Sân bay chật bó giấc mơ bay

Thứ Bảy, 07/07/2018, 14:46:56
 Font Size:     |        Print
 

Quá tải tại sân bay Tân Sơn Nhất.

Theo đánh giá của Hiệp hội Vận tải hàng không quốc tế (IATA), Việt Nam là thị trường hàng không phát triển nhanh, năng động, xếp thứ 7 trong số những thị trường phát triển nhanh nhất thế giới. Do nhu cầu đi lại bằng đường hàng không ngày một tăng cao, những sân bay vừa xây xong, đã chật.

Xếp hàng chờ “cất cánh”

Cục Hàng không Việt Nam dự báo, năm 2018, thị trường vận tải khách hàng không Việt Nam đạt 72 triệu lượt, tăng 16% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, khách nội địa và quốc tế đạt lần lượt 35 và 37 triệu lượt.

Đến hết ngày 15-5, lượng máy bay quốc tịch Việt Nam là 174 chiếc, tăng 18 chiếc so với năm 2017, và tăng 5 chiếc so với cùng kỳ. Trong đó, Vietnam Airlines sở hữu 91 chiếc, Vietjet Air 54 chiếc, Jetstar Pacific 17 chiếc.

Thực tế, hiện nay thị trường vận chuyển hành khách tại Việt Nam là cuộc chạy đua của bốn hãng gồm Vietnam Airlines, Vietjet, Jetstar Pacific và VASCO. Trong đó, thực chất, chỉ có hai hãng có thể cạnh tranh với nhau là Vietjet Air và Vietnam Airlines. Còn Jetstar Pacific và VASCO là công ty con hoặc có vốn của Vietnam Airlines.

Trong số này, “tân binh” Vietjet Air đang có mức lợi nhuận khiến nhiều người phải “đỏ mắt”. Báo cáo tài chính (BCTC) kiểm toán 2017 của Vietjet Air cho biết, doanh thu thuần trong năm của hãng đạt gần 42.303 tỷ đồng, chỉ tăng nhẹ gần 45 tỷ đồng. Tuy nhiên, giá vốn hàng bán của hãng này lại giảm từ mức 36.289 tỷ đồng xuống 35.753 tỷ đồng, kéo lợi nhuận sau thuế của hãng năm 2017 đạt 5.074 tỷ đồng, vượt 150% so kế hoạch 2017, tăng 103% so với năm 2016.

Việc các hãng hàng không giá rẻ, điển hình là Vietjet Air, trong các năm gần đây mở rộng hoạt động, khiến giá vé máy bay các chặng nội địa đã rẻ hơn, cạnh tranh được với các phương tiện giao thông khác. Cùng với thu nhập ngày càng tăng, dân số trẻ đã tác động lên xu hướng lựa chọn máy bay làm phương tiện di chuyển. Tỷ lệ khách hàng di chuyển bằng đường hàng không trong tổng dân số Việt Nam cũng tăng từ mức 0,5% năm 2012 lên 0,8% tại thời điểm sáu tháng năm 2016.

Đây chính là động lực của một loạt các hãng hàng không khác đăng ký thành lập. Tuy nhiên, các hãng này vẫn đang phải chờ các loại giấy phép liên quan. Công ty cổ phần dịch vụ Globaltrans Air có vốn điều lệ 100 tỷ đồng, đã được Bộ Giao thông vận tải cấp phép kinh doanh khai thác hàng không chung (thực hiện các chuyến bay trong các lĩnh vực công nghiệp, nông nghiệp, cấp cứu...), nhưng bị thu hồi từ tháng 11-2016 do chưa hoạt động khai thác vận tải hàng không trong thời hạn 18 tháng kể từ ngày được cấp giấy phép...

Vietstar Airlines có vốn điều lệ 800 tỷ đồng công bố kế hoạch bay từ đầu năm 2016 và nhiều lần nộp hồ sơ xin cấp phép bay nhưng đến nay vẫn chưa được chấp thuận. Gần đây nhất, Công ty TNHH hàng không Tre Việt (Bamboo Airways - công ty con của Tập đoàn FLC) cũng đã tuyên bố kế hoạch bay, đồng thời công bố tuyển 92 phi công; 250 tiếp viên, nhân viên kỹ thuật... Đó là chưa kể tới kế hoạch trị giá hàng tỷ USD để tăng thêm số lượng máy bay của các hãng hàng không nội.

