Gian nan đầu tư sản xuất an toàn

Thứ Bảy, 14/04/2018, 09:43:14
 Font Size:     |        Print
 

Sản xuất rau khí canh ở Langbiang Farm. Ảnh: Kim Anh

Tuy tiềm năng của thị trường thực phẩm an toàn là rất lớn, nhưng doanh nghiệp (DN) vẫn gặp khó khi tiếp cận, khai thác. Sẽ không thể có được một nền sản xuất an toàn nếu thiếu sự đồng bộ và khuyến khích từ chính sách.

Vẫn đơn độc đầu tư “chuỗi”

Quản lý thực phẩm theo chuỗi là một xu thế tất yếu, đòi hỏi DN sẽ phải chứng minh quy trình sản xuất bảo đảm chất lượng, an toàn sản phẩm. Ở trung tâm lớn như TP Hồ Chí Minh, địa phương đầu tiên trong cả nước xây dựng chuỗi thực phẩm an toàn, tính đến nay, đã thiết lập hệ thống quản lý giám sát sản phẩm xuyên suốt từ khâu sản xuất đến người tiêu dùng, cấp 183 Giấy chứng nhận cho 94 trang trại, cơ sở sản xuất, sơ chế, kinh doanh vào chuỗi… Với Hà Nội, sau ba năm được Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn chọn thí điểm Đề án phát triển chuỗi cung cấp rau, thịt an toàn, đến nay đã phát triển và duy trì 65 chuỗi liên kết ATTP với 30 chuỗi có nguồn gốc động vật, 35 chuỗi nguồn gốc trồng trọt, trong đó có 10 chuỗi rau, thịt mở 13 điểm bán được sản phẩm xác nhận an toàn.

Dù vậy, theo Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Vũ Văn Tám, các chuỗi sản xuất hiện nay vẫn còn ít, sản lượng rau thịt cung cấp vào các siêu thị, hệ thống bán lẻ vẫn chưa nhiều. Chính vì vậy, đẩy mạnh việc xây dựng chuỗi thực phẩm an toàn đã và đang là nhu cầu cấp thiết không chỉ đáp ứng nhu cầu thị trường mà hướng đến xây dựng hàng hóa đạt tiêu chuẩn hội nhập để tiếp cận thị trường xuất khẩu.

Là một trong những DN làm theo chuỗi, ông Phạm Thanh Hùng, Giám đốc Công ty TNHH Ba Huân Hà Nội cho biết gặp rất nhiều khó khăn. “Đầu tư lớn, tổ chức bán hàng chuẩn, thậm chí còn tham gia bình ổn thị trường, trách nhiệm của DN xây dựng chuỗi rất nặng nề nhưng giá bán cũng bằng với DN không đầu tư chuẩn, người tiêu dùng không thay đổi thói quen tương thích với tiến bộ khoa học kỹ thuật, không tiếp cận tri thức tiêu dùng hiện đại thì thật sự nan giải”, ông nói.

Còn theo chia sẻ của ông Đào Ngọc Nam, Chủ tịch HĐQT Công ty CP sản xuất, thương mại An Việt, muốn đưa sản phẩm vào các siêu thị, nhà hàng, trung tâm thương mại, đòi hỏi sản phẩm phải có đầy đủ giấy tờ chứng nhận. Trong quá trình làm việc, khi DN tiếp xúc với các hộ sản xuất hầu hết đều không hiểu rõ phải có giấy chứng nhận khi tiếp cận thị trường Hà Nội nói riêng, thị trường cả nước nói chung nên gặp nhiều khó khăn. Ngoài ra, hiện nay xu hướng không đánh giá, kiểm định chất lượng, tiêu chuẩn sản phẩm ở khâu cuối cùng hay thành phẩm, mà chuyển dần sang chú trọng kiểm soát, tuân thủ quy định an toàn trong quá trình sản xuất. Vì vậy, DN cần làm thế nào và chứng minh quy trình sản xuất bảo đảm chất lượng, an toàn sản phẩm mới là vấn đề phải chú trọng.

