THẾ GIỚI NĂM 2018

Biến động khôn lường

Thứ Bảy, 06/01/2018, 02:56:19
 Font Size:     |        Print
 

Hành trang của thế giới bước vào năm 2018 có nhiều thành tựu, nhất là sự khởi sắc của kinh tế toàn cầu, nhưng cũng ngổn ngang những dự án dang dở. Vì thế, kỳ vọng vào những chuyển động chiến lược là rất lớn, trong đó nỗ lực toàn cầu và hợp tác quốc tế cần được thúc đẩy mạnh mẽ, khi tình hình thế giới được dự báo tiếp tục biến động nhanh chóng và khó lường.

Không phải ngẫu nhiên, trong thông điệp năm mới 2018, nhiều nhà lãnh đạo trên thế giới, nhất là các cường quốc, đều nhấn mạnh đến nhu cầu thay đổi và kêu gọi đoàn kết. Thế giới đi qua năm 2017 với nhiều biến động khó đoán định, trong khi sự chia rẽ (cả trong nội bộ từng quốc gia lẫn trên phạm vi khu vực và toàn cầu) nổi lên thành mối quan ngại sâu sắc. Bởi thế, củng cố sức mạnh đoàn kết dân tộc, đề cao lợi ích quốc gia tiếp tục là nền tảng chính sách của nhiều nước. Cũng như Tổng thống Mỹ Đ.Trăm (Donald Trump) khẳng định theo đuổi đến cùng chủ trương “đưa nước Mỹ vĩ đại trở lại”, Tổng thống Pháp E.Ma-crông (Emmanuel Macron) tuyên bố khởi động chiến dịch “phục hưng nước Pháp”, thúc đẩy “gắn kết quốc gia”; Thủ tướng Anh T.Mây (Theresa May) cam kết “khôi phục sự tự tin và kiêu hãnh” của “đảo quốc sương mù” khi bước vào giai đoạn mới của đàm phán Brexit. Các nhà lãnh đạo Đức, Nga, Trung Quốc đều khẳng định thúc đẩy cải cách, đem lại nhiều cơ hội tốt đẹp hơn cho người dân…

Thay đổi được chờ sau một số cuộc bầu cử quan trọng, như ở Nga hay Cu-ba, tuy nhiên xu hướng ưu tiên các vấn đề nội bộ sẽ vẫn được duy trì, tác động trực tiếp chính sách đối ngoại của nhiều quốc gia và các mối quan hệ quốc tế. Các cặp quan hệ nước lớn vì thế sẽ có nhiều thay đổi trong năm 2018, cục diện chính trị toàn cầu. Sau năm cầm quyền đầu tiên, thực hiện hầu hết các cam kết tranh cử ưu tiên nước Mỹ, từng tạo ra làn sóng “rút, dời” khỏi các thỏa thuận và tổ chức đa phương, Tổng thống Mỹ Đ.Trăm sẽ chú trọng hơn tới các mối quan hệ quốc tế. Quan hệ Mỹ - Nga, vốn chênh vênh trong “năm bản lề 2017”, sẽ có thêm cơ hội khi Tổng thống Mỹ Đ.Trăm sẵn có thiện chí với Nga sẽ cùng người đồng cấp Nga V.Pu-tin (Vladimir Putin), người được tin tưởng tái nhiệm sau cuộc bầu cử tháng 3 tới, có thể đàm phán một cách nghiêm túc nhằm giải tỏa những khúc mắc giữa hai nước, tiến tới mối quan hệ song phương ít sóng gió hơn. Quan hệ Mỹ - Trung Quốc vừa trải qua một năm khá suôn sẻ, tuy nhiên, trong Chiến lược an ninh quốc gia mới, Tổng thống Trăm lại tuyên bố trực diện và lần đầu xác nhận Trung Quốc là “đối thủ”. Đây có thể là yếu tố nền tảng mới cho một mối quan hệ đối tác kiềm chế lẫn nhau giữa hai nước.

