Nhiều thách thức đòi hỏi giáo dục phải đổi mới nhanh hơn, mạnh hơn

Thứ Sáu, 30/12/2016, 15:27:05
 Font Size:     |        Print
 

(Ảnh: Lê Danh)
 Font Size:     |  

NDĐT - Từ những gì đã làm được và chưa làm được của năm 2016 cho thấy ngành giáo dục vẫn phải tiếp tục đối mặt với những thử thách không nhỏ, đòi hỏi ngành càng phải đổi mới nhanh hơn, mạnh mẽ hơn trong thời gian tới để đáp ứng kỳ vọng của nhân dân.

2016 – Năm bản lề với nhiều kế hoạch mới

Năm 2016 ngành giáo dục tiếp tục thực hiện đổi mới căn bản và toàn diện theo tinh thần Nghị quyết 29 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng. Đã có nhiều quyết định, chính sách giáo dục được ban hành, triển khai đưa vào thực hiện tạo nên những tác động mạnh trong xã hội, thu hút sự quan tâm chú ý của đông đảo người dân, đồng thời cho thấy những nỗ lực đổi mới không ngừng của ngành.

Đánh giá những kết quả nổi bật của ngành giáo dục năm 2016, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Phùng Xuân Nhạ cho rằng: “Trên cơ sở kế thừa, phát huy những thành tựu, nỗ lực của toàn ngành những năm qua, xác định rõ yêu cầu, trách nhiệm của ngành trước sự vận động, thay đổi của đất nước, nhiều quyết sách, chính sách giáo dục trong năm 2016 đã có tác động tích cực, góp phần làm thay đổi suy nghĩ, cách thức quản lý và hoạt động của cả hệ thống giáo dục từ trung ương đến địa phương”.

Năm 2016 tiếp tục có nhiều thay đổi mạnh mẽ về thi, khảo thí (Ảnh: Quốc Toản).

Người đứng đầu ngành giáo dục đã điểm lại một số sự kiện chính là điểm nhấn quan trọng hàng đầu trong năm 2016. Đó là việc ban hành Khung cơ cấu hệ thống giáo dục quốc dân và Khung trình độ quốc gia Việt Nam. Khung cơ cấu hệ thống giáo dục quốc dân mới được thiết kế theo hướng mở, linh hoạt, liên thông giữa các bậc học, trình độ và giữa các phương thức giáo dục, đào tạo; đẩy mạnh phân luồng sau trung học cơ sở; định hướng nghề nghiệp ở THPT; tạo điều kiện để quy hoạch đồng bộ lại mạng lưới các cơ sở giáo dục.

Khung trình độ quốc gia Việt Nam với cấu trúc thành 8 bậc phù hợp với cơ cấu hệ thống giáo dục quốc dân và văn bản pháp luật hiện hành. Bộ GD-ĐT cho rằng thực hiện tốt Khung trình độ quốc gia Việt Nam sẽ góp phần đáp ứng yêu cầu của thị trường lao động, làm căn cứ để xây dựng chương trình đào tạo, công nhận và miễn trừ kinh nghiệm học tập, lao động để thúc đẩy việc học tập suốt đời của người dân.

Năm 2016, một số những quy định bộc lộ hạn chế trong thực tế triển khai đã được ngành giáo dục thay đổi, bổ sung và hoàn thiện. Điển hình như Bộ GD-ĐT đã ra Thông tư 22 về đánh giá học sinh tiểu học trên cơ sở hoàn thiện Thông tư 30 đã ban hành trước đó, nhằm góp phần làm giảm áp lực cho giáo viên và học sinh tiểu học, trong khi vẫn giữ được tinh thần nhân văn của Thông tư 30. Hay Quy chế đào tạo tiến sĩ, Nghị định quy định về hợp tác đầu tư của nước ngoài trong lĩnh vực giáo dục …

Cũng theo Bộ trưởng, một trong những kết quả nổi bật của ngành giáo dục trong năm qua là công tác thực hiện Kỳ thi THPT quốc gia và xét tuyển vào đại học, cao đẳng năm 2016 đã cơ bản khắc phục được những hạn chế của kỳ thi năm 2015 và nhận được sự đồng thuận, đánh giá cao của xã hội. “Có thể nói đây là kết quả quan trọng để ngành tiếp tục triển khai phương án thi, tuyển sinh đại học năm 2017 và các năm tới, theo hướng ngày càng nhẹ nhàng, khách quan, minh bạch hơn” – Bộ trưởng cho biết.

Đinh Thị Hương Thảo - chủ nhân huy chương vàng Olympic Vật lý quốc tế 2016 và giải đặc biệt “Nữ sinh châu Á đạt kết quả cao nhất” do Hội Vật lý châu Á - Thái Bình Dương trao tặng.

Năm 2016, học sinh của Việt Nam tiếp tục khẳng định được vị thế khi 8 đoàn học sinh tham dự các kỳ thi Olympic khu vực và quốc tế đều mang về Huy chương vàng. Việt Nam cũng là nước chủ nhà, tổ chức thành công Kỳ thi Olympic Sinh học quốc tế lần thứ 27 với sự tham gia của hơn 250 học sinh đến từ 68 quốc gia và vùng lãnh thổ.

