Bộ trưởng Giáo dục và Đào tạo: Lạm phát giấy khen là do thói quen văn hóa

Thứ Tư, 06/06/2018, 01:40:26
 Font Size:     |        Print
 

Bộ trưởng Giáo dục và Đào tạo Phùng Xuân Nhạ trả lời chất vấn.

NDĐT – Sáng 6-6, thành viên Chính phủ cuối cùng trả lời chất vấn trước Quốc hội là Bộ trưởng Giáo dục và Đào tạo Phùng Xuân Nhạ. Đại biểu Quốc hội chất vấn Bộ trưởng Giáo dục và Đào tạo nhiều vấn đề như: đổi mới giáo dục, số học sinh đi du học đông khiến người Việt Nam mất 3-4 tỷ USD mỗi năm, đề xuất giải pháp khắc phục tình trạng 200 nghìn sinh viên ra trường đang thất nghiệp, bệnh thành tích trong giáo dục...

Hai đại học lớn của Việt Nam lọt top 1.000 thế giới

Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân kết luận phiên chất vấn.

Kết thúc buổi sáng, có 32 đại biểu chất vấn Bộ trưởng, 18 đại biểu tranh luận, 9 đại biểu chưa được trả lời, và còn 59 đại biểu chờ để chất vấn tiếp.

Kết thúc phiên chất vấn nhóm vấn đề thứ tư, Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân kết luận, phiên chất vấn với Bộ trưởng GD-ĐT diễn ra với không khí tranh luận sôi nổi, sâu sắc, thẳng thắn. Tuy nhiên, có những câu hỏi nằm ngoài nhóm vấn đề cần chất vấn. Bộ trưởng trả lời đúng vấn đề, nhưng đôi chỗ còn hơi dài.

Thông qua phiên chất vấn, các đại biểu Quốc hội đánh giá cao Bộ GD-ĐT đã đổi mới căn bản giáo dục đào tạo, đổi mới chương trình sách giáo khoa. Tuy nhiên, Bộ GD-ĐT vẫn còn những tồn tại hạn chế khiến các bậc phụ huynh chưa yên tâm với chất lượng chung của giáo dục; còn băn khoăn về giáo dục mầm non, hiện tượng vi phạm đạo đức của học sinh, giáo viên và phụ huynh….

Chủ tịch Quốc hội đề nghị Bộ GD-ĐT tiếp thu ý kiến, triển khai các biện pháp khắc phục những tồn tại, hạn chế sau: rà soát hoàn thiện chính sách pháp luật về đào tạo trong đó quan tâm chính sách với đồng bào vùng sâu, vùng xa, vùng dân tộc thiểu số. Bộ khẩn trương ban hành văn bản hướng dẫn chi tiết khi Luật Giáo dục đại học sửa đổi; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giáo dục được thông qua; triển khai chương trình sách giáo khoa phổ thông theo hướng phát triển con người toàn diện, đáp ứng yêu cầu phát triển của cách mạng công nghệ 4.0. Bộ chú trọng các trường sư phạm đào tạo giáo viên; phát triển cơ sở đào tạo đại học cao; thu hút sinh viên có điều kiện du học nước ngoài học tại Việt Nam…

Chủ tịch Quốc hội chúc mừng ngành giáo dục đào tạo khi vừa qua, hai trường Đại học Quốc gia Hà Nội và Đại học Quốc gia TP Hồ Chí Minh lọt top 1.000 trường đại học tốt nhất thế giới.

Lạm phát giấy khen là do thói quen văn hóa

Đại biểu Bùi Thị Thủy (Thanh Hóa) chất vấn: Hiện tại giấy khen trong các trường quá nhiều và quá dễ, kéo theo đó là số lượng học sinh khá, giỏi nhiều. Qua khảo sát, tỷ lệ học sinh khá, giỏi ở các trường trung học cơ sở trong năm học 2017-2018 khoảng 55-60%, tỷ lệ này ở lớp 12 còn cao hơn nhiều khoảng 65-70%, đó là biểu hiện rõ nhất của bệnh thành tích trong giáo dục.

Đại biểu Thủy hỏi Bộ trưởng về nguyên nhân gốc rễ của vấn đề này và giải pháp cụ thể để chấm dứt tình trạng này, việc tăng cường đối thoại giữa gia đình, nhà trường và học sinh cũng như các nhà quản lý giáo dục trong thời gian tới.

Trả lời câu hỏi của đại biểu Bùi Thị Thủy về vấn đề “bệnh thành tích”, Bộ trưởng Phùng Xuân Nhạ thừa nhận tình trạng này là có và đã tồn tại từ rất lâu, ngành cũng đã rất cố gắng để thực hiện nói không với bệnh thành tích. Tuy nhiên, đây là vấn đề liên quan đến yếu tố văn hóa, thói quen…

“Chúng tôi đang hạn chế tình trạng này và có văn bản bỏ rất nhiều những kỳ thi, đồng thời có những văn bản hướng dẫn không tính những điểm thi này vào thành tích học tập để kết quả phản ánh đúng năng lực học sinh”, Bộ trưởng nói.

