Xử lý rác thải công nghệ cao, bao giờ ?

Thứ Bảy, 29/07/2017, 11:15:17
 Font Size:     |        Print
 

Ngoài rác thải sinh hoạt, Khu liên hợp xử lý chất thải Nam Sơn mỗi ngày còn tiếp nhận hàng chục tấn rác thải công nghiệp và nguy hại.

Hiện nay, có đến 95% lượng rác thải sinh hoạt tại Hà Nội được xử lý bằng phương pháp chôn lấp. Ðiều này không chỉ gây tốn kém mà còn tiềm ẩn nguy cơ ô nhiễm môi trường. Bởi vậy, tận thu rác thải thành tài nguyên hữu ích, xử lý bằng công nghệ tiên tiến đang là vấn đề cấp thiết.

Khi cuộc sống người dân bị đảo lộn

Về Nam Sơn (huyện Sóc Sơn, Hà Nội), khi hỏi đường vào Khu liên hợp xử lý chất thải Nam Sơn, chúng tôi nhận được câu trả lời vô cùng đơn giản: "Cứ đi tiếp, khi nào thấy mùi hôi nồng nặc thì là đến bãi rác Nam Sơn rồi". Gần 20 năm sống chung với bãi rác lớn nhất Hà Nội này, nhiều hộ dân ở ba xã Nam Sơn, Bắc Sơn, Hồng Kỳ phải gánh chịu không biết bao điều khổ sở, như chịu đựng mùi hôi thối, ô nhiễm nguồn nước, chưa kể nhiều năm qua họ phải đối diện với "giặc ruồi" bủa vây. Anh Tô Ðức Thành, một người dân nơi đây chia sẻ: "Từ trước đến nay, chưa khi nào thấy ruồi muỗi nhiều khủng khiếp như bây giờ. Nhà chúng tôi thường xuyên đóng kín cửa. Trẻ con trong làng thì luôn sống trong nỗi sợ hãi khi nhìn thấy những cái bẫy bị bâu kín đen bởi ruồi".

Ước tính, có khoảng hơn 700 hộ dân hiện đang nằm trong phạm vi ảnh hưởng do ô nhiễm môi trường (phạm vi 1.000 m) từ Khu liên hợp xử lý chất thải Nam Sơn. Những năm qua, thành phố Hà Nội đã chỉ đạo thực hiện nhiều giải pháp nhằm giải quyết vấn đề này. Song, mới đây, chuyện một bộ phận người dân ngăn cản xe chở rác vào Khu liên hợp đã phần nào cho thấy: Cuộc sống của họ đã bị ảnh hưởng quá sức chịu đựng.

Nói về sự việc trên, ông Ðỗ Minh Tuấn, Phó Chủ tịch UBND huyện Sóc Sơn cho biết: Ðã có nhiều kiến nghị về việc di dân ngoài vùng bán kính 1.100 m quanh bãi rác. Ðến thời điểm hiện nay, huyện cũng đang lập các dự án tái định cư trên cơ sở số liệu do các xã thông qua nguyện vọng được di dời chỗ ở của nhân dân. UBND thành phố Hà Nội cũng vừa có công văn giao UBND huyện Sóc Sơn đẩy nhanh tiến độ di dời các hộ dân trong vùng ảnh hưởng bán kính 500 m, khẩn trương thực hiện các dự án đầu tư xây dựng hạ tầng kỹ thuật khu tái định cư để sớm di chuyển các hộ dân.

Rác thải chủ yếu là chôn lấp

TS Hoàng Dương Tùng, Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Môi trường, Bộ Tài nguyên và Môi trường cho biết: Hiện lượng chất thải phát sinh ở các đô thị lớn được thu gom, xử lý chủ yếu là chôn lấp, ủ phân hữu cơ và đốt, chưa tái chế được nhiều do công tác phân loại rác thải đầu nguồn chưa thực hiện được. "Tồn tại lớn nhất của công tác quản lý, xử lý chất thải rắn sinh hoạt ở nước ta là chưa áp dụng được phương thức tổng hợp, chưa chú trọng đến các giải pháp phân loại chất thải rắn tại nguồn, tái sử dụng và tái chế chất thải nhằm hướng tới giảm khối lượng chất thải rắn phải chôn lấp" - ông Tùng nói.

