Xã hội hóa đầu tư hạ tầng sân bay

Kỳ 2: Khi những đại gia nghìn tỷ “nhập cuộc”

Thứ Bảy, 09/09/2017, 12:04:22
 Font Size:     |        Print
 

Đường băng của sân bay Quốc tế Vân Đồn (Quảng Ninh) dài nhất Việt Nam đến thời điểm hiện nay. Ảnh: HUY HIỆP

Bất luận là Bộ Giao thông vận tải (GTVT) đã phát đi cảnh báo về hiệu quả kinh doanh khi mà chỉ có chưa đến 4/21 nhà ga sân bay hiện nay hoạt động có lãi, nhiều nhà đầu tư tư nhân vẫn không bỏ qua cơ hội “chạy đua” vào lĩnh vực này. Họ đang kỳ vọng vào “miếng bánh” điều gì?

(Tiếp theo và hết)

>>> Kỳ 1: Cẩn trọng trước những cảnh báo

“Cuộc chiến” con gà quả trứng

Ngày 2-8-2017, Văn phòng Chính phủ phát đi thông báo về kết luận của Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc tại buổi làm việc với lãnh đạo TP Hải Phòng ngày 26-6-2017. Trong kết luận này, có một thông tin khiến các đại cổ đông của Công ty CP Hàng không Vietjet Air (Vietjet) vui mừng: “Về đầu tư xây dựng Nhà ga hành khách số 2 tại cảng hàng không (CHK) quốc tế Cát Bi: Thủ tướng Chính phủ đồng ý về chủ trương, Bộ GTVT khẩn trương hoàn thiện Quy hoạch điều chỉnh CHK quốc tế Cát Bi; phối hợp với TP Hải Phòng đề xuất phương án tư nhân đầu tư, sử dụng nguồn vốn ngoài ngân sách Nhà nước, báo cáo Thủ tướng Chính phủ trong tháng 8-2017”.

Mừng là vì, thông tin này đồng nghĩa với việc Vietjet đã “có” được dự án này: Trước đó, chính Vietjet đã kiến nghị Bộ GTVT, UBND thành phố Hải Phòng cho phép đầu tư xây dựng nhà ga này từ nguồn vốn xã hội hóa (XHH) và Vietjet đã trình phương án đầu tư lên cho Bộ GTVT và UBND thành phố Hải Phòng phê duyệt.

Nhưng đây chỉ là một trong số các đề nghị của Vietjet liên quan tới đầu tư sân bay. Doanh nghiệp này đã đề nghị được tham gia đầu tư, khai thác, vận hành hàng loạt nhà ga mới tại sân bay Tân Sơn Nhất, sân bay Nội Bài, sân bay Chu Lai, sân bay Phú Bài, sân bay Đà Nẵng, thuê lại sân bay Phú Quốc… Ngoài ra, Vietjet cũng là một trong cổ đông pháp nhân đang triển khai xây dựng sân bay Cam Ranh.

Song phải tới dự án ga khách thứ 2 của sân bay Cát Bi, Vietjet mới thật sự được hoàn toàn làm chủ đầu tư một dự án hạ tầng sân bay. Như vậy, thông báo Kết luận của Thủ tướng có thể xem là tin mừng cho hãng hàng không giàu khát vọng như Vietjet. Tuy nhiên, đây không phải là lần đầu một nhà ga CHK được xây dựng theo nguồn vốn XHH.

Ngược trở lại dự án đầu tiên trên cả nước thực hiện đầu tư theo hình thức hợp đồng BOT và cũng là CHK đầu tiên được Chính phủ giao cho UBND tỉnh Quảng Ninh là cơ quan có thẩm quyền để triển khai đầu tư dự án xây dựng: CHK Quốc tế Quảng Ninh (hay còn gọi là sân bay quốc tế Vân Đồn) nằm trong Khu hành chính kinh tế đặc biệt Vân Đồn, do Công ty CP Tập đoàn Mặt trời (SunGroup) làm chủ đầu tư với tổng mức đầu tư khoảng 7.500 tỷ đồng. Quy mô đầu tư đến năm 2020, công suất 2,5 triệu hành khách/năm và 10 nghìn tấn hàng hóa/năm… Tiếp sau Vân Đồn, đầu năm 2017, tỉnh Lào Cai cũng có đề nghị cho SunGroup được làm chủ đầu tư xây dựng CHK Lào Cai (Bảo Yên, Lào Cai) theo hình thức đối tác công tư (PPP) với tổng mức đầu tư gần 6.000 tỷ đồng.

“Cuộc đua” không chỉ có những gương mặt quen đó, bởi kể từ khi Bộ GTVT công bố chủ trương XHH đầu tư mạnh mẽ vào hạ tầng sân bay, các đại gia ngoài ngành cũng đã ồ ạt lao vào cuộc đầu tư nghìn tỷ tốn kém này. Điển hình như Tập đoàn T&T của bầu Hiển ngỏ ý đầu tư vào CHK quốc tế Phú Quốc; Tổng Công ty Xây dựng Hà Nội tham gia dự án xây dựng nhà ga T2 của sân bay quốc tế Nội Bài…

Như vậy, có thể thấy, giành được quyền khai thác CHK, có thể nói là khao khát của không riêng Vietjet mà còn rất nhiều DN, nhiều đại gia nghìn tỷ khác quan tâm đến “miếng bánh” - hạ tầng sân bay.

Chọn mặt mà gửi vàng

Tại nội dung Tờ trình Thủ tướng Chính phủ về việc Phê duyệt Điều chỉnh Quy hoạch phát triển GTVT hàng không giai đoạn đến năm 2020, định hướng đến năm 2030 của Bộ GTVT ngày 25-5-2016, trong đó về quy hoạch: Điều chỉnh quy hoạch mạng CHK giai đoạn đến năm 2020 từ 26 CHK thành 25 CHK, trong đó có 9 CHK quốc tế, 16 CHK nội địa; điều chỉnh quy hoạch mạng CHK giai đoạn đến năm 2030 thành 28 CHK…

Cũng trong nội dung tờ trình, Bộ GTVT đánh giá công tác quy hoạch hệ thống CHK sân bay được chú trọng, trong đó đã hoàn thành 25/26 CHK sân bay đạt tỷ lệ 96%, đã đưa vào khai thác được 21 CHK. Tuy nhiên việc đầu tư xây dựng phát triển kết cấu hạ tầng hàng không còn gặp nhiều khó khăn, một số CHK, sân bay ở tình trạng quá tải, vượt xa công suất thiết kế, trong khi một số CHK chưa khai thác hiệu quả…

Nhớ lại những con số mà ACV công bố tại “Hội thảo giới thiệu cơ hội đầu tư vào ACV” diễn ra cách đây hơn một năm cũng rất đáng suy ngẫm về bức tranh hàng không tại Việt Nam. Trong tổng số 21 CHK do ACV quản lý, chỉ có Nội Bài và Tân Sơn Nhất đang có lãi, còn lại đều thua lỗ. Cụ thể như CHK quốc tế Cần Thơ chỉ đạt công suất hơn 15% trên mức thiết kế 2 triệu khách. Một số sân bay khác như Cà Mau, Rạch Giá, Điện Biên, Đồng Hới… cũng chỉ đạt công suất hoạt động 11-37%.

Theo ông Johnathan Hạnh Nguyễn, Chủ tịch HĐQT Công ty CP Nhà ga quốc tế Cam Ranh, việc đầu tư vào nhà ga hành khách sân bay này nhằm phục vụ cho... tương lai. Còn trong thời điểm hiện tại, Cam Ranh chưa phải là một sân bay có thể sinh lãi kinh doanh hạ tầng, dù lượng khách qua lại đã vượt dự báo.

Cũng theo ông Hạnh Nguyễn, đúng là việc đầu tư sân bay là cơ hội để thu hút những nguồn đầu tư khác tới địa phương, nhưng với nguồn vốn tư nhân, thì điều quan trọng trước tiên phải là lợi ích từ trực tiếp dự án sân bay ấy. Do thế mà DN trước hết phải được phép toàn quyền khai thác dự án, thay vì chia sẻ quyền kinh doanh với DN khác…

Vì vậy, một cuộc đua đầu tư vào hạ tầng sân bay đã được phát động với những đề nghị xây CHK nhiều nghìn tỷ đồng bắt đầu. Nhưng giữa sự nhận ra tiềm năng với khai thác tiềm năng ấy lại là một thách thức! Bởi với con số trong hơn 21 sân bay đang hoạt động và chừng non chục đề nghị xây sân bay gần đây thì theo ông Johnathan Hạnh Nguyễn đánh giá, chỉ có khoảng bốn-năm sân bay chắc có lãi khi khai thác. “Hễ chỗ nào chủ trương của Nhà nước đầu tư thì sẽ kinh doanh được, ít nhất là không lỗ. Nhưng Nhà nước nhất thiết cũng phải chọn mặt gửi vàng-chọn nhà đầu tư có tiềm lực, kinh nghiệm để thực hiện, tránh tình trạng… đứt gánh giữa đường”.

Nhận xét ấy, nên xem là cảnh báo với cuộc đua mà các đại gia nghìn tỷ đã, đang lao vào xin đầu tư “miếng bánh” sân bay cũng đáng phải suy ngẫm…

Theo ACV, tổng sản lượng hành khách năm 2016 đạt 81 triệu khách và 7 tháng đầu năm đạt 56 triệu hành khách tăng 17%; sản lượng hàng hóa, bưu kiện đạt 775 nghìn tấn, tăng 30%; sản lượng hạ cất cánh đạt 363 nghìn lượt, tăng 11%; doanh thu tăng trưởng bình quân hằng năm 20%...

Quốc Phú - Thắng Nghĩa