Điểm nghẽn hạ tầng

Nhiều chuyên gia hàng không cho rằng, dư địa phát triển hàng không ở Việt Nam còn nhiều, nếu có thêm các hãng hàng không, thị trường sẽ cạnh tranh quyết liệt hơn, người tiêu dùng được hưởng lợi.

Tuy nhiên, việc có thêm các hãng bay mới có thể gây áp lực đến hạ tầng sân bay, đặc biệt là các sân bay đã quá tải như Tân Sơn Nhất. Nếu hạ tầng quá tải, các hãng sẽ bị hạn chế về số chuyến bay, khung giờ bay. Thực tế, việc Vietstar Airlines nhiều lần xin hồ sơ cấp phép bay nhưng không được chấp thuận, nguyên nhân một phần cũng bởi vì sân bay Tân Sơn Nhất hiện đã... quá tải.

Một cán bộ của Tổng công ty cảng hàng không Việt Nam ước tính, hiện bình quân mỗi ngày tại sân bay Nội Bài có khoảng 550 chuyến bay đến và đi, con số này ở sân bay Tân Sơn Nhất vào khoảng 800 - 900 chuyến bay mỗi ngày, ở Đà Nẵng là hơn 300 chuyến, ở sân bay Cam Ranh vào khoảng trên dưới 150 chuyến bay. Không chờ đến ngày nghỉ hay dịp lễ, mà ngay ngày thường, các sân bay này đều tấp nập, bất kể thời điểm đêm hay ngày.

Gần nhất, tại cuộc họp trực tuyến Chính phủ ngày 2-7, Chủ tịch UBND thành phố Hải Phòng Nguyễn Văn Tùng đã đề xuất Chính phủ cho phép xây dựng thêm nhà ga hành khách số 2 Cảng Hàng không quốc tế Cát Bi.

Lý do vì nhà ga số 1 của sân bay này dù mới khánh thành năm 2016 với công suất thiết kế hơn 2 triệu lượt khách/năm. Nhưng trong năm 2017 nhà ga này đã đón tiếp hơn 2,3 triệu lượt khách, nguy cơ quá tải đã thấy rõ, cần có thêm một nhà ga hành khách mới.

Tại Đà Nẵng, theo ông Lê Khắc Hồng, Tổng Giám đốc Công ty CP đầu tư khai thác nhà ga quốc tế Đà Nẵng (AHT), năm 2016, sản lượng hành khách qua sân bay Đà Nẵng là hơn 2,2 triệu lượt khách. Sang năm 2017, khi đã có nhà ga mới, lượng khách đã vọt lên thành 3,7 triệu lượt. Năm tháng đầu năm 2018 là hơn 2,2 triệu lượt khách. Tính đến tháng 5-2018, đang có 27 hãng hàng không trong nước và quốc tế khai thác hơn 60 đường bay quốc tế đến Đà Nẵng. So với trước, số đường bay tới Đà Nẵng đã tăng gấp ba lần sau khi ga hành khách mới hoạt động.

Đây là lý do chính khiến Bí thư Thành ủy Đà Nẵng Trương Quang Nghĩa phải đề nghị nghiên cứu tiếp tục mở rộng sân bay Đà Nẵng, vì chỉ có làm như thế mới tiết kiệm được vài năm thủ tục, tránh cho sân bay này vài năm quá tải. Tuy nhiên, tiết kiệm được hay không lại tùy thuộc vào việc tháo gỡ được những điểm nghẽn trong thủ tục. Hiện ngay tại chính Bộ GTVT cũng đang tồn tại tranh luận quanh thẩm quyền cấp phép xây dựng sân bay thuộc về Thủ tướng hay Bộ này có quyền quyết định cấp phép đầu tư sân bay? Thế nên, cách tốt nhất mà các địa phương lựa chọn, là cứ đề nghị mở rộng sân bay, dù biết vốn chưa chắc đã xã hội hóa được và nếu có được cũng phải mất vài năm mới có thể xong phần thủ tục!?

Theo IATA, giai đoạn 2010 - 2017, tốc độ tăng trưởng hành khách thị trường Việt Nam đạt mức tăng trưởng kép (CAGR) 16,7%/năm, cao nhất châu Á - Thái Bình Dương. Đà tăng trưởng tiếp tục được khẳng định khi Hội đồng Sân bay Quốc tế (ACI) đưa ra dự báo Việt Nam là thị trường tăng trưởng hành khách nhanh nhất thế giới trong nhóm thị trường trên 50 triệu hành khách giai đoạn 2016 - 2040.

BÙI PHÚ

Chia sẻ