Gieo hy vọng từ lúa sạch

Thứ Sáu, 19/01/2018, 12:53:08
 Font Size:     |        Print
 

Trồng lúa sạch ngày càng được nhiều nông dân quan tâm.

Năm 2017, giá lúa gạo và số lượng gạo xuất khẩu của Việt Nam ở mức cao ổn định. Đây là “gam sáng” đáng ghi nhận trong bối cảnh xuất khẩu gạo chịu nhiều áp lực cạnh tranh trên thương trường. Để tiếp tục đạt kế hoạch đề ra, gạo Việt đang từng bước “mày mò” tạo dựng thương hiệu, phát triển.

Nông dân “9X” khởi nghiệp theo cách người xưa

Dũng cảm thoát ra khỏi tâm lý “đám đông”, tìm một hướng đi mới và tự tin vào đích đến cuối cùng là làm ra hạt gạo sạch, trước hết là vì sức khỏe của gia đình. Sau đó là vì cộng đồng, vì giá trị của hạt gạo. Đó là cách mà nhiều nông dân ở Đồng Tháp nói riêng và đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) nói chung đã và đang làm.

Những ngày đầu năm 2018, anh Võ Văn Tiếng, xã Thường Thới Tiền, huyện Hồng Ngự (Đồng Tháp) cần mẫn đi thăm đồng. Đây là năm thứ hai anh trồng lúa hữu cơ. Với 40 ha trồng lúa, hơn hai năm nay, anh Tiếng đã bỏ lúa vụ ba, thay bằng nuôi vịt. Cứ 10 ha đất trồng lúa, anh đào một ao rộng khoảng 5.000 m2, sâu 3 m để chứa lũ và thả cá. Mùa lũ, anh đón nước vào ruộng để lấy phù sa; mùa khô, lượng nước sạch, giàu dinh dưỡng trong ao được bơm vào ruộng. Đất được nghỉ và làm giàu nhờ đón lượng phù sa từ sông trong mùa lũ, từ ao trong mùa khô. Nhờ vậy 40 ha lúa của anh Tiếng gần như không tốn chi phí cho phân bón hay thuốc bảo vệ thực vật. “Quê mình là quê lúa của cả nước, nhưng vẫn nghèo. Vì sản phẩm họ tạo ra không bảo đảm chất lượng sạch. Việc sử dụng các chất hóa học quá nhiều khiến sản phẩm có thể không an toàn. Hệ lụy có thể gây mất cân bằng hệ sinh thái môi trường. Mình thấy ông bà mình hồi xưa làm không có phân, thuốc. Mặc dù năng suất không cao nhưng bù lại là chất lượng” - anh Tiếng tâm sự về lựa chọn sản xuất lúa hữu cơ.

Trồng lúa không thuốc trừ sâu, không phân hóa học, chàng thanh niên “9X” Võ Văn Tiếng đã trồng lúa theo cách từ nghìn đời nay ông cha ta đã làm để giữ nguyên giá trị và chất lượng hạt gạo. Đó là việc tận dụng thiên địch để trừ sâu. Cánh đồng của Tiếng trở thành nơi chim trời, cá tôm, côn trùng đều hội tụ về và “chung sống”.

“Ngon từ đất, chất từ tâm”

Trước đây chúng ta lấy sản lượng để quyết định sự tăng trưởng và cứ nghĩ rằng sản lượng càng nhiều thì nông nghiệp phát triển càng cao hoặc là thu nhập của nông dân càng cao. Nhưng đến thời điểm này, cách nghĩ đó không còn đúng nữa. Bí thư Tỉnh ủy Đồng Tháp Lê Minh Hoan nhận định: “Tiêu chuẩn sạch của nông sản bắt đầu trở thành một xu thế không thể đảo ngược. Tôi muốn nói lại lần nữa là chúng ta đang chuyển dần tư duy chạy theo sản lượng sang chất lượng. Bởi vì chính chất lượng đó mới tạo được niềm tin của người tiêu dùng và tiến tới xây dựng được thương hiệu hạt gạo cho ĐBSCL”.

