Cây lúa - an ninh lương thực - tư duy kinh doanh nông nghiệp

Thứ Sáu, 03/03/2017, 10:35:30
 Font Size:     |        Print
 

Bối cảnh hiện nay đang đòi hỏi cần phải có sự nhận thức lại vai trò của cây lúa đặt trong tương quan với an ninh lương thực (ANLT) và kinh tế thị trường. Theo ông Trần Hữu Hiệp, Ủy viên Chuyên trách BCÐ Tây Nam Bộ, chúng ta cần vượt qua "dấu chân lấm bùn của nông nghiệp truyền thống" để đưa sản phẩm nông nghiệp tham gia vào chuỗi giá trị công nghiệp sáng tạo toàn cầu.

- Thưa ông, cho đến giờ dường như vẫn tồn tại những tranh luận xoay quanh câu chuyện đổi mới sản xuất lúa gạo,về việc lựa chọn con đường xuất khẩu nào là hiệu quả cho một ngành từng là mũi nhọn nhưng đang bị tụt lại?

- Nâng cao giá trị gia tăng cho hạt gạo bằng tiêu chuẩn chất lượng, phẩm cấp gạo ngon là cần. Nhưng quan trọng hơn, cần có các "phân khúc thị trường" và phát triển các sản phẩm sau gạo. Chúng ta không nên chỉ tập trung vào việc xuất khẩu gạo, trong khi 90 triệu dân Việt đang ăn gạo và đang còn đó một dư địa lớn từ các ngành "công nghiệp phụ trợ từ chuỗi giá trị lúa gạo" chưa được quan tâm. Ðó có thể là các ngành công nghiệp mới sau gạo có giá trị gia tăng cao như thực phẩm tiêu dùng (dầu ăn, sữa gạo, thức uống dinh dưỡng...), vật liệu (đánh bóng kim loại), sơn (na-no chống cháy), ngành dược, mỹ phẩm, ngành công nghiệp sản xuất thức ăn chăn nuôi, thủy sản...

- Vậy theo ông, để hướng đến mục tiêu tái cơ cấu ngành hàng lúa gạo, nhìn từ vùng ÐBSCL, chúng ta cần quan tâm những vấn đề gì?

- Theo tôi, đã đến lúc ngành nông nghiệp nước ta nói chung, ngành lúa gạo nói riêng, cần vượt qua "dấu chân lấm bùn" của kinh tế tự nhiên, kinh nghiệm nông nghiệp truyền thống để bước sang kinh tế tri thức, tham gia vào chuỗi giá trị công nghiệp sáng tạo toàn cầu. Ðể làm được điều đó cần quan tâm mấy việc như sau:

Thứ nhất, cần tiếp cận linh hoạt hơn đối với quy hoạch sử dụng đất trong việc thực hiện chủ trương giữ hơn ba triệu héc-ta đất trồng lúa. Trong đó cần ưu tiên đầu tư vào một "vùng lõi lúa gạo" của ÐBSCL chỉ với khoảng 30 huyện, nhưng hiện chiếm hơn 50% sản lượng lúa của vùng. "Thung lũng lúa gạo" này được nhận diện nằm ở Tứ giác Long Xuyên và lưu vực phù sa sông Tiền, sông Hậu. Phân biệt khu vực trồng lúa "trọng yếu" và "không trọng yếu" dựa trên sự phù hợp về sinh thái nông nghiệp, năng suất, tác động của biến đổi khí hậu.

Thứ hai, cần áp dụng phân vùng theo không gian, có chính sách hỗ trợ khác nhau ở "vùng lõi", "vành đai" và các khu vực trồng lúa bình thường khác, có xem xét mục tiêu sản xuất lúa cho ANLT hay lúa hàng hóa. Tách biệt hẳn các hệ thống và chiến lược xuất khẩu gạo mang "tính xã hội" và tính thương mại để có chính sách rõ ràng, phân biệt giữa hai mục tiêu, để tăng cường hỗ trợ nhóm thực hiện mục tiêu chính trị - xã hội, giải phóng một phần gánh nặng để tăng lợi nhuận, đồng thời cũng nâng cao trách nhiệm cho nhóm thương mại. Mặt khác cần định hướng lại trọng tâm, chuyển từ các chức năng thương mại sang tập trung vào các mục tiêu xã hội, "hàng hóa công" và quản trị rủi ro.

Thứ ba, bên cạnh việc đa dạng hóa các sản phẩm sau gạo, cần tiếp tục tăng cường chiến lược đa ngành, lồng ghép nhiều chương trình mục tiêu như xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo, chống suy dinh dưỡng trẻ em... để cùng đảm đương nhiệm vụ ANLT và chống suy dinh dưỡng chứ không đặt hết gánh nặng lên vai người trồng lúa…

- Xin cảm ơn ông!

ĐỨC NGHĨA (Thực hiện)

Chia sẻ