Theo Viện Quy hoạch xây dựng Hà Nội, hiện mỗi ngày thành phố phát sinh gần 5.400 tấn chất thải rắn sinh hoạt. Tuy nhiên, năng lực thu gom, vận chuyển chất thải rắn sinh hoạt đến các khu xử lý tập trung chỉ đạt 72%. Ngoài hai khu xử lý chất thải quy mô lớn là Nam Sơn và Xuân Sơn (thị xã Sơn Tây), cùng một số bãi rác quy mô nhỏ hơn là: Núi Thoong (huyện Chương Mỹ), Tả Thanh Oai (huyện Thanh Trì), Kiêu Kỵ (huyện Gia Lâm)..., thành phố cũng đã đưa vào hoạt động Nhà máy chế biến rác thải Cầu Diễn và Seraphin Sơn Tây. Tuy nhiên, hai nhà máy này chủ yếu tái chế chất thải rắn nên việc xử lý chiếm một tỷ lệ rất nhỏ so với tổng lượng chất thải hằng ngày.

Theo Tổng Giám đốc Công ty TNHH MTV Môi trường đô thị Hà Nội (URENCO) Nguyễn Hữu Tiến, trong số gần 3.900 tấn chất thải rắn sinh hoạt được thu gom, xử lý mỗi ngày, có tới 3.670 tấn (xấp xỉ 95%) được chôn lấp. Chưa kể, với Khu liên hợp xử lý chất thải Nam Sơn, mỗi ngày còn tiếp nhận hàng chục tấn rác thải công nghiệp, rác thải nguy hại như vải vụn, nhựa, dầu thải, chất thải y tế, phải sử dụng lò đốt loại nhỏ để hóa rắn trước khi chôn lấp. Ðây là phương pháp xử lý rác thải đơn giản, nhưng công đoạn chôn lấp được đánh giá là tốn kém và lãng phí tài nguyên đất đai. Chưa kể mặt hạn chế là không khí, nguồn nước ngầm có thể bị ô nhiễm trong quá trình rác phân hủy nếu không được xử lý tốt.

Giải pháp cho phát triển bền vững

Hiện có ba công nghệ xử lý rác được Bộ Xây dựng xác định suất đầu tư, đó là: Công nghệ chế biến rác thành phân vi sinh, viên nhiên liệu và đốt. Trong đó, công nghệ đốt được cơ quan chuyên ngành đánh giá là hiệu quả bền vững và thân thiện môi trường.

Phía thành phố Hà Nội đặt mục tiêu đến năm 2020 tăng tỷ lệ xử lý chất thải rắn bằng công nghệ hiện đại, đồng thời giảm tỷ lệ rác chôn lấp xuống còn 30%. Phấn đấu đến năm 2019 sẽ có nhà máy đốt rác chuyển thành năng lượng. Trên thực tế, dự án xây dựng hệ thống xử lý chất thải công nghiệp để phát điện do Tổ chức Phát triển công nghệ công nghiệp và năng lượng Nhật Bản (NEDO) tài trợ, áp dụng công nghệ tiên tiến biến chất thải công nghiệp thành điện năng đang hiệu chỉnh hệ thống trang thiết bị trước khi vận hành. Tuy nhiên, công suất của nhà máy nhỏ, chỉ xử lý được 75 tấn rác thải công nghiệp, rác thải nguy hại/ngày, chưa thấm vào đâu so với tổng lượng rác phát sinh.

Nhiều ý kiến chuyên gia cho rằng, cùng với các công nghệ tiên tiến, các đô thị lớn cần ứng dụng công nghệ điện rác để xử lý rác thải sinh hoạt thành điện năng, như cách làm của TP Hồ Chí Minh khi xây dựng Nhà máy điện rác Gò Cát. Bằng công nghệ điện rác, có thể xử lý chất thải rắn mà không cần phân loại trước. Cùng đó, cần đẩy mạnh chính sách khuyến khích, hỗ trợ trong công tác quản lý chất thải rắn đô thị và xử lý nước thải đô thị.

Và trước khi tính đến công nghệ xử lý hiện đại, thiết nghĩ có cách làm không mấy tốn kém và cần triển khai ngay là phân loại rác tại nguồn. Nếu được triển khai, một lượng không nhỏ rác tái chế trở thành nguồn nguyên liệu phục vụ sản xuất, một lượng không nhỏ rác hữu cơ có thể chế biến thành phân bón cho ngành nông nghiệp, thay vì phần lớn đều chôn lấp như hiện tại.

KIM LÝ

Chia sẻ