Liên hiệp châu Âu (EU) bước vào năm 2018 với nhiều mối lo, dù làn sóng lãnh đạo trẻ hứa hẹn mang đến luồng gió mới cho sự phát triển, gắn kết của “lục địa già”. Một loạt khó khăn nội bộ các thành viên đầu tàu EU, như bế tắc chính trị tại Đức hay xu hướng ly khai gia tăng tại Tây Ban Nha, có thể làm phân tán những nỗ lực gắn kết toàn khối. Ấy là chưa kể, tiến trình đàm phán Brexit còn quá nhiều khó khăn trước khi về đích theo mục tiêu năm 2019, hay các phong trào cánh hữu, chủ nghĩa dân túy mang màu sắc dân tộc cực đoan, xu hướng ly khai vẫn hiện hữu, đe dọa “xé nhỏ” EU.

Khác thời điểm cách đây một năm, nỗi bất an thường trực bởi nguy cơ khủng bố, xung đột đã giảm nhiệt đáng kể. Một loạt cuộc khủng hoảng được dự báo đi theo chiều hướng giảm nhẹ. Vẫn là địa bàn tranh chấp giữa các cường quốc, song U-crai-na (Ukraina) sẽ điều chỉnh các mục tiêu nhằm tránh trượt dài trong khủng hoảng toàn diện. Lực lượng tự xưng Nhà nước Hồi giáo (IS) bị đánh bại ở Xy-ri (Syria) và I-rắc (Iraq) tạo thuận lợi để các bên ở Xy-ri toàn tâm toàn ý đàm phán chính trị, để Chính quyền Bát-đa (Baghdad) và cộng đồng người Cuốc thương lượng chia sẻ lợi ích. Nguy cơ khủng bố tạm thời lắng xuống trong “thời hậu IS” khiến hai cường quốc Mỹ và Nga sẽ giảm bớt sự hiện diện quân sự tại Trung Đông.

Hai điểm nóng cũ, nhưng tiếp tục là mối quan tâm hàng đầu của Mỹ, đó là vấn đề hạt nhân CHDCND Triều Tiên và I-ran (Iran). Có thể, vì phải hoàn tất cam kết tranh cử cuối cùng là lật ngược thỏa thuận hạt nhân lịch sử, Tổng thống Trăm vẫn sẽ có những bước đi gây khó cho I-ran, trong khi I-ran theo đuổi quan điểm mềm mỏng hơn trong bối cảnh cần phát triển kinh tế hơn quân sự. Điều này khác với trường hợp Triều Tiên. Khi tiếp tục thực thi chính sách “bên miệng hố chiến tranh”, Mỹ sẽ tìm kiếm sự hợp tác hiệu quả hơn của các đối tác liên quan nhằm kiềm chế Bình Nhưỡng. Một cuộc đối thoại Mỹ - Triều có thể là cơ hội mà các bên kỳ vọng…

Tương tự trong năm 2017, điểm sáng trong bức tranh toàn cầu năm nay sẽ vẫn là kinh tế thế giới, được dự báo duy trì đà phục hồi hiệu quả và đạt mức tăng 4%, trong đó các nền kinh tế Mỹ và EU phục hồi toàn diện và mạnh mẽ.

Tất nhiên, quan ngại vẫn còn khi bảo hộ mậu dịch, ưu tiên thương mại song phương vẫn được thúc đẩy. Trong bối cảnh ấy, vai trò của các tổ chức quốc tế và khu vực sẽ được đẩy mạnh hơn, nhằm bảo đảm xu thế toàn cầu chung là hòa bình, hợp tác và phát triển. Điều đó, thực ra, cũng chính là một thách thức lớn, một thứ “thuốc thử” dành cho tính khả thi của các dự án mang tầm vóc toàn cầu, về rất nhiều vấn đề ngoài lĩnh vực kinh tế.

SƠN NINH