Cần xây dựng bộ Tiêu chí chất lượng xét nghiệm phù hợp

Thứ Bảy, 01/07/2017, 11:14:55
 Font Size:     |        Print
 

Từ 1-7-2017, việc liên thông kết quả xét nghiệm giữa các bệnh viện sẽ bắt đầu được thực hiện tại 38 bệnh viện tuyến Trung ương. Theo lộ trình, trước 1-1-2018, các bệnh viện hạng I cũng sẽ liên thông kết quả xét nghiệm. Ðây là tin vui với người bệnh, tuy nhiên việc liên thông vẫn còn những dấu hỏi về tính khả thi.

Sẽ đỡ tốn kém, phiền hà cho người bệnh

Trường hợp người nhà anh N.V.M (Vĩnh Phúc) bị tai nạn giao thông được chuyển ngay đến bệnh viện tỉnh cấp cứu. Tại đây, người bệnh được chụp CT não, bác sĩ chẩn đoán bị chấn thương sọ não, bệnh nhân được chuyển lên bệnh viện tuyến trên chữa trị. Song vào một bệnh viện lớn tuyến trên tại Hà Nội dù người nhà trình ra phim chụp CT não của bệnh nhân, bác sĩ cấp cứu vẫn không chấp nhận, yêu cầu chụp lại và làm thêm các xét nghiệm khác, gia đình anh N.V.M phải tốn thêm hơn 2 triệu đồng cho chi phí này. Tương tự, ông N.V.H ở Giao Thủy, Nam Ðịnh lên khám tại Bệnh viện Bạch Mai (Hà Nội) khi bàn chân sưng phù, đau đớn nhiều ngày không khỏi. Mất một ngày lòng vòng để thực hiện các xét nghiệm, chiếu chụp, kết quả ở bệnh viện tuyến trên mà ông buộc phải làm lại cho thấy như lần khám đầu ở bệnh viện tuyến huyện.

Nói về thực trạng trên, GS, TS Nguyễn Viết Tiến, Thứ trưởng Bộ Y tế nhìn nhận, thời gian qua, do các bệnh viện chưa công nhận kết quả xét nghiệm của nhau, dẫn đến tình trạng bệnh nhân cứ đến viện là phải làm xét nghiệm, chuyển viện lại phải làm xét nghiệm từ đầu. Ðiều này không chỉ gây lãng phí, tốn kém về tiền bạc, mà còn gây phiền hà, bức xúc, làm mất rất nhiều thời gian cho một lần đi khám chữa bệnh của bệnh nhân. Chưa kể, một số nơi có tình trạng lạm dụng xét nghiệm, chỉ định xét nghiệm bừa bãi để trục lợi.

Mặt khác, ở một số bệnh viện, các thiết bị xét nghiệm đầu tư từ nguồn xã hội hóa, liên doanh, đặt máy bán hóa chất với yêu cầu lợi nhuận cũng là một yếu tố dẫn đến việc chỉ định quá mức xét nghiệm. Chính vì vậy, việc liên thông kết quả xét nghiệm giữa các bệnh viện sắp tới đây sẽ tránh được lãng phí, cũng như giảm chi phí khám, chữa bệnh cho người dân. PGS, TS Lương Ngọc Khuê, Cục trưởng Cục Quản lý Khám chữa bệnh, Bộ Y tế cho biết, hằng năm chỉ tính riêng số lượt xét nghiệm của các bệnh viện, đã có khoảng 475 triệu lượt xét nghiệm hóa sinh, huyết học và vi sinh. "Nếu tính trung bình mỗi xét nghiệm có giá 50 nghìn đồng, chỉ cần giảm được 1% số xét nghiệm, mỗi năm số xét nghiệm không phải thực hiện tại các bệnh viện là khoảng 4,75 triệu lượt, thì chúng ta đã tiết kiệm được khoảng 237,5 tỷ đồng"- TS Lương Ngọc Khuê dẫn chứng.

Còn những băn khoăn

Theo TS Lương Ngọc Khuê, quá trình chuẩn bị liên thông kết quả xét nghiệm, các phòng xét nghiệm phải được đánh giá mức chất lượng. Tuy nhiên, chất lượng xét nghiệm giữa các cơ sở điều trị và giữa các tuyến điều trị hiện nay nhìn chung chưa đồng đều.

Cũng bởi vậy, mà dù lợi ích từ việc liên thông kết quả xét nghiệm là rất rõ ràng song theo lộ trình mà Bộ Y tế đề ra, trước mắt số lượng và các trường hợp kết quả xét nghiệm được liên thông sẽ rất hạn chế. Một mặt, do chất lượng xét nghiệm giữa các cơ sở y tế và giữa các tuyến chưa đồng đều nên để bảo đảm độ chính xác, tới đây các bệnh viện chỉ sử dụng, công nhận kết quả xét nghiệm của bệnh viện khác có phòng xét nghiệm đạt mức chất lượng tương đương, hoặc cao hơn. Ngoài ra, trước mắt Bộ Y tế sẽ thí điểm mỗi chuyên ngành chỉ có khoảng 2-3 xét nghiệm được liên thông, sau đó từng bước mở rộng, xây dựng danh mục các xét nghiệm có thể liên thông.

Bàn về vấn đề này, GS, TS Lê Ngọc Thành, Giám đốc Bệnh viện E cho rằng, nhiều chỉ số xét nghiệm về hóa sinh, vi sinh, huyết học có thể chấp nhận được, nhưng có những chỉ số cần thiết mới làm lại. Các bác sĩ tuyến trên sẽ chẩn đoán được bệnh chính xác hơn khi có các kết quả siêu âm, chụp chiếu chính xác.

Sớm xây dựng bộ Tiêu chí đánh giá chất lượng

Lộ trình liên thông kết quả xét nghiệm đã được xác định trong Quyết định số 316/QÐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Ðề án Tăng cường chất lượng xét nghiệm y học giai đoạn 2016-2025. Theo đó, trước ngày 1-1-2018 sẽ liên thông kết quả xