70 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27-7-1947 - 27-7-2017)

Nhân lên niềm hy vọng

Thứ Bảy, 01/07/2017, 11:17:29
 Font Size:     |        Print
 

Suốt 40 năm qua, Mẹ Việt Nam Anh hùng Lăng Thị Thịnh vẫn ngày ngày ngóng đợi tin tức tìm kiếm hai người con liệt sĩ.

Chiến tranh đã lùi xa, nhưng hàng trăm nghìn mộ liệt sĩ chưa biết tên, chưa được quy tập. Thân nhân, đồng đội luôn mong mỏi được đón các liệt sĩ trở về quê hương an nghỉ. Biết bao câu chuyện cảm động, đẫm nước mắt diễn ra trong suốt hành trình đi tìm người thân.

Nỗi lòng mẹ ngày đón con

Ðó là một buổi đoàn tụ nghẹn ngào sau hơn 40 năm bằn bặt, cụ Trần Thị Thật ở xã Nguyệt Ðức (Yên Lạc, Vĩnh Phúc), mắt đã mờ đục lẩy bẩy tựa vào gậy chống, lần từng bước ra tận đầu ngõ đón hài cốt đứa con trai trở về. Bàn tay dăn deo khô khẳng của người mẹ đã ngót 100 tuổi lần lần vuốt lên tấm khăn bao bọc phần hài cốt của con. Sau bao đêm thao thức, mắt mẹ nào còn nước để chắt ra, chỉ còn vai gầy rung lên bần bật. Cuối cùng mẹ đã chờ được đến ngày liệt sĩ Nguyễn Văn Chất về an nghỉ trong lòng đất quê hương.

Chỉ tính ở Vĩnh Phúc thôi, có đến chục người mẹ đang mòn mỏi ngóng trông được đón con trở về. Như mẹ Việt Nam Anh hùng Lăng Thị Thịnh ở huyện Tam Ðảo, 40 năm qua, đều đặn ngày nào mẹ cũng ngồi trước cửa căn nhà nhỏ, hướng ánh mắt về phía xa xăm, đợi chờ hai người con trai ra đi đến nay chưa về. Mỗi khi có khách xa hay đồng đội của con đến thăm, mẹ lại thảng thốt hỏi: "Các bác về rồi à? Có thấy con tôi không? Nếu thấy thì đưa nó về với nhé!".

Hai người con mẹ Thịnh là liệt sĩ Nguyễn Văn Chiến và Nguyễn Văn Ðình. Các anh đi theo tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc. Ðến nay, liệt sĩ Nguyễn Văn Ðình yên nghỉ ở đâu vẫn chưa có thông tin. Trường hợp của liệt sĩ Nguyễn Văn Chiến, sau khi xác minh từ hồ sơ gốc, những cán bộ của Chương trình Ði tìm đồng đội - Kênh truyền hình Quốc phòng Việt Nam, đã xác định có khả năng đã được quy tập về Nghĩa trang huyện Phước Long (Bình Phước). Nhưng vấn đề đặt ra là có sáu ngôi mộ liệt sĩ chưa biết tên, vậy nên cần dùng đến giám định ADN để tìm được chính xác đâu là mộ của liệt sĩ Chiến. Nhờ đến sự vào cuộc của Cục Người có công - Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội (LÐ, TB và XH), anh Nguyễn Văn Kiệm - con trai liệt sĩ Nguyễn Văn Chiến cùng thân nhân một số liệt sĩ đã vào Phước Long lấy mẫu sinh phẩm. Giờ anh Kiệm và gia đình đang trông ngóng từng ngày qua để có thể xác định và đón được di cốt người thân trở về với gia đình, với quê hương.

Tìm cha và hành trình có hậu

Trong số những người con mỏi mòn tìm cha, ông Nguyễn Công Kình ở Thanh Chương (Nghệ An) may mắn vì có được kết thúc có hậu. Ông Kình bắt đầu hành trình bằng việc lần theo sơ đồ đơn vị lưu lại để tìm đến nơi cha mình hy sinh. Ðến được bản Keo Ba Tu nhỡ (huyện Nọm Hét, CHDCND Lào), khớp nối thông tin, ông Kình biết có ba phần mộ liệt sĩ chưa biết tên đã được quy tập về Nghĩa trang quốc tế Việt-Lào, huyện Anh Sơn (Nghệ An). Làm sao tìm được cha giữa hàng nghìn ngôi mộ chưa biết tên? Tìm đến các nhà ngoại cảm, ông đã nhận một ngôi mộ ở Anh Sơn là mộ cha mình. Nhưng không lâu sau, có đến hai gia đình khác cũng nghe theo các nhà ngoại cảm đến nhận mộ.