Ông Nhạ cũng cho rằng, chính đăng ký thi đua là một trong những nguyên nhân tạo nên bệnh thành tích, Bộ có chủ trương sẽ đánh giá và khen thưởng những cá nhân, tập thể có những nghiên cứu, sáng tạo trong quá trình giảng dạy chứ không theo đăng ký thi đua. Quan điểm của Bộ là thi đua trong ngành giáo dục phải thực chất, không làm theo phong trào để từng bước đẩy lùi bệnh thành tích.

Bộ trưởng Phùng Xuân Nhạ rất tâm đắc với câu hỏi về vấn đề đối thoại giữa gia đình, nhà trường, học sinh và nhà quản lý giáo dục và ghi nhận ý kiến này. Theo ông, dân chủ trong giáo dục là một vấn đề quan trọng, thông tin cần được minh bạch, thông suốt giữa gia đình và nhà trường tránh tình trạng các thông tin bị bóp méo, hiểu sai về bản chất vấn đề. Ông Nhạ cũng cho biết, hiện nay Bộ đang đẩy mạnh tăng cường giám sát và xây dựng những bộ quy trình chặt chẽ để đẩy mạnh hơn nữa việc đối thoại giữa gia đình và nhà trường nhằm nắm bắt kịp thời những tâm tư, khúc mắc và đặc biệt là những xung đột trong mối quan hệ này.

Bị động trong giáo dục mầm non khu công nghiệp

Đại biểu Trần Thị Dung (Điện Biên) chất vấn: trường mầm non công hiện nay không nhận trẻ từ 3-12 tháng tuổi. Đây là nhóm trẻ dễ bị bạo lực nhất. Theo báo cáo đánh giá tác động, do khó khăn về kinh tế, ngành giáo dục chỉ tập trung vào độ tuổi trẻ 5 tuổi ở bậc mầm non.

Đại biểu này đặt câu hỏi: “Có phải nhiều năm qua chúng ta bỏ ngỏ chính sách về vấn đề này và giải pháp của Bộ trưởng?”

Bộ trưởng Phùng Xuân Nhạ cho biết, thực tế, không có nhà trẻ nào nhận trẻ ba tháng tuổi. Trong chính sách thai sản, người mẹ được nghỉ sáu tháng, nhưng không ít công nhân trong khu công nghiệp, khu chế xuất chỉ ba tháng phải đi làm. Như vậy, trong Luật để sót đối tượng này. “Sau khi Quốc hội cho ý kiến ban hành Luật Giáo dục 2018, chúng tôi sẽ sát sao hơn”, Bộ trưởng nói.

Trách nhiệm thực thi trong quy hoạch khu công nghiệp, khu chế xuất, vẫn có đất dành cho thiết chế về nhà trẻ, y tế, mẫu giáo. Trong tham mưu của Bộ với Thủ tướng Chính phủ, cũng có Chỉ thị 09 để trường mầm non tại khu công nghiệp, khu chế xuất để quan tâm, đón trẻ lứa tuổi này. Đây là vấn đề khá nan giải. Vừa rồi chúng tôi phối hợp với Bộ LĐ-TB-XH và ngành liên quan có khảo sát, chúng tôi đã báo cáo Thủ tướng Chính phủ để tiếp tục cùng địa phương, đặc biệt địa phương có khu chế xuất thực hiện tốt vấn đề này.

Về vấn đề trẻ mầm non, đại biểu Nguyễn Phước Lộc (TP Hồ Chí Minh) chất vấn tiếp: trong trả lời của Bộ trưởng về việc quản lý nhóm trẻ tư thục ở khu công nghiệp, Bộ trưởng chưa nêu nguyên nhân chủ quan từ góc độ quản lý của ngành. Chính phủ có quyết định số 400, ngày 20-3-3014 phê duyệt đề án hỗ trợ phát triển trường tư thục ở khu công nghiệp, khu chế xuất đến năm 2020 nhưng đến giờ này Bộ chưa có văn bản hướng dẫn cụ thể?

Bộ trưởng Phùng Xuân Nhạ cho rằng, nguyên nhân chủ quan từ việc khi quy hoạch đội ngũ giáo viên mầm non phải đáp ứng việc tăng trẻ đột ngột theo diện phổ cập. Những vấn đề sinh cơ học, di cư cơ học tại khu công nghiệp, ngành giáo dục chưa lường hết, chưa thật sự tính toán được dẫn đến bị động trong việc chuẩn bị đội ngũ giáo viên. Bên cạnh đó, các cấp chưa quan tâm, dành quỹ đất xây dựng nhà trẻ, mẫu giáo.

“Chúng tôi xin tiếp thu để tới đây, phối hợp với ngành liên quan, đặc biệt phối hợp với địa phương cùng thực hiện chỉ đạo này. Với trách nhiệm ngành, chúng tôi sẽ chuẩn bị đội ngũ giáo viên mầm non cho tốt”, Bộ trưởng nói.

Chất lượng giáo dục thấp không đáp ứng được nhu cầu lao động

Đại biểu Mai Thị Phương Hoa (Nam Định) chia sẻ về kết quả đổi mới giáo dục của Việt Nam được các tổ chức quốc tế đánh giá cao, Ngân hàng Thế giới đánh giá bảy trong mười hệ thống giáo dục hàng đầu của khu vực châu Á - Thái Bình Dương. Tuy nhiên về giáo dục đại học, trong báo cáo của Bộ đã thừa nhận, chất lượng đào tạo đại học chưa cao, đào tạo sau đại học và nghiên cứu khoa học còn nhiều hạn chế và một thực tế là Việt Nam có gần 300 trường đại học nhưng chỉ 5 trường có tên trong bảng xếp hạng Châu Á. Xin Bộ trưởng cho biết ý kiến về đánh giá này, giáo dục đại học của chúng ta thật sự hiện đang đứng ở đâu trong bảng xếp hạng của thế giới và của Châu Á? Làm thế nào để nâng cao chất lượng giáo dục đại học?

Bộ trưởng Phùng Xuân Nhạ thừa nhận giáo dục đại học còn nhiều vấn đề, chất lượng còn thấp, không đáp ứng được nhu cầu sử dụng lao động nhất là hiện nay đang diễn ra cuộc cách mạng công nghệ 4.0. Nguyên nhân có nhiều, nhưng trong đó có nguyên nhân của ngành, trước hết là chưa xác định được chương trình đào tạo, chủ yếu do các thầy, các cô tự xây dựng dựa trên kinh nghiệm cá nhân, chứ chưa phải theo thực tiễn.

Về điều kiện bảo đảm chất lượng, giáo viên, cơ sở vật chất, Bộ trưởng Phùng Xuân Nhạ cho biết, phần lớn các trường đại học chưa có điều kiện thực hiện các phương pháp giảng dạy công nghệ cao. Nguyên nhân do yếu tố tài chính, mặc dù đã rất cố gắng nhưng cho đến nay vẫn không đáp ứng được nhu cầu phát triển. Theo Bộ trưởng, mức học phí, bình quân sinh viên Việt Nam khoảng 650 USD còn quá thấp, thí dụ so sánh cùng một ngành như vậy ở các nước như Mỹ là 19 nghìn USD. Chính vì vậy, chất lượng đào tạo đại học rất khó để đáp ứng được nhu cầu. “Chúng tôi đang nghiên cứu, sắp tới đề nghị sẽ không thu học phí theo bình quân mà có phân loại tương ứng với chất lượng các trường, đối với các trường, các ngành nếu không đáp ứng có thể sáp nhập hoặc giải thể, tránh tình trạng cào bằng” – Bộ trưởng cho biết.

Về vấn đề về chỗ đứng của các trường đại học của Việt Nam trên bản đồ giáo dục thế giới, Bộ trưởng trả lời: “So với mặt bằng thế giới, giáo dục đại học của chúng ta chưa có các trường lọt vào các bảng xếp hạng danh tiếng, tuy nhiên hiện nay có 5 trường được vào nhóm 400 trường của bảng xếp hạng Châu Á, trong đó có một số trường tiếp cận vào nhóm 150 trường tốt nhất Châu Á. Theo chúng tôi được biết, gần đây chúng ta đã có hai trường lọt vào bảng xếp hạng 1.000 trường tốt nhất thế giới”.

Báo động chất lượng đầu vào của ngành sư phạm

Đại biểu Hoàng Đức Thắng (Quảng Trị) tranh luận, trong trả lời của Bộ trưởng về vấn đề bệnh thành tích trong giáo dục, Bộ trưởng trả lời không thỏa đáng, mâu thuẫn với quy định luật thi đua khen thưởng. Việc đăng ký thi đua của thầy, cô là cần thiết vì qua đăng ký thi đua, các thầy, cô công khai mục tiêu phấn đấu của mình để hội đồng thi đua quan tâm, tạo điều kiện giám sát quá trình thực hiện danh hiệu thi đua của các thầy, cô giáo. Tại sao Bộ trưởng lại nói, vì đăng ký thi đua sinh ra bệnh thành tích trong giáo dục. Bộ trưởng cần xem lại và tìm ra nguyên nhân của vấn đề?

