Nhiều thay đổi trong chương trình giáo dục phổ thông mới

Thứ Sáu, 28/12/2018, 04:24:29

Chiều 27-12, Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD và ĐT) tổ chức họp báo công bố chương trình giáo dục phổ thông (GDPT) mới.

Nhiều thay đổi trong chương trình giáo dục phổ thông mới

Giờ thực hành của học sinh Trường THCS Đống Đa (Hà Nội).

So với chương trình hiện hành, chương trình GDPT mới đã giảm số môn học, số giờ học và xuất hiện những môn học tích hợp, chọn lọc nội dung giáo dục thiết thực, đổi mới phương pháp giáo dục, tạo điều kiện để học sinh được lựa chọn môn học, chủ đề học tập và tăng cường các hoạt động thực hành.

Sáu biện pháp giảm tải

Tổng chủ biên chương trình GDPT mới, GS, TS Nguyễn Minh Thuyết cho biết: chương trình GDPT mới được xây dựng theo mô hình phát triển năng lực, thông qua những kiến thức cơ bản, thiết thực, hiện đại và các phương pháp tích cực hóa hoạt động của người học, giúp học sinh hình thành và phát triển những phẩm chất và năng lực mà nhà trường và xã hội kỳ vọng. Chương trình GDPT mới tiếp tục xây dựng trên quan điểm coi mục tiêu GDPT là giáo dục con người toàn diện, giúp học sinh phát triển hài hòa về đức, trí, thể, mỹ; kế thừa các nguyên lý giáo dục nền tảng như “Học đi đôi với hành”, “Lý luận gắn liền với thực tiễn”, “Giáo dục ở nhà trường kết hợp với giáo dục ở gia đình và xã hội”.

So với chương trình GDPT hiện hành, chương trình GDPT mới phân biệt rõ hai giai đoạn: giai đoạn giáo dục cơ bản (từ lớp 1 đến lớp 9) và giai đoạn giáo dục định hướng nghề nghiệp (từ lớp 10 đến lớp 12). Trong giai đoạn giáo dục cơ bản, chương trình thực hiện lồng ghép những nội dung liên quan với nhau của một số môn học để tạo thành môn học tích hợp, thực hiện tinh giản, tránh chồng chéo nội dung giáo dục, giảm số môn học một cách hợp lý; đồng thời thiết kế một số môn học (Tin học và Công nghệ, Tin học, Công nghệ, Giáo dục thể chất, Hoạt động trải nghiệm,...) theo các chủ đề, tạo điều kiện cho học sinh lựa chọn những chủ đề phù hợp sở thích và năng lực của bản thân. Trong giai đoạn giáo dục định hướng nghề nghiệp, bên cạnh một số môn học và hoạt động giáo dục bắt buộc, học sinh được lựa chọn những môn học và chuyên đề học tập phù hợp sở thích, năng lực và định hướng nghề nghiệp của mình.

Đáng chú ý, chương trình GDPT mới áp dụng sáu biện pháp “giảm tải”, đó là giảm số môn học và hoạt động giáo dục; giảm số tiết học; giảm kiến thức kinh viện; tăng cường dạy học phân hóa, tự chọn; thực hiện phương pháp dạy học mới; đổi mới việc đánh giá kết quả giáo dục. Về nội dung giáo dục, bên cạnh một số kiến thức được cập nhật để phù hợp những thành tựu mới của khoa học - công nghệ và định hướng mới của chương trình, kiến thức nền tảng của các môn học trong chương trình GDPT mới chủ yếu là những kiến thức cốt lõi, tương đối ổn định, được kế thừa từ chương trình hiện hành, nhưng được tổ chức lại để giúp học sinh phát triển phẩm chất và năng lực một cách hiệu quả hơn.

Ở cấp THCS, môn Khoa học tự nhiên được xây dựng trên cơ sở tích hợp kiến thức của các ngành vật lý, hóa học, sinh học và khoa học Trái đất; môn Lịch sử và Địa lý được xây dựng trên cơ sở tích hợp kiến thức của các ngành lịch sử, địa lý. Học sinh đã học các môn Khoa học, Lịch sử và Địa lý ở cấp tiểu học, không gặp khó khăn trong việc tiếp tục học các môn này. Chương trình hai môn học này được thiết kế theo các mạch nội dung phù hợp chuyên môn của giáo viên dạy đơn môn hiện nay cho nên không gây khó khăn cho giáo viên trong thực hiện.