Năm 2013, ông Kình gửi đơn và mẫu sinh phẩm đến Cục Người có công nhờ xét nghiệm ADN. Tuy nhiên, kết quả giám định cho thấy, không có cha của ông trong cả ba ngôi mộ được đưa về từ Keo Ba Tu nhỡ. Suốt mùa khô năm ấy, ông Kình xin tham gia cùng Ðội quy tập Bộ Chỉ huy quân sự (CHQS) Nghệ An tìm kiếm mộ liệt sĩ trên đất bạn. Nhưng trong cả 88 hài cốt liệt sĩ vẫn không có cha ông. Không nản, ông Kình vẫn dầm dề thêm một năm ở bản gần đó - là bản Keo Ba Tu nọi, để rồi tìm được phần hài cốt mà ông tin đó là của cha mình. Thế nhưng, thêm một lần nữa, xét nghiệm ADN vẫn không khớp.

Không chấp nhận bỏ cuộc, ông Kình tiếp tục cùng Ðội quy tập Bộ CHQS Nghệ An tìm được 75 hài cốt liệt sĩ. Một lần nữa, vẫn không có liệt sĩ Nguyễn Công Côn. Tưởng như đã tuyệt vọng, nhưng ông Kình tìm kiếm sâu hơn trong lòng đất, để rồi sau hơn chục ngày ông đã tìm được cha mình.

Xét nghiệm ADN đã giúp ông Kình và nhiều gia đình khác nữa trút đi nỗi canh cánh trong lòng bấy lâu khi tìm được hài cốt người thân. Nhưng việc triển khai rộng phương pháp này trên thực tế còn nhiều khó khăn.

Sẽ sớm có ngân hàng gien

Từ sự nỗ lực của các đơn vị chức năng, đặc biệt là Cục Người có công, hai năm qua bằng phương pháp thực chứng, Cục đã xác định được danh tính của 2.209 liệt sĩ; lấy được 12.164 mẫu sinh phẩm; xác định gien, trả tên cho 3.260 liệt sĩ.

Là người trực tiếp khớp nối thông tin, xác định danh tính liệt sĩ bằng phương pháp thực chứng và phối hợp với các đơn vị xác định bằng xét nghiệm ADN, bà Nguyễn Kim Oanh - Trưởng phòng Thông tin Liệt sĩ (Cục Người có công), chia sẻ, công tác xác định danh tính liệt sĩ vẫn gặp vô vàn khó khăn. Như quy trình xác định gien chậm; đối tượng lấy mẫu sinh phẩm của thân nhân liệt sĩ để đối chứng đa phần tuổi cao, nhiều trường hợp đã mất, việc lưu trữ, quản lý hồ sơ liệt sĩ còn hạn chế, nhiều trường hợp thất lạc. Ðó là chưa kể khó khăn trong đầu tư nâng cấp các đơn vị giám định, hiện nay đa phần các đơn vị làm kiêm nhiệm. Một vấn đề nữa là số lượng hài cốt liệt sĩ thiếu thông tin còn lớn, thời điểm hy sinh đã lâu nên chất lượng mẫu sinh phẩm kém, không còn xương cốt, khó khăn trong xác định ADN.

Việc tìm kiếm, xác định và quy tập mộ liệt sĩ đang đòi hỏi phải được thúc đẩy thật nhanh chóng và mạnh mẽ, bởi càng để lâu, cơ hội càng giảm xuống. Do đó, Bộ trưởng LÐ, TB và XH Ðào Ngọc Dung khẳng định, Bộ sẽ nỗ lực để thực hiện mục tiêu đến năm 2020 sẽ xác định bằng phương pháp thực chứng 7 nghìn hài cốt liệt sĩ, bằng phương pháp giám định ADN 70 nghìn hài cốt liệt sĩ.

Ðể mục tiêu ấy thành hiện thực, lãnh đạo Cục Người có công kiến nghị cần huy động nhiều nguồn lực, đẩy mạnh xã hội hóa trong công tác xác định hài cốt liệt sĩ thiếu thông tin. Ðồng thời, nâng cấp ba đơn vị giám định thuộc Bộ Công an, Bộ Quốc phòng, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam.

Ưu tiên lúc này là cần phải xây dựng ngân hàng gien. Thông tin từ Bộ LÐ, TB và XH cho biết, đến tháng 9-2017 sẽ hoàn tất các bước để ra đời ngân hàng gien hài cốt liệt sĩ và thân nhân liệt sĩ, phục vụ so sánh, đối chiếu, xác định thông tin. Từ những nỗ lực này, nhiều gia đình sẽ có thêm cơ hội tìm được hài cốt của người thân với độ chính xác cao. Ðó chính là niềm an ủi lớn nhất cho các thân nhân liệt sĩ vợi bớt nỗi đau trong thời bình.

Theo thống kê của các cơ quan chức năng, hiện vẫn còn khoảng 300 nghìn liệt sĩ chưa rõ danh tính, 200 nghìn hài cốt liệt sĩ chưa được quy tập. Tại Nghĩa trang Ðường 9, nơi yên nghỉ của 9.423 liệt sĩ, có tới 5.404 liệt sĩ chưa biết tên; Nghĩa trang huyện Hải Lăng (Quảng Trị) có 1.699 liệt sĩ, thì 1.219 liệt sĩ chưa biết tên; Nghĩa trang huyện Vĩnh Linh có 5.483 liệt sĩ thì 2.114 liệt sĩ vô danh.

Bài và ảnh: NGUYỄN VĂN HỌC

Chia sẻ