Trả lời thêm về vấn đề này, Bộ trưởng Phùng Xuân Nhạ khẳng định, đăng ký thi đua là tốt. Nhưng hiện nay thi đua không thực chất, dẫn đến thầy cô áp lực trong thi đua. “Việc thi đua hiện không đúng với tinh thần thi đua với chỉ đạo của Bộ. Căn cốt của vấn đề thi đua có nhiều, trong đó có vấn đề chạy theo bảng điểm, thành tích và muốn con cái bảng điểm đẹp để vào chương trình khuyến khích lớp chuyên, trường chọn, các trường xét hồ sơ… Chúng tôi đã thấy và chỉ đạo nghiêm túc và dần khắc phục vấn đề này”, Bộ trưởng nói.

Đại biểu Phạm Đình Cúc (Bà Rịa – Vũng Tàu) tranh luận thêm về vấn đề chất lượng đầu của sư phạm là yếu tố quan trọng quyết định chất lượng đầu ra của giáo viên và chất lượng giáo dục nước nhà nói chung.

Bộ trưởng Phùng Xuân Nhạ cho biết, năm 2017, có hiện tượng 3 điểm đỗ cao đẳng. Với hệ thống trường sư phạm, điểm vẫn trên sàn, nhiều ngành đào tạo có điểm cao, trên 20 điểm. Đây là vấn đề đáng báo động chất lượng đầu vào của sư phạm. “Tôi tán thành với quan điểm của đại biểu là giáo viên sư phạm chất lượng không tốt không chỉ ảnh hưởng tới chất lượng về giáo dục sư phạm mà đặc biệt chất lượng giáo dục phổ thông là nền tảng. Năm nay, chúng tôi rút kinh nghiệm. Trên cơ sở thống nhất với các trường đại học, yêu cầu điểm đầu vào phải nâng cao, xét tuyển. Với đào tạo sư phạm thì hồ sơ phải giỏi, cao đẳng phải khá. Sau kỳ thi chung, điểm đầu vào các trường sư phạm, chúng tôi sẽ tính toán để ngưỡng vào bảo đảm chất lượng ngay từ đầu”, Bộ trưởng nói.

Đại biểu Nguyễn Thị Lan (Hà Nội) chất vấn, ngành giáo dục làm gì, có chính sách gì mới để chuẩn bị nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu cách mạng 4.0? Chúng ta nói nhiều đến kiểm định chất lượng giáo dục đại học, chúng tôi thấy kiểm định chất lượng là giải pháp đúng đắn nhưng không được quản lý chặt sẽ xảy ra tình trạng một số trường chạy kiểm định chất lượng. Xin Bộ trưởng cho biết giải pháp của Bộ kiểm soát việc này như thế nào?

Bộ trưởng trả lời: “Đây là xu hướng vừa là cơ hội vừa là thách thức. Chúng tôi ý thức được việc này. Đối với giáo dục phổ thông, chúng tôi đưa môn công nghệ thông tin và ngoại ngữ. Hai lĩnh vực này đưa vào ngay từ phổ thông tạo sẽ tạo sự đột phá trong tương lai. Với đại học, chúng tôi hướng dẫn các trường phải nâng cao đón bắt xu hướng, từ đó xác định ngành nghề, nghiên cứu điều chỉnh các ngành mới theo hướng này”.

Về biện pháp kiểm định, Bộ trưởng cho biết Bộ đã tăng cường kiểm định ngành, kiểm định chương trình. Đến nay, có 122 trường được đánh giá ngoài, có 89 kiểm định đạt, 5 trường không đạt, 28 trường chờ đánh giá ngoài, 5 trường được các tổ chức quốc tế công nhận. Trong 104 chương trình đào tạo có 96 chương trình đào tạo được kiểm định quốc tế.

Theo Bộ trưởng, hiện tượng chạy để mua kiểm định chưa có sự phản ánh. Nhưng Bộ trưởng khẳng định, Bộ sẽ tăng cường kiểm tra, giám sát. Trong thực tế, Bộ đã có kế hoạch triển khai một số hoạt động nâng cao, tăng cường năng lực bốn trung tâm kiểm định. Tới đây, sẽ tăng cường kiểm soát chất lượng kiểm định viên và công khai minh bạch kết quả kiểm định trên mạng để mọi người có kiểm soát một số nội dung liên quan đến kiểm định chất lượng.

Chuẩn giả trong giáo dục

Đại biểu Nguyễn Sỹ Cương (Ninh Thuận) đề cập đến hiện tượng “chuẩn giả” trong giáo dục khi trường đạt chuẩn, giáo viên đạt chuẩn nhưng thực tế lại không đạt. Một số địa phương có hiện tượng cho “nợ chuẩn” nhưng cũng kéo dài, không trả được “nợ”. Đại biểu hỏi Bộ Giáo dục và Đào tạo có biết không và giải pháp là gì?

