Xem xét trách nhiệm cá nhân trong cổ phần hóa

Thứ Bảy, 24/11/2018, 12:22:22
 Font Size:     |        Print
 

Tổng công ty Máy động lực và Máy nông nghiệp Việt Nam (Bộ Công thương) chưa hoàn thành kế hoạch thoái vốn năm 2017 với tổng giá trị thoái khoảng 7.000 tỷ đồng.

Cổ phần hóa doanh nghiệp Nhà nước (DNNN) đến nay vẫn đang chậm tiến độ. Với đủ lý do từ khách quan đến chủ quan, các kế hoạch cổ phần hóa nhắm đến các tập đoàn, tổng công ty vẫn dừng ở những văn bản còn nguyên dấu mực đỏ bởi vẫn thiếu những áp lực mang tính căn cơ…

Mục tiêu cũng bị… dồn lũy kế

Từ năm 2016 đến nay, Chính phủ đã ban hành 13 Nghị định, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành hai Quyết định và một công văn chỉ đạo từ tiêu chí, danh mục phân loại DNNN, trình tự cổ phần hóa, thoái vốn, phương pháp định giá, cơ chế đấu giá bán ra thị trường, chế độ, chính sách đối với người lao động…

Nhưng từ khi Quyết định số 707/QĐ-TTg ngày 25-5-2017 được ban hành, báo cáo gửi về Bộ Tài chính (tính đến 18-11) cho thấy, mới chỉ có 35/526 doanh nghiệp (DN) do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt phương án tái cơ cấu. Theo Công văn số 991/TTg-ĐMDN ngày 10-7-2017 của Thủ tướng Chính phủ, trong giai đoạn 2017 - 2020, mục tiêu của Việt Nam là cổ phần hóa 127 DN theo một lộ trình rất rõ ràng: cổ phần hóa 44 DN vào năm 2017; 64 DN trong năm 2018; 18 DN trong năm 2019 và một DN vào năm 2020.

Nhưng theo báo cáo của Bộ Tài chính, năm 2017, Việt Nam cổ phần hóa được 69 DN, tuy nhiên có đến 52 DN thuộc “lũy kế” từ năm 2016, chỉ có 17 DN thuộc danh sách cổ phần hóa năm 2017 theo công văn trên.

Trong 11 tháng kể từ đầu năm nay, cũng chỉ có 12/64 DN nằm trong danh sách cổ phần hóa. Tuy nhiên, ba DN nằm trong danh sách này vốn đã “ghi danh” trong danh sách buộc phải cổ phần hóa vào năm 2017.

Bên cạnh đó, Tổng công ty truyền hình cáp Việt Nam (VTV cab) - DN lần đầu cổ phần hóa lại bán đấu giá không thành công. TP Hồ Chí Minh và cả Hà Nội, tính đến nay, chưa cổ phần hóa được DNNN nào.

Như vậy, trong năm 2019, Hà Nội và TP Hồ Chí Minh sẽ không chỉ tiếp tục cổ phần hóa các DN theo đúng lộ trình mà còn cần “gánh thêm” lần lượt 15 DN và 39 DN nằm trong đợt cổ phần hóa năm 2017 - 2018. Và nếu không có một kế hoạch mạnh mẽ hơn nữa thì lũy kế của kế hoạch cổ phần hóa sẽ mãi chỉ có thể cộng dồn mà không thể giảm trừ.

Riêng về mục tiêu thoái vốn, Quyết định số 1232/QĐ-TTg ngày 17-8-2017 của Thủ tướng Chính phủ ghi rõ, trong giai đoạn 2017 - 2020, Việt Nam cần thực hiện thoái khoảng 60.000 tỷ đồng tại DN, nhưng đến nay, mới chỉ có 14.113 tỷ đồng được “cho đi”. Và trong hai năm tiếp theo, Việt Nam vẫn còn đến ¾ chặng đường thoái vốn cần chạy nước rút với con số lên đến 45.887 tỷ đồng.

Nỗ lực giúp sức hay mạnh tay trừng phạt?

Phó Trưởng ban chuyên trách Ban Chỉ đạo Đổi mới và phát triển doanh nghiệp Nguyễn Hồng Long từng nhận định, nguyên nhân thoái vốn chậm là do việc ban hành một số văn bản hướng dẫn, tháo gỡ vướng mắc có độ “trễ” quá dài. Các bộ, ngành, địa phương, DN vẫn lúng túng khi thực hiện theo quy định mới.

Ông Trần Văn Hiền - Phó Cục trưởng Cục Tài chính doanh nghiệp cũng không dưới một lần phân trần, nguyên nhân căn bản nhất là do DN cần cổ phần hóa đều có quy mô rất lớn. Bên cạnh đó, theo quy định mới, DN cổ phần hóa không phải điều chỉnh lại sổ sách kế toán nên buộc phải xử lý tài chính, lập phương án xử lý đất đai trước khi xác định giá trị DN khiến thời gian kéo dài.

Về bản chất, cơ chế, chính sách cơ cấu lại DNNN giai đoạn 2016-2020 đã cơ bản hoàn thành nhưng việc thực thi vẫn không nhờ thế mà được đẩy nhanh. Thậm chí, để thúc đẩy tiến độ, nhiều cơ quan liên quan đã buộc phải vào cuộc.

Đơn cử, để chuyển giao quyền đại diện chủ sở hữu vốn nhà nước của 34 DN về SCIC, Bộ Tài chính đã thành lập Đoàn công tác liên ngành làm việc với sáu bộ, ngành, UBND tỉnh, thành phố, gồm Bộ Công thương, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Bộ Y tế, Bộ Xây dựng, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, UBND thành phố Hải Phòng.

Dù có một “tổ hợp liên ngành” thực thi nhiệm vụ nhưng tính đến hết tháng 11-2018, cũng mới chỉ có 27/62 DN được chuyển giao về SCIC với tổng vốn nhà nước là 960 tỷ đồng trên tổng vốn điều lệ là 2.381 tỷ đồng.

Trong đó, năm 2017 đã chuyển giao được 21 DN với số vốn nhà nước là 822 tỷ đồng; 11 tháng đầu năm 2018 chuyển giao được sáu DN với số vốn nhà nước là 138 tỷ đồng. Và hiện, vẫn còn 35 DN với tổng số vốn nhà nước là 10.107 tỷ đồng trên tổng số vốn điều lệ là 14.706 tỷ đồng tại bốn bộ và tám UBND tỉnh, thành phố chưa thể chuyển giao. Con số này cho thấy, nỗ lực hỗ trợ của các bộ, ngành vẫn chưa thể phát huy hiệu quả như mong muốn.

Lật lại vấn đề về tiến trình cổ phần hóa DNNN của hai đầu tàu kinh tế của cả nước là Hà Nội và TP Hồ Chí Minh, trong năm 2018, kết quả đạt được là con số 0 tròn trĩnh.

Trong cuộc họp với Phó Thủ tướng Chính phủ Vương Đình Huệ về đổi mới và phát triển doanh nghiệp, Phó Chủ tịch Thường trực UBND thành phố Hồ Chí Minh Lê Thanh Liêm phân trần, dù Ban cán sự Đảng UBND đã nhiều lần trình Thường trực Thành ủy các phương án sắp xếp, đổi mới DNNN tới năm 2020, nhưng tới nay phương án này chưa chính thức ban hành. Chủ tịch UBND thành phố Hồ Chí Minh Nguyễn Thành Phong cũng cho biết, quá trình thực hiện đã phát sinh nhiều vấn đề mới nên cần nghiên cứu thêm.

Và mới đây, trong cuộc họp báo chuyên đề “Đổi mới, nâng cao hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp nhà nước”, Cục trưởng Cục Tài chính doanh nghiệp Đặng Quyết Tiến khẳng định, việc Hà Nội và TP Hồ Chí Minh không tiến hành cổ phần hóa sẽ “nhận được văn bản phê bình và chịu sự xử lý theo thẩm quyền của Thủ tướng Chính phủ”.

Đẩy mạnh tái cơ cấu DNNN là một quy trình dài hơi cần có sự chung tay của rất nhiều bên. Không chỉ từ Chính phủ, cơ quan liên quan mà còn từ chính các DNNN thuộc diện cổ phần hóa.

Bởi, dù Thủ tướng có liên tục yêu cầu các bộ khẩn trương hình thành các nghị định mới trình Chính phủ thay thế các nghị định hiện hành, nhưng khi nỗ lực thực thi không đi kèm với các nỗ lực ban hành nghị định thì hiệu quả vẫn không thể đạt được như mong muốn.

Vậy nên bài toán tiếp theo, không chỉ là ban hành các nghị định, sửa đổi các quy định hay bổ sung thêm các nội dung mới đơn cử là các điểm mới trong Nghị định số 126/2017/NĐ-CP ngày 16-11-2017 của Chính phủ về cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước, mà còn cần mạnh mẽ hơn: thực thi nghị định và xử phạt những cá nhân “không thể” hoàn thành.

THÁI DUY

Chia sẻ