Loay hoay với bộ quy chuẩn chung

Theo ý kiến của nhiều chuyên gia, khuôn khổ pháp lý và pháp luật Việt Nam có quy định rõ ràng về quản lý ATTP, nhưng việc kiểm tra, giám sát và hậu kiểm chưa hiệu quả. Đồng thời, do hạn chế về nguồn lực kiểm soát của cơ quan chức năng cũng như khả năng truy xuất nguồn gốc trong toàn chuỗi thực phẩm còn lỏng lẻo, đã dẫn đến tình trạng kinh doanh và sử dụng hóa chất cấm. Đáng nói vẫn còn nhiều quy định chưa rõ, chưa chi tiết khiến DN lúng túng. Như quy định về thành phần hóa học cho phép sử dụng, hoặc cấm sử dụng trong chế biến thực phẩm. Do vậy, DN rất mơ hồ trong việc xác định thành phần nào trong thực phẩm là thành phần được phép hoặc cấm sử dụng. Để tạo thuận lợi cho DN, nên chuyển kiểm tra mẫu thường xuyên thành kiểm tra mẫu rủi ro đối với những DN tuân thủ và có kết quả tốt vệ sinh ATTP.

Theo ông Lê Khánh Mạnh, Tổng Giám đốc Công ty cổ phần đầu tư và xây dựng DELCO, thực phẩm sạch là nhu cầu rất thiết yếu và nóng trong xã hội hiện nay. Nhưng hoạt động cung cấp, phân phối được thực phẩm sạch đến tận tay người tiêu dùng lại là rất khó, bắt đầu từ khâu vận chuyển không thuận lợi, khó bảo quản, dẫn đến chi phí cao. Theo ông, từ Chính phủ, DN và người dân cần chung tay đẩy lùi thực phẩm bẩn. Đặc biệt, vấn đề tạo một cuộc chơi công bằng cho DN sản xuất, kiểm soát các thực phẩm không an toàn. Chúng ta cần phải có thời gian để hình thành, xây dựng và phát triển các mô hình sản xuất, cung ứng thực phẩm sạch một cách bài bản.

Đồng quan điểm, bà Bùi Bích Liên, Giám đốc kinh doanh thương hiệu ORFARM cho rằng, hiện nay để sản xuất thực phẩm sạch, cái khó là chúng ta chưa có một bộ quy chuẩn cụ thể. Nếu bộ quy chuẩn không rõ ràng sẽ là khó khăn cho DN khi các đoàn thanh tra đi kiểm tra. Có rất nhiều đoàn thanh tra các bộ, ban, ngành khác nhau xuống kiểm tra DN và họ có nhiều tiêu chí, cách nhìn khác nhau khi đánh giá về các DN sản xuất thực phẩm hữu cơ. Nếu không có bộ quy chuẩn chung sẽ xảy ra sự lẫn lộn và không có một tiêu chí đánh giá nhất quán và bản thân người tiêu dùng cũng không nắm được. Bên cạnh đó, Nhà nước cần có chính sách hỗ trợ về cơ khí nông nghiệp, triển khai công nghệ áp dụng trong sản xuất. Các trung tâm thương mại, siêu thị cần có sự giám sát thì các nhà sản xuất mới tin tưởng để đưa sản phẩm tới tay người tiêu dùng.

Đầu tư vào thực phẩm an toàn sẽ trở nên hút vốn đầu tư khi và chỉ khi những rào cản đầu tư nói trên được gỡ bỏ. Không chỉ DN mà chính người tiêu dùng đều đang mong ngóng sự phát triển bền vững của thị trường này. Để con đường “từ bàn ăn đến nghĩa trang” không trở thành nỗi ám ảnh như hiện nay!

Hải Anh