Thành tích của giáo dục Việt Nam qua kết quả khảo sát PISA 2015 của Tổ chức Hợp tác phát triển kinh tế (OECD) cũng được Bộ trưởng nhắc tới. Theo khảo sát này, Việt Nam xếp thứ 8 về lĩnh vực khoa học trên tổng số 72 quốc gia tham gia đánh giá.

Bộ trưởng nhận định, năm 2016 có thể coi là năm bản lề của ngành giáo dục với nhiều kế hoạch mới bắt đầu được xây dựng để triển khai trong những năm tiếp theo như: Đề án "Đào tạo, bồi dưỡng nhà giáo và cán bộ quản lý cơ sở giáo dục đáp ứng yêu cầu đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục phổ thông giai đoạn 2016 - 2020, định hướng đến năm 2025”; Đề án “Tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý và hỗ trợ các hoạt động dạy - học, nghiên cứu khoa học góp phần nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo giai đoạn 2016-2020, định hướng đến năm 2025”; triển khai giai đoạn 2016 - 2020, định hướng đến năm 2025 của đề án “Dạy và học ngoại ngữ trong hệ thống giáo dục quốc dân giai đoạn 2008 - 2020”… Những đề án, kế hoạch này chính là sự cụ thể hóa 9 nhóm nhiệm vụ chủ yếu và 5 giải pháp cơ bản mà ngành Giáo dục đang triển khai thực hiện trong năm học này và những năm tiếp theo.

Giáo dục được thử thách sự vững vàng trên từng bước đổi mới

Năm 2016 chứng kiến những thay đổi quan trọng trong xu hướng tuyển sinh đại học. Cho đến tận những ngày cuối cùng của năm, phương án về ngưỡng bảo đảm chất lượng đầu vào (điểm sàn) vẫn đang được bàn luận sôi nổi với nhiều ý kiến trái chiều và Bộ GD-ĐT tiếp tục nghiên cứu, tham vấn mà chưa thể đưa ra quyết định cuối cùng.

Thực tế từ kỳ tuyển sinh những năm vừa qua cho thấy nhiều thí sinh có điểm trên mức sàn đã không lựa chọn phương án vào đại học. Năm 2016, việc thí sinh cân nhắc kỹ lưỡng hơn, không vào đại học bằng mọi giá có xu thế tăng lên. Mặc dù có nguồn tuyển dôi dư lớn nhưng rất nhiều trường đã không tuyển đủ chỉ tiêu.

Bộ trưởng đã chỉ ra những bất cập của giáo dục đại học như: Chất lượng giáo dục đại học chưa đáp ứng được yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội và hội nhập quốc tế. Việc tăng quy mô giáo dục đại học không tương xứng với các điều kiện bảo đảm chất lượng, trong khi công tác dự báo nhu cầu thị trường lao động chưa được quan tâm đúng mức dẫn tới chất lượng đào tạo chưa tốt. Chương trình đào tạo chậm được đổi mới, còn nặng về lý thuyết, thiếu tính thực tiễn, thiếu sự gắn kết giữa nhà nước, nhà trường và doanh nghiệp.

Những dấu hiệu manh nha của việc quay lưng lại với tấm bằng đại học của các trường trong nước đặt ra yêu cầu sống còn cho các trường đại học của Việt Nam cần ngay lập tức phải thay đổi mạnh mẽ, không chỉ là cải tiến chương trình và chất lượng đào tạo mà còn trong vấn đề quản lý, cơ cấu tổ chức… Đào tạo đại học cũng đứng trước bài toán làm thế nào để đẩy mạnh việc nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực, nhất là nhân lực chất lượng cao.

Học sinh phổ thông (Ảnh: Lê Danh)

Đối với giáo dục phổ thông, vẫn còn nhiều vấn đề tồn tại trong chương trình đào tạo, phương pháp học tập và giảng dạy…để có thể tạo chuyển biến từ lối dạy và học thụ động nhồi nhét sang xây dựng và phát triển năng lực người học. Bên cạnh yêu cầu chú trọng phát triển năng lực cá nhân, giáo dục phổ thông cũng cần phải thay đổi để chú trọng giáo dục cho học sinh những khía cạnh nhân bản, rèn luyện nhân cách và đạo đức. Trong xu thế đó, ngành giáo dục đã có nhiều nỗ lực đổi mới thể hiện qua việc ban hành các quyết sách hay điều chỉnh quy định kịp thời.

Tuy nhiên, Bộ trưởng Phùng Xuân Nhạ thừa nhận: Mặc dù trước khi xây dựng chính sách đều có nghiên cứu, khảo sát nhưng thực tế cho thấy đâu đó vẫn còn những điểm chưa phù hợp, khó triển khai trong thực tiễn.

