Phép thử của mưa lũ

Thứ Sáu, 30/11/2018, 17:40:04
 Font Size:     |        Print
 

Công nhân lắp ráp hồ điều tiết thông minh chống ngập cục bộ tại đường Võ Văn Ngân, quận Thủ Ðức. Ảnh: H.B

Cơn mưa lớn kéo dài do ảnh hưởng của cơn bão số 9 vừa qua tại TP Hồ Chí Minh đã phá vỡ nhiều kỷ lục về thời gian, về vũ lượng trước đó. Ðây cũng được xem như một phép thử về năng lực triển khai các chương trình chống ngập của thành phố.

Ngập nặng trên diện rộng

Thống kê của Trung tâm Ðiều hành Chương trình chống ngập nước TP Hồ Chí Minh cho thấy, trận mưa lịch sử đã vượt mọi tần suất thiết kế của hệ thống thoát nước hiện nay của thành phố, gây ra ngập tại 102 tuyến đường, với chiều sâu ngập từ 10 cm đến 70 cm, có điểm cao hơn 1 m. Người dân thành phố chính là nạn nhân phải gánh chịu những xáo trộn trong đời sống sinh hoạt và các thiệt hại lớn về tài sản.

Phải mất vài ngày, nhiều hộ dân trên đường Phan Huy Ích (quận Tân Bình), Phan Xích Long (quận Phú Nhuận), Xô Viết Nghệ Tĩnh (quận Bình Thạnh)… mới có thể ổn định lại cuộc sống. Tại đường Phan Huy Ích, tuyến đường đã "biến" thành sông trong ngày 25 vừa qua, nhiều xe ô-tô bập bềnh trong nước vì chủ nhân đã bất lực bỏ xe lại, tìm cách đi bộ về nhà. Nhà hai bên đường chìm trong nước, có người còn nói giỡn: nhận dạy tập bơi ngay tại sân nhà!? Nhiều khu nhà cao tầng ở các tuyến đường này vẫn chưa thể thống kê thiệt hại ngay được vì các tầng hầm để xe bị nước tràn vào gây hư hại nghiêm trọng nhiều phương tiện xe cộ của người dân, tổ chức, cơ quan.

Nhiều chuyện "cười ra nước mắt" về đời sống người dân trong ngày ngập lụt. Hy hữu có lẽ là câu chuyện đám cưới của đôi bạn trẻ Nguyễn Văn Quý và Nguyễn Thị Hoa. Ðúng ngày 25-11, thành phố phải tạm đóng phà Bình Khánh do ảnh hưởng bão, vậy nên đám cưới thì vẫn tổ chức bên phía Cần Giờ (huyện Cần Giờ) còn cô dâu, chú rể vẫn "mắc kẹt" bên phía huyện Nhà Bè bởi không có phương tiện để qua sông.

Sau trận mưa lịch sử này, TP Hồ Chí Minh đã phải huy động nhiều lực lượng để hỗ trợ người dân khắc phục hậu quả do mưa bão, ngập úng giúp người dân sớm ổn định trở lại cuộc sống thường nhật.

Bao giờ hết loay hoay chống… ngập?

Diễn biến phức tạp của hiện tượng biến đổi khí hậu rồi tốc độ phát triển đô thị quá nhanh tại TP Hồ Chí Minh đang tạo nên những sức ép không nhỏ đối với đô thị loại một này. Theo Kiến trúc sư Ngô Viết Nam Sơn, tình trạng san lấp hệ thống kênh rạch ngày một nhiều, giảm sút đất cho không gian xanh… đã gây nên những hệ lụy rất lớn cho việc tiêu thoát nước tự nhiên khi các sự cố bất lợi về thời tiết diễn ra.

Là một chuyên gia nhiều năm kinh nghiệm trong lĩnh vực chống ngập, biến đổi khí hậu, Giám đốc Trung tâm Quản lý nước và biến đổi khí hậu, Ðại học Quốc gia TP Hồ Chí Minh, PGS, TS Hồ Long Phi cho rằng: Bên cạnh việc triển khai các giải pháp chống ngập như xây dựng cơ sở hạ tầng thì thành phố cũng cần thực hiện quyết liệt việc xây dựng hồ điều tiết chứa nước thuận tự nhiên. Giải pháp này chỉ cần có địa điểm, không gian thì coi như đã đạt được mục tiêu giảm ngập bởi việc xây dựng, đầu tư hạ tầng cho công trình không tốn kém như nhiều giải pháp khác.

Ðối với việc chống ngập do triều cường, thành phố đang xây dựng các công trình có quy mô lớn nhưng để "đối phó" với mưa ngập thì cần những giải pháp mang tính thích nghi hơn là khống chế. Hiện nay, khoảng hơn 80% lượng nước mưa khi xuống đất là chảy tràn thay vì ngấm xuống đất nên trong các trận mưa lớn, việc gây ngập là điều dễ hiểu. Khi đó, một hệ thống cống, kênh rạch, hồ điều tiết được đầu tư đồng bộ, để nước mưa tự điều tiết trên nền đất là rất phù hợp. Ngoài ra, người dân, các đơn vị đều cần chung tay để "tạm giữ" lượng nước mưa xuống đất thông qua các công trình trữ nước mi-ni cũng sẽ là một giải pháp rất thuận tự nhiên và dễ làm. Bên cạnh giải pháp "mềm", hiện nay, thành phố cần đẩy nhanh tiến độ thực hiện các giải pháp tổng thể bao gồm việc đầu tư cống thoát nước, cống kiểm soát triều để công tác chống ngập đạt hiệu quả hơn.

Thời gian qua, trong nỗ lực chống ngập do mưa bão, thành phố cũng đã tiến hành xây dựng nhiều dự án để có thêm gần 100 km cống các loại; nạo vét 61 km kênh rạch; thực hiện 1.494 công trình, cải tạo nâng cấp các tuyến hẻm; triển khai thực hiện 209 hạng mục công trình cấp bách nhằm khống chế tình trạng phát sinh khu vực ngập mới; thuê dịch vụ chống ngập. Trong đó, việc đầu tư xây dựng ba hồ điều tiết nước là Gò Dưa, Bàu Cát và Khánh Hội theo công nghệ mới tiên tiến là những điểm đáng ghi nhận. Tuy nhiên, so với 100 địa điểm để xây dựng hồ điều tiết mà thành phố có kế hoạch triển khai từ nhiều năm nay thì đây vẫn là một con số khá khiêm tốn so với mục tiêu đề ra. Trong công tác xây dựng, quy hoạch các dự án chống ngập còn tồn tại nhiều bất cập như: quy hoạch về thoát nước, chống ngập, thủy lợi được phê duyệt đã không còn phù hợp với thực tế thời tiết cực đoan của thành phố; hệ thống thoát nước khi xây dựng cũng chưa có quy hoạch về cao độ nền để làm cơ sở đo chiếu,… Ngoài ra, nguồn vốn đầu tư hạ tầng, trong đó có việc kêu gọi nguồn xã hội hóa cũng đang là một bài toán lớn chưa có hướng giải quyết phù hợp.

Từ phép thử của trận mưa kỷ lục, đã đến lúc thành phố cần tính và triển khai các giải pháp chống ngập bền vững có xét đến yếu tố biến đổi khí hậu, trong đó, các giải pháp cần có sự đồng bộ giữa các giải pháp cơ học và giải pháp mềm thuận tự nhiên để việc ngập úng không còn là "nỗi sợ hãi" của người dân thành phố.

Xuân Phú

Chia sẻ