Về thời lượng dạy học, tuy chương trình mới có thực hiện giảm tải so với chương trình hiện hành nhưng những tương quan về thời lượng dạy học giữa các môn học không có sự xáo trộn. Bên cạnh đó, chương trình mới định hướng phát huy tính tích cực của học sinh, khắc phục nhược điểm của phương pháp truyền thụ một chiều. Từ nhiều năm nay, Bộ GD và ĐT đã phổ biến và chỉ đạo áp dụng nhiều phương pháp giáo dục mới (như mô hình trường học mới, phương pháp bàn tay nặn bột...), do đó, hầu hết giáo viên các cấp học đã được làm quen, nhiều giáo viên đã vận dụng thành thạo các phương pháp giáo dục mới.

Bắt đầu thực hiện từ năm học 2020 - 2021

Tuy nhiên, điều khiến dư luận lo ngại nhất là đội ngũ giáo viên hiện nay đã được chuẩn bị những gì, cơ sở vật chất có đáp ứng được các yêu cầu của đổi mới giáo dục hay không? Giải đáp những thắc mắc, băn khoăn này, Cục trưởng Nhà giáo và Cán bộ quản lý giáo dục (Bộ GD và ĐT) Hoàng Đức Minh cho biết: Bộ GD và ĐT đã ban hành kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục; ban hành quy định chuẩn nghề nghiệp giáo viên và chuẩn hiệu trưởng cơ sở giáo dục phổ thông; tổ chức nhiều cuộc tập huấn, bồi dưỡng giáo viên theo hướng tiếp cận với những nội dung đổi mới chương trình GDPT theo định hướng phát triển phẩm chất và năng lực học sinh. Các trường sư phạm trọng điểm, chủ chốt phối hợp các trường sư phạm khác tiến hành nghiên cứu đổi mới chương trình GDPT, nội dung đào tạo để xây dựng mới chương trình đào tạo thống nhất trong cả nước. Bộ đã tổ chức những khóa bồi dưỡng giáo viên, tổ chức đào tạo giáo viên cốt cán. Ngoài ra, Bộ GD và ĐT đã chọn lọc những giáo viên tốt nhất, có khả năng nhất để triển khai chương trình với lớp 1 từ năm học 2020 - 2021.

Bộ GD và ĐT cũng đã xây dựng, trình Chính phủ phê duyệt Đề án bảo đảm cơ sở vật chất cho chương trình giáo dục mầm non và chương trình GDPT đáp ứng yêu cầu về cơ sở vật chất thực hiện đổi mới chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông theo Nghị quyết số 88 của Quốc hội; tổ chức rà soát quy định hiện hành về danh mục thiết bị dạy học tối thiểu và tiêu chuẩn bàn ghế học sinh phổ thông...

Sau khi có chương trình GDPT mới, thời gian tới, Bộ GD và ĐT chủ trì tổ chức biên soạn một bộ sách giáo khoa theo quy định; tổ chức thẩm định, phê duyệt, cho phép sử dụng sách giáo khoa (bao gồm bộ sách giáo khoa do Bộ GD và ĐT chủ trì biên soạn và sách giáo khoa của các tổ chức, cá nhân) kịp thời triển khai chương trình mới bắt đầu đối với lớp 1 từ năm học 2020 - 2021. Tiếp tục phối hợp các địa phương tăng cường cơ sở vật chất, thiết bị dạy học để thực hiện chương trình mới theo lộ trình, ưu tiên đáp ứng yêu cầu dạy học hai buổi/ngày đối với cấp tiểu học. Tổ chức và chỉ đạo các địa phương bồi dưỡng giáo viên, cán bộ quản lý thực hiện chương trình giáo dục phổ thông mới; đồng thời qua đó thực hiện chương trình tăng cường năng lực của các trường sư phạm trong đào tạo và bồi dưỡng giáo viên, cán bộ quản lý đáp ứng yêu cầu triển khai chương trình mới. Ban hành các văn bản phục vụ triển khai chương trình mới: Hướng dẫn các địa phương triển khai chương trình GDPT; hướng dẫn xây dựng nội dung giáo dục địa phương; hướng dẫn lựa chọn sách giáo khoa; sửa đổi, bổ sung hoặc thay thế Điều lệ trường phổ thông; quy định về đánh giá học sinh;… đáp ứng yêu cầu triển khai chương trình mới.

Bộ GD và ĐT thực hiện lộ trình áp dụng chương trình mới như sau: Năm học 2020 - 2021 đối với lớp 1; năm học 2021 - 2022 đối với lớp 2 và lớp 6; năm học 2022 - 2023 đối với lớp 3, lớp 7 và lớp 10; năm học 2023 - 2024 đối với lớp 4, lớp 8 và lớp 11; năm học 2024 - 2025 đối với lớp 5, lớp 9 và lớp 12.

(Nguồn: Bộ GD và ĐT)

QUỲNH NGUYỄN