Nhiều khó khăn được Bộ trưởng chỉ ra như: Đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục còn bất cập, cơ cấu chưa hợp lý, trình độ không đồng đều. Vẫn còn một bộ phận cán bộ quản lý, giáo viên chưa theo kịp yêu cầu đổi mới. Công tác dự báo, lập kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng và sử dụng đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý giáo dục chưa thật hiệu quả, chưa sát với nhu cầu sử dụng. Nguồn lực đầu tư còn hạn chế so với yêu cầu phát triển của ngành. Cơ sở vật chất trường, lớp học còn thiếu thốn. Ở một số địa phương nguồn kinh phí đầu tư cho cơ sở vật chất trường, lớp còn hạn hẹp, đầu tư còn dàn trải, hiệu quả chưa cao. Công tác xã hội hóa trong đầu tư cho giáo dục chưa đạt hiệu quả như mong muốn.

2017 - Năm lắng nghe, đổi mới và hành động

Bộ trưởng Phùng Xuân Nhạ đã nhìn nhận về sự kỳ vọng của xã hội đối với ngành giáo dục: Một người đi học là biết bao người dõi theo, vì thế sự kỳ vọng dành cho ngành là hết sức lớn lao. “Kỳ vọng luôn là động lực nhưng cũng là áp lực đối với toàn ngành” – ông xác định.

Một mặt, Bộ trưởng khẳng định: Với 9 nhóm nhiệm vụ và 5 giải pháp cụ thể đã đặt ra cho thấy ngành giáo dục đã xác định rõ từng mũi nhọn để tạo ra sự đột phá. Mỗi mũi nhọn được tính toán trong lộ trình và bước đi phù hợp.

Mặt khác, ông yêu cầu xã hội cần có niềm tin và sự đồng hành với ngành: Các vấn đề đặt ra cho giáo dục cũng không thể giải quyết ngay trong ngày một ngày hai, có những vấn đề sẽ không bao giờ kết thúc, bởi hoàn thành ở mức độ này sẽ đặt ra đòi hỏi ở mức độ cao hơn. Vì thế, ngành Giáo dục cần sự đồng hành kiên trì và niềm tin vững vàng của đội ngũ nhà giáo, cán bộ quản lý giáo dục, các bậc phụ huynh và của toàn xã hội.

Bộ GD-ĐT đề ra những vấn đề ngành tập trung triển khai trong năm 2017: Tiếp tục triển khai 9 nhóm nhiệm vụ chủ yếu và 5 giải pháp cơ bản được đặt ra cho năm học 2016 - 2017 và những năm tiếp theo, năm 2017, ngành giáo dục sẽ tăng cường kỷ cương, nền nếp và nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện trong các cơ sở giáo dục, đào tạo. Đối với bậc học mầm non tiếp tục chú trọng đổi mới hoạt động chăm sóc, giáo dục trẻ theo quan điểm giáo dục lấy trẻ làm trung tâm. Ở bậc học phổ thông chú trọng giáo dục đạo đức, lối sống, kỹ năng sống, ý thức, trách nhiệm của công dân đối với xã hội, cộng đồng... Riêng với giáo dục đại học sẽ đẩy mạnh việc nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực, đặc biệt là nguồn nhân lực chất lượng cao.

Trong công tác xây dựng thể chế, ngành giáo dục sẽ chú trọng hơn tới tính thực tiễn của từng chính sách. Việc phân cấp cho địa phương, cơ sở cũng sẽ được thực hiện triệt để hơn nữa để các vụ, cục, đơn vị chức năng của Bộ Giáo dục và Đào tạo chỉ tập trung cho nhiệm vụ quản lý nhà nước, xây dựng văn bản, chính sách của ngành.

Năm 2017, sẽ tập trung rà soát, đánh giá thực trạng chất lượng đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý giáo dục các cấp theo chuẩn, tiêu chuẩn ban hành, từ đó xây dựng chương trình, kế hoạch và tổ chức đào tạo, bồi dưỡng giáo viên, cán bộ quản lý giáo dục đạt chuẩn. Hiện nay, ngành cũng đang triển khai tái cơ cấu các trường sư phạm theo hướng giảm bớt số lượng để nâng cao chất lượng đào tạo, đáp ứng yêu cầu đổi mới.

Tiếp tục thực hiện có hiệu quả Đề án kiên cố hóa trường, lớp học và nhà công vụ cho giáo viên giai đoạn 2014 - 2015, lộ trình 2020. Đồng thời mở rộng thu hút các nguồn đầu tư ngoài ngân sách nhà nước như các nguồn ODA, các chương trình, dự án hợp tác với nước ngoài, các nguồn xã hội hóa... để đầu tư, nâng cấp cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ giảng dạy và học tập.

Để nâng cao chất lượng giáo dục đại học, năm 2017 sẽ là năm đẩy mạnh công tác kiểm định chất lượng giáo dục đại học, công khai, minh bạch các điều kiện bảo đảm chất lượng và kết quả kiểm định, xếp hạng. Từ đó quy hoạch lại mạng lưới các cơ sở giáo dục đại học phù hợp với nhu cầu nhân lực của đất nước.

HÀ VY
  • Facebook
  • Twitter
  • IN
  • Google+
  • email

TIN BÀI KHÁC: