“Cú huých” nâng cao chất lượng giáo dục vùng cao Tủa Chùa

Thứ Ba, 08/01/2019, 01:30:50

Học sinh là con em đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) chiếm gần 96% tổng số học sinh toàn huyện Tủa Chùa (tỉnh Điện Biên), song nhiều năm liền chất lượng dạy và học của huyện luôn đứng tốp đầu các huyện vùng cao.

“Cú huých” nâng cao chất lượng giáo dục vùng cao Tủa Chùa

Giờ học môn tiếng Việt của học sinh lớp 2, Trường phổ thông dân tộc bán trú tiểu học Huổi Xó, huyện Tủa Chùa, tỉnh Điện Biên.

“Nguyên nhân thành công chính là tăng cường dạy tiếng Việt cho học sinh DTTS ngay từ những ngày đầu các em đến trường” - thầy Nguyễn Hồng Sơn, Trưởng phòng Giáo dục và Đào tạo (GD và ĐT) huyện Tủa Chùa cho biết.

Sau nhiều năm gắn bó với sự nghiệp trồng người ở huyện vùng cao Tủa Chùa, thầy Nguyễn Hồng Sơn nhận thấy, nguyên nhân cơ bản ảnh hưởng đến chất lượng dạy và học ở Tủa Chùa nói riêng, các huyện vùng cao trong tỉnh nói chung, chủ yếu do vốn tiếng Việt của học sinh hạn chế. Học sinh mầm non hầu hết chưa biết tiếng Việt cho nên khi vào lớp 1 rất khó nắm bắt bài giảng; học sinh các khối lớp 2 đến lớp 5 tuy đã có khả năng giao tiếp, học tập bằng tiếng Việt song vốn từ của các em chưa được phong phú dẫn đến kỹ năng dùng từ, đặt câu làm các bài tập làm văn còn nhiều sai sót. Nhiều em học đến lớp 7 vẫn nói ngược câu, hoặc dùng cả tiếng dân tộc xen lẫn tiếng Việt khi đọc bài. Chính vì thế, các em càng học lên cao lực học càng sa sút; chất lượng giáo dục chung toàn huyện Tủa Chùa từ năm 2015 trở về trước thường thua kém huyện bạn.

Khắc phục thực trạng đó, từ năm 2016 khi triển khai thực hiện kế hoạch của UBND tỉnh Điện Biên về tăng cường dạy tiếng Việt cho trẻ em mầm non, học sinh tiểu học vùng DTTS, giai đoạn 2016-2020, định hướng đến năm 2025, Phòng GD và ĐT huyện Tủa Chùa đã xây dựng lộ trình với giải pháp cụ thể, phù hợp điều kiện thực tiễn, trình độ nhận thức của học sinh. Theo đó, thời lượng dạy môn tiếng Việt dành cho học sinh lớp 1 tăng từ 350 tiết lên 504 tiết; tất cả 31 trường mầm non, tiểu học trong toàn huyện ưu tiên bố trí giáo viên có kinh nghiệm, cùng là người DTTS làm chủ nhiệm lớp để giúp các em làm quen với cách thức học tập mới. Bên cạnh hoạt động giảng dạy chính khóa, các trường tiểu học tổ chức nhiều hoạt động ngoại khóa tăng cường tiếng Việt cho học sinh tiểu học, như: truyền thông đi học chuyên cần, giao lưu tiếng Việt, xây dựng các “góc hoạt động tiếng Việt”, ngày hội đọc sách, hoạt động văn hóa, thể thao để học sinh có nhiều cơ hội giao tiếp bằng tiếng Việt. Dạy tiếng Việt, tạo “cú huých” nâng cao chất lượng giáo dục vùng cao Tủa Chùa.

Trao đổi về kinh nghiệm dạy tiếng Việt cho học sinh DTTS, cô Nguyễn Thị Thanh Nhàn, Hiệu trưởng Trường phổ thông dân tộc (PTDT) bán trú tiểu học Mường Báng 1 cho biết: Để học sinh lớp 1 không bỡ ngỡ với bài giảng, Ban giám hiệu họp bàn, cử giáo viên có kinh nghiệm, biết tiếng đồng bào địa phương làm chủ nhiệm. Ngoài các buổi học chính khóa, giáo viên chủ nhiệm dành thời gian dạy thêm tiếng Việt cho các em; hướng dẫn các em tham gia các trò chơi tập thể, đóng kịch bằng tiếng Việt…

Tranh thủ những ngày nghỉ cuối tuần, giáo viên chủ nhiệm còn đến từng gia đình trò chuyện, động viên cha mẹ học sinh tăng cường sử dụng tiếng Việt ở gia đình để các em có môi trường vận dụng, trau dồi vốn tiếng Việt. Vì vậy, việc dạy tiếng Việt cho học sinh DTTS của trường đạt kết quả tích cực, năm học 2017-2018 có 525 học sinh thuộc các khối lớp 1, 2 và 3 đọc thông viết thạo tiếng Việt; nhiều em còn được giải đọc diễn cảm, thuyết trình tốt.

Cũng là đơn vị thực hiện hiệu quả công tác dạy tiếng Việt cho học sinh DTTS ở huyện Tủa Chùa, nhưng nhiều năm qua, Trường PTDT bán trú Tiểu học Sính Phình 1 lại có cách làm khác. Ngoài các giải pháp chung, trường còn dành thời gian bồi dưỡng tiếng Việt cho hàng trăm lượt phụ huynh học sinh người DTTS trên địa bàn. Thầy Nguyễn Bình Minh, Hiệu trưởng nhà trường cho biết: "Sau một thời gian tăng cường dạy tiếng Việt cho học sinh, chúng tôi nhận thấy trên lớp các em tiếp thu nhanh, vận dụng bài học tốt nhưng chỉ sau hai ngày nghỉ ở nhà thì từ mới học với các em lại như… hoàn toàn mới. Hỏi chuyện mới vỡ lẽ, bố mẹ các em không biết tiếng Việt cho nên khi về nhà các em lại "để tiếng Việt… ở trường"!

Hiểu được thực trạng đó, nhà trường đã cử giáo viên dành thời gian dạy tiếng Việt cho những người có con học lớp 1 vào hai ngày nghỉ cuối tuần. Và cách ấy đã đem lại hiệu quả rõ rệt, bởi sau mỗi buổi học trở về nhà, bố mẹ lại thực hành giao tiếp bằng tiếng Việt với con em của họ. Ông Giàng A Sinh, thôn Sính Phình 2, xã Sính Phình là người tham gia học tiếng Việt do Trường PTDT bán trú tiểu học Sính Phình 1 tổ chức, hồ hởi: "Lưỡi cứng, tay cũng cứng, tôi đọc khó, viết khó lắm. Về nhà cầm sách ngược, tôi bị con cười… Giờ thì tôi biết đọc, biết viết, bố con tôi đã có thể nói chuyện với nhau bằng tiếng Việt đấy!".

Nhờ giải pháp sáng tạo, sự chỉ đạo quyết liệt, hai năm qua, công tác dạy tiếng Việt cho học sinh DTTS ở huyện Tủa Chùa đạt kết quả tích cực. Tủa Chùa trở thành huyện tiêu biểu của tỉnh Điện Biên thực hiện hiệu quả Đề án “Tăng cường tiếng Việt cho trẻ mầm non và học sinh tiểu học vùng DTTS, giai đoạn 2016 - 2020, định hướng đến năm 2025”, được báo cáo điển hình toàn ngành. Tổng kết năm học 2017-2018, hơn 90% học sinh khối lớp 1 của huyện có kỹ năng nắm chắc hệ thống cấu trúc ngữ âm, phát âm chuẩn, kỹ năng nghe viết bảo đảm, nắm được quy định chính tả theo chuẩn. Đối với nhóm học sinh khối lớp 2 đến lớp 5 được rèn luyện nhiều hơn về kỹ năng nghe, nói, kỹ năng đánh giá, kỹ năng sống, kỹ năng giao tiếp, nhất là vốn từ được mở rộng.

Theo thầy Nguyễn Hồng Sơn, trong thời gian tới, giải pháp cơ bản của huyện sẽ là ưu tiên bồi dưỡng, cấp chứng chỉ tiếng DTTS cho đội ngũ giáo viên; tăng cường bồi dưỡng tiếng Việt cho cha mẹ học sinh và thường xuyên tổ chức giao lưu tiếng Việt trong các trường học, để học sinh có nhiều cơ hội giao tiếp, thực hành tiếng Việt hơn nữa trong mọi hoạt động…

Bài và ảnh: LÊ LAN