Sự kiên trì, nỗ lực của nông dân trồng lúa sạch đã gặt hái được những thành quả đầu tiên khi những bông lúa vàng óng của vụ mùa đang chờ ngày được thu hoạch. Tất nhiên, để đạt được tiêu chuẩn thu mua của các doanh nghiệp, điển hình như Tập đoàn Lộc Trời để xuất khẩu đi các thị trường nước ngoài phải “ngon từ đất” và “chất từ tâm”. Hay nói đúng hơn là chúng phải được “cách ly” hoàn toàn với phân, thuốc hóa học từ hơn một tháng trước. Không dừng lại ở đó, trong suốt quá trình canh tác, bà con nông dân hạn cũng chỉ phun thuốc và bón phân, phun thuốc khi thật sự cần thiết và tuân thủ tuyệt đối hướng dẫn từ đội ngũ kỹ sư “ba cùng”.

Tập đoàn Lộc Trời hiện là doanh nghiệp có hệ thống “chân rết” đầu tư từ cơ sở vật chất đến đội ngũ cán bộ kỹ thuật phủ rộng các tỉnh ĐBSCL. Mục tiêu của họ là giúp nông dân tiết giảm gần một nửa chi phí sản xuất. Từ đó nâng lợi nhuận. Nhưng, hiệu quả đâu chỉ có thế, sự thay đổi trong tư duy sản xuất của nông dân từ việc chạy theo sản lượng sang chú trọng chất lượng mới chính là mục tiêu mà Tập đoàn Lộc Trời đã và đang hướng đến. “Sạch” đã và đang trở thành xu thế tất yếu để đáp ứng yêu cầu thị trường.

Tại Hậu Giang, bước đầu một số HTX cũng đã tiến hành trồng lúa sạch, đang nhen nhóm những “đốm lửa” của đổi mới đầy tiềm năng. Cầu nối giữa doanh nghiệp và nông dân làm nông sản sạch không ai khác là chính quyền địa phương. Vì lẽ đó, Hậu Giang đã và đang triển khai nhiều chính sách hỗ trợ, khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào lĩnh vực nông nghiệp hữu cơ thông qua tín dụng ưu đãi, tiền thuê đất... Đặc biệt, tỉnh đang triển khai đề án nâng cao chất lượng hoạt động của các HTX, tổ hợp tác. Tạo nền tảng cho mối liên kết giữa nông dân với doanh nghiệp góp phần hình thành vùng nguyên liệu sản xuất lúa sạch.

“Muốn có gạo sạch, thì người dân trước hết phải liên kết sản xuất. Mô hình này muốn thành công phải liên kết từ cấp thấp. Tức là nông dân phải liên kết từ tổ hợp tác, HTX. Trên cơ sở liên kết tổ chức hẳn hoi, ngành hữu quan, cũng như ngành nông nghiệp sẽ có trách nhiệm tìm đầu ra. Phải xây dựng theo mô hình cánh đồng lớn rồi kêu gọi các doanh nghiệp đầu tư đầu vào cũng như đầu ra cho nông dân” - ông Nguyễn Văn Đồng, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Hậu Giang cho biết.

Trong áp lực cạnh tranh, sản xuất lúa gạo Việt Nam đã có bước thay đổi đáng ghi nhận đó là: hướng tới các giống lúa thơm, chất lượng cao gắn với an toàn thực phẩm. Do đó để xây dựng nền nông nghiệp hữu cơ cho ĐBSCL nhất thiết cần chương trình hành động cụ thể với những mô hình canh tác thành công, dù nhỏ như anh nông dân Võ Văn Tiếng cũng đang gieo niềm hy vọng cho sự hình thành một nền nông nghiệp hữu cơ trong tương lai. Hành trình ấy dài nhưng phải được thực hiện bằng tất cả sự nỗ lực, kiên trì của những người trong cuộc.

VĨNH TƯỜNG