Trả lời đại biểu, Bộ trưởng Phùng Xuân Nhạ thừa nhận hiện tượng này có thật, nhưng liên quan đến 19 chỉ tiêu về nông thôn mới (trong đó có hai chỉ tiêu về giáo dục). Một số địa phương muốn đạt chuẩn nông thôn mới đã xin nợ hai chỉ tiêu này. “Với trách nhiệm đầu ngành, chúng tôi biết nhưng đã giám sát và kiên quyết phải đạt chuẩn mới chấp nhận chứ không cho nợ”.

Tranh luận với Bộ trưởng, đại biểu Nguyễn Sỹ Cương cho rằng, hiện tượng này không chỉ nằm ở những địa phương cần đạt chuẩn nông thôn mới mà ở ngay rất gần, “thậm chí chỉ cần ra khỏi đây, đi 5-10 phút là thấy, khi nào có thời gian mời Bộ trưởng đi cùng để thị sát” – đại biểu nói – “Trường đạt chuẩn Quốc gia mà không có gì đạt chuẩn, sân trường mỗi lần tập trung lại mời mỗi lớp 5 cháu xuống. Trường THCS mà bàn ghế tiểu học. Đến khi các gia đình chịu không nổi tự bỏ tiền ra mua, bây giờ hỏng lại gọi phụ huynh đến mang đi sửa. Tôi rất buồn khi chuẩn giáo dục mình đặt ra, Thông tư 42 Bộ trưởng có nhắc đến vừa rồi nhưng không được thực hiện. Vấn đề này tôi đã kiến nghị lên Bộ Giáo dục rồi nhưng không giải quyết được".

Bức xúc nạn xuống cấp đạo đức trong trường học

Một số đại biểu bày tỏ sự bức xúc về những hiện tượng tiêu cực và xuống cấp đạo đức trong trường học. Đại biểu Đặng Hoàng Tuấn (Long An) và K’ Nhiễu (Lâm Đồng) đề cập đến một số sự việc đau lòng như cô giáo phạt trẻ uống nước giẻ lau bảng, ngậm dép… đồng thời đề nghị Bộ trưởng cho biết giải pháp trong thời gian tới?

Trả lời các đại biểu, Bộ trưởng Phùng Xuân Nhạ cho biết, giáo dục mầm non thời gian qua có nhiều hiện tượng gây bức xúc trong xã hội. Hiện chúng ta có 15.000 cơ sở giáo dục mầm non, với 337.000 giáo viên mầm non, về cơ bản các thầy cô rất tâm huyết, yêu nghề, yêu trẻ. “Nhưng cũng còn một số giáo viên đã có những hành động bạo hành trẻ, những vụ việc mà báo chí nêu, theo tôi là không thể chấp nhận được, điều này không thể xảy ra trong xã hội đặc biệt là ngành giáo dục. Cá nhân tôi là người đứng đầu ngành, tôi rất bức xúc và đã có ý kiến chỉ đạo về vấn đề bạo hành trẻ, kiên quyết đưa ra khỏi ngành những giáo viên không đủ phẩm chất, năng lực. Đối với các cơ sở để xảy ra tình trạng bạo hành trẻ phải đình chỉ, cần thiết sẽ đóng cửa vĩnh viễn”.

Bộ trưởng cũng nhận trách nhiệm về hiện tượng một số thầy cô đã có những hành vi, ảnh hưởng đến thuần phong mỹ tục, tôn sư trọng đạo: “Tôi thấy đây là thiếu sót lớn, nguyên nhân có nhiều nhưng có trách nhiệm của ngành là khâu đào tạo bồi dưỡng, kiểm soát chưa thường xuyên dẫn đến một số thầy cô không có năng lực, kém phẩm chất. Trong thực tế, chắc chắn còn nhiều nhưng với hành vi lên án, hành hạ trẻ, đây là cảnh tỉnh lớn đối với ngành, hiệu trưởng các trường. Các thầy cô có những áp lực, cả vật chất, tinh thần, tôi luôn động viên các thầy cô giáo phát huy những gì tốt, xã hội sẽ ghi nhận”.

Bộ trưởng cũng cho biết, tới đây sẽ có chương trình đào tạo giáo viên, giáo dục đạo đức trong giáo viên và học sinh, khi thi THPT quốc gia Bộ nghị đưa môn này vào. Trong chương trình giáo dục phổ thông mới cũng nhấn mạnh về giáo dục đạo đức, đặc biệt đào tạo đội ngũ giáo viên sư phạm. “Tôi cũng nhận trách nhiệm của ngành trong phát triển đội ngũ giáo viên về chất lượng, số lượng” – Bộ trưởng nói. Một giải pháp nữa là quy hoạch, đào tạo thường xuyên và có chế độ đãi ngộ hợp lý đối với đội ngũ giáo viên.

Giáo dục bao giờ hết giai đoạn quá độ?

Đại biểu Hồ Thị Vân (Quảng Ngãi) chất vấn: “Chúng tôi đánh giá cao nỗ lực đổi mới cơ bản, toàn diện giáo dục. Bộ trưởng từng nói, giáo dục đang trong giai đoạn quá độ nên phải chấp nhận thay đổi để đổi mới”.

Đại biểu Vân đặt câu hỏi: “Xin Bộ trưởng cho biết, chúng ta mất bao lâu để hết giai đoạn đoạn quá độ này. Hiện nay sau quá nhiều thay đổi, chúng ta đang đến giai đoạn nào của con đường quá độ. Trong nhiệm kỳ của mình, Bộ trưởng dự kiến bao nhiêu % đổi mới căn bản, toàn diện nền giáo dục?”.

Bộ trưởng Phùng Xuân Nhạ cho rằng đổi mới, đặc biệt đổi mới giáo dục đào tạo không nóng vội vì liên quan đến nhiều đối tượng khác nhau. Trước khi đổi mới, phải có tuyên truyền, tranh thủ ý kiến chứ không thể cứ thấy vướng là làm ngay. Đây là vấn đề nhạy cảm, cần có lộ trình, bước đi. Ngay trong thi cử chúng ta đi từ giai đoạn 2 kỳ thi/năm rất tốn kém chuyển 1 kỳ thi/2 mục đích. Đến năm 2017 chúng ta duy trì và được nhân dân, cử tri cơ bản đồng tình, giữ ổn định. Chúng tôi có chỉnh sửa ở những vấn đề tốt hơn, tiếp tục nghiên cứu cùng với chương trình đổi mới sách giáo khoa chứ không làm ngay.

Hiện Việt Nam đang thực hiện nhiều nhiệm vụ và có kết quả. Với giáo dục mầm non, chúng ta hoàn thành phổ cập mầm non 5 tuổi. Đây là cố gắng rất lớn của Đảng, Nhà nước, Chính phủ và toàn dân. Ghi nhận, huy động trẻ 5-6 tuổi vào lớp 1 cao tại khu vực ASEAN, cao hơn Singapore.

Tuy nhiên, giáo dục còn nhiều vấn đề. Quốc hội chỉ đạo thực hiện Nghị quyết 88, trong chương trình xây dựng tổng thể, cụ thể các môn học và đang thẩm định kỹ lưỡng và triển khai sách giáo khoa. Trong lúc chờ, Bộ chỉ đạo địa phương quyết liệt đổi mới dần để hiện hình giảm tải hơn, phù hợp hơn với chủ trương chuyển từ phương thức đào tạo về nội dung sang phẩm chất năng lực. Đây là “quá trình chuyển không sốc nhưng vô cùng gian nan”.

“Tôi mong cử tri, nhân dân chia sẻ với ngành trong quá trình chuyển đổi”, Bộ trưởng Nhạ nói.

Trong nhiệm kỳ của mình, Bộ trương cho biết phải hoàn thành chương trình sách giáo khoa. Về chất lượng phải có chuyển biến rõ nét. Các trường đại học đặc biệt tự chủ và đổi mới có tính chất đột phá về tự chủ, tăng cường năng lực cạnh tranh và nâng cao chất lượng.

“Chúng tôi cố gắng triển khai dưới sự chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, cần phải có đội ngũ nhân lực chất lượng cao, góp phần nâng cao năng suất lao động”, Bộ trưởng nói tiếp.

200 nghìn sinh viên thất nghiệp là do chất lượng

Đại biểu Đào Tú Hoa cho biết, hiện có 200 nghìn sinh viên ra trường không có việc làm gây gánh nặng cho xã hội và bức xúc của nhân dân. Có nguyên nhân từ cơ quan quản lý nhà nước về giáo dục. Theo Bộ trưởng, giải pháp khắc phục tình trạng này trong thời gian tới như thế nào?

Từ góc độ ngành giáo dục, Bộ trưởng Phùng Xuân Nhạ nói, tới đây Bộ sẽ tập trung nâng cao chất lượng giáo dục. Việc thất nghiệp của 200 nghìn sinh viên là hiện tượng có thật nhưng để giải quyết căn cơ tình trạng thất nghiệp thì Bộ trưởng cho rằng, cái gốc vấn đề chính là chất lượng.

“Mà chất lượng ở đây không phải là chất lượng thầy, cô cho điểm mà là chất lượng chuẩn, được kiểm định quốc tế; giải pháp để phối hợp với thị trường lao động, doanh nghiệp nâng cao chất lượng và đào tạo theo tiêu chí”, Bộ trưởng nhấn mạnh.

“Vừa rồi, chúng tôi có quyết định cho một số ngành công nghệ thông tin và du lịch được quy chế đặc biệt, đào tạo gắn với thị trường lao động. Chúng tôi mở rộng khuyến khích doanh nghiệp tham gia vào quá trình khác nhau của đào tạo, nâng cao chuỗi đào tạo”, Bộ trưởng nói thêm.

Theo ông, ngành giáo dục không phải chỉ đợi thông tin cung cấp về thị trường lao động của Bộ LĐ-TB-XH, mà từng trường đại học phải nghiên cứu thị trường trước khi mở đào tạo.

“Tới đây các trường đang chuyển biến mạnh, phải có trách nhiệm với sản phẩm của mình, trách nhiệm với người học chứ không tuyển sinh hứa hẹn nhưng học xong lại không có trách nhiệm. Bộ tăng cường hậu kiểm, công khai minh bạch để dùng thông tin, kiểm chứng lại việc các trường tuyển sinh và có chất lượng đào tạo không tốt”, Bộ trưởng Nhạ hứa.

Học sinh mất 3-4 tỷ USD đi du học mỗi năm

Đại biểu Nguyễn Văn Thân (Thái Bình) chất vấn: hiện nay một số nước có mức mức học phí khá cao, trả từ 400-500 triệu đồng mỗi năm. Bộ trưởng suy nghĩ thế nào và giải pháp làm sao để ủng hộ nhà đầu tư, doanh nghiệp tham gia vào lĩnh vực này?

Bộ trưởng Phùng Xuân Nhạ cho rằng vấn đề này được nhiều cử tri quan tâm, không chỉ kinh tế mà còn là vấn đề văn hóa, đạo đức. Xu hướng chung, các nước đang phát triển muốn đưa con sang nước phat triển tiếp cận giáo dục tiên tiến hơn.

Đảng và Nhà nước có chính sách, quan tâm giáo dục rất lớn, coi giáo dục là cốt sách hàng đầu, trong thực tế đã dành 20% ngân sách đầu tư cho giáo dục. Tuy nhiên, yêu cầu nâng cao chất lượng với số lượng tuyệt đối chưa nhiều thì vai trò tham gia đóng góp của xã hội, nhất là doanh nghiệp lớn. Đây là bài học thành công của nhiều nước như Hàn Quốc, Trung Quốc. Chủ trương này được Đảng và Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo sát sao quan tâm vấn đề này. Chúng tôi có tham mưu, có đề án, có nghị quyết để tăng cường thu hút các hoạt động xã hội cho tư nhân.

Theo nguồn thống kê không chính thức, hàng năm số học sinh, sinh viên ra nước ngoài học tập dạng học bổng và không học bổng nhiều, mất khoảng 3-4 tỷ USD dưới dạng các chi phí khác nhau.

"Làm sao thu hút được các học sinh, gia đình có điều kiện con em mình tốt hơn, không chỉ ra nước ngoài mà ngay tại trong nước có hưởng nền giáo dục tốt. Chúng tôi đã tham mưu cho Thủ tướng Chính phủ có chính sách khuyến khích các thành phần kinh tế và doanh nghiệp. Hiện nay, nhiều tập đoàn lớn đầu tư cho giáo dục với yêu cầu chất lượng cao", Bộ trưởng nói.

Ngân sách tập trung cho vùng khó khăn, còn chất lượng cao thì nhà nước có trách nhiệm nhưng rất trông đợi vào đầu tư của nhà đầu tư, theo hướng chuẩn quốc tế, tăng sự đóng góp của lĩnh vực tư nhân trong giáo dục chất lượng cao, giảm áp lực với nhà nước. Đây là chủ trương của Đảng, Nhà nước mà chúng tôi đang thực hiện. Tới đây khi sửa Luật Giáo dục sẽ ưu tiên điểm này trong khuyến khích xã hội hóa. Thời gian vừa qua, chúng tôi đã thực hiện nhưng chưa sát với sự khuyến khích nên nhà đầu tư có đầu tư nhưng chưa thật sự mạnh.

Chưa hướng nghiệp và phân luồng nên học sinh học lệch

Mở đầu phiên chất vấn, đại biểu Nguyễn Thị Thu Dung (Thái Bình) hỏi Bộ trưởng Phùng Xuân Nhạ về việc vai trò của Bộ chỉ đạo thế nào khi triển khai đổi mới giáo dục tới đây?

Bộ trưởng Phùng Xuân Nhạ cho biết, việc phân luồng không phải vấn đề mới và Chính phủ có đề án cụ thể. Nhưng thời gian qua, việc thực hiện phân luồng chưa tốt, trong đó có nguyên nhân từ ngành giáo dục. Bộ trưởng cho rằng, vấn đề đầu tiên mang tính căn cốt là trong chương trình giáo dục hiện hành chưa thể hiện cụ thể giáo dục hướng nghiệp và phân luồng khiến học sinh tập trung về kiến thức, nhẹ về phần năng lực thực tế thực hành, ít gắn với bên ngoài.

Nghị quyết Trung ương 29 đã nhận định và chỉ đạo, Nghị quyết 88 của Quốc hội cũng nêu cần phải tiếp tục thực hiện thiết thực, hiệu quả phân luồng. Tháng 5 này, Bộ GD-ĐT đã phối hợp Bộ LĐTBXH tham mưu tư vấn cho Chính phủ ban hành Nghị định 80 về giáo dục phân luồng giai đoạn 2018 - 2025 trong đó nêu rõ các giải pháp. Một nhóm giải pháp là nhiệm vụ của ngành giáo dục, cụ thể là trong chương trình phổ thông phải chú trọng giáo dục hướng nghiệp, gắn nội dung kiến thức với thực tiễn, đồng thời xây dựng đội ngũ tư vấn hướng nghiệp, khắc phục tình trạng đại biểu nêu.

Bộ trưởng cho biết, hiện nay Đề án của Bộ GD-ĐT có khảo sát mới đạt 76,9% số học sinh sau tốt nghiệp THCS học lên THPT, chưa đạt tỷ lệ 30% như Chính phủ chỉ đạo. Chúng tôi cố gắng cùng Bộ LĐ-TB-XH đạt chỉ tiêu này vào năm 2020.

Về điều kiện thực hiện cho các em tiếp cận với thị trường lao động, tiếp cận nghề nghiệp mới có đạt, nhưng chưa nhiều. Đặc biệt, trong bối cảnh chúng ta đang tiếp cận với cách mạng 4.0 thì thông tin cho các em tiếp cận với thị trường lao động, tiếp cận với sự phát triển khoa học công nghệ quan trọng, cần đưa vào chương trình, bồi dưỡng đội ngũ giáo viên hướng nghiệp. Vừa rồi kiêm nghiệm, không chuyên nghiệp, thậm chí có nơi còn hình thức. Trong chương trình có giáo dục hướng nghiệp, thậm chí được miễn điểm để xét tốt nghiệp nhưng thực chất các địa phương báo cáo lại chưa cao.

“Chương trình phổ thông là chương trình lớn, khi thiết kế chúng tôi đã chỉ đạo, quán triệt các nhóm tác giả, là trong các nội dung kiến thức phải lồng ghép các vấn đề thông tin, đặc biệt cuộc cách mạng khoa học 4.0 để các em từ lớp 1, đặc biệt THCS và THPT có thông tin và bám nhu cầu thực tiễn”, Bộ trưởng nói.

Ông Phùng Xuân Nhạ mong muốn nhóm giải pháp cụ thể phải tạo sự đam mê của học sinh chứ không phân luồng học sinh bắt buộc. Qua thi cử học sinh nào không đỗ mới vào nghề. Đây chỉ là giải pháp tình huống. Về lâu dài, chúng tôi đã thiết kế tạo sự đam mê cho các cháu. Gần đây, phong trào về giáo dục STEM, khởi nghiệp sáng tạo mà Thủ tướng chỉ đạo các cháu hăng hái tham gia. Khi tạo được sự đam mê, động lực, thì lúc đó mới tốt. Nếu kéo dài tình trạng phân luồng bắt buộc cũng không thành công.

“Thời gian tới, chúng tôi phối hợp với Bộ LĐ-TB-XH, một bên giáo dục hướng nghiệp phân luồng, một bên tạo sự hấp dẫn. Nếu không, khi các cháu bước chân ra ngoài trường, các cháu không thấy hấp dẫn thì khó. Tới đây chúng tôi có chương trình cụ thể trong chương trình phối hợp”, Bộ trưởng hứa.

* Bộ trưởng Phùng Xuân Nhạ trả lời về nhóm vấn đề gồm thực trạng và giải pháp nâng cao chất lượng giáo dục đại học, giáo dục phổ thông; công tác quản lý giáo dục mầm non, nhất là giáo dục mầm non ngoài công lập; giải pháp khắc phục tình trạng xuống cấp về đạo đức, lối sống cho giáo viên và học sinh trong nhà trường.

Phó Thủ tướng Chính phủ Vũ Đức Đam, Bộ trưởng các Bộ: Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Thông tin và Truyền thông, Nội vụ và các Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ khác cùng tham gia trả lời chất vấn, giải trình về những vấn đề có liên quan (nếu có).

NHÓM PHÓNG VIÊN

Chia sẻ