn và chú trọng thanh tra, kiểm tra đột xuất ngay từ khi phát hiện dấu hiệu vi phạm.

Đại biểu Quốc hội phát biểu ý kiến thảo luận tại hội trường. Ảnh | ĐĂNG KHOA

Kiến nghị của ĐBQH Mai Sỹ Diến (Thanh Hóa) và các ĐBQH khác cho thấy, công khai, minh bạch đóng vai trò quan trọng trong PCTN. Phải công khai, minh bạch trong việc kê khai tài sản của cán bộ công chức, tạo hành lang pháp lý công khai, minh bạch trong việc kiểm soát quyền lực của người có chức vụ, quyền hạn trong các cơ quan của hệ thống chính trị, không để lạm quyền để trục lợi cá nhân, cấu kết “sân sau”, “lợi ích nhóm”; loại bỏ cơ chế “xin - cho” để khắc phục, ngăn chặn tham nhũng trong quá trình thực thi công vụ; luật hóa các quy định về đào tạo, bồi dưỡng, tuyển dụng, bổ nhiệm, luân chuyển cán bộ lãnh đạo quản lý và cán bộ công chức, viên chức bảo đảm công khai, minh bạch; rà soát các quy định, quy trình về quản lý, cấp phép trong các lĩnh vực tiềm ẩn nguy cơ cao phát sinh tham nhũng... Công khai, minh bạch còn tạo điều kiện cho nhân dân tích cực vào cuộc PCTN, phát huy vai trò giám sát với phương châm “dân biết, dân bàn, dân làm và dân kiểm tra”. Thời gian qua, hiệu quả giám sát còn nhiều hạn chế bởi cơ chế chưa hoàn thiện, do đó cần tạo điều kiện để nhân dân phát hiện, thu thập chứng cứ, tố giác tham nhũng, có chính sách bảo vệ hữu hiệu người đấu tranh chống tham nhũng; thanh tra, kiểm tra, điều tra các kiến nghị của nhân dân về tham nhũng sao cho thỏa đáng. Đề xuất của ĐBQH Ngọ Duy Hiểu (Hà Nội) như triển khai nhiều kênh tiếp nhận thông tin về tham nhũng, phát huy vai trò giám sát của nhân dân nơi cán bộ, đảng viên cư trú tố giác các biểu hiện tham nhũng, có cơ chế tạo điều kiện cho báo chí thâm nhập, tiếp cận thông tin, điều tra các vụ việc tham nhũng là những gợi mở thiết thực góp phần PCTN hiệu quả.

Chính phủ chủ trương quyết tâm xây dựng Chính phủ kiến tạo phát triển, liêm chính và hành động; dự án Luật PCTN sửa đổi được rút ra khỏi chương trình kỳ họp lần này để có thêm thời gian nghiên cứu và hoàn thiện; xét xử nghiêm minh hàng loạt đại án tham nhũng... là những động thái tích cực khẳng định quyết tâm đẩy lùi tham nhũng, lãng phí. Cử tri và nhân dân cả nước đang kỳ vọng về những chuyển biến trong công tác này thời gian tới, bởi chỉ trên tinh thần nhìn thẳng vào sự thật, nói đi đôi với làm và làm thật quyết liệt, mạnh tay mới đủ sức đánh bại giặc nội xâm” tham nhũng.

ĐBQH Nguyễn Thái Học (Phú Yên):

Vai trò giám sát của nhân dân trên các lĩnh vực, trong đó có PCTN được khẳng định trong luật. Người dân có quyền giám sát, phát hiện hành vi tham nhũng và giám sát cả quá trình xử lý có đến nơi đến chốn hay không, tuy nhiên cơ chế còn chưa rõ nên chưa có nhiều điều kiện tham gia giám sát. Luật cần cụ thể hóa từ những quy định về quyền của công dân tham gia giám sát và phản biện xã hội trong lĩnh vực PCTN, thí dụ người dân phát hiện, tố giác hành vi tham nhũng thì phải được thông tin đầy đủ về quá trình xem xét, xử lý, truy tố, xét xử đối tượng tham nhũng ra sao, cách xử lý thế nào khi người tố giác chưa thỏa mãn về kết quả xử lý. Ngoài ra, phải công khai, minh bạch, cung cấp thông tin đầy đủ người dân mới có thể giám sát được và có điều kiện theo đến cùng vụ việc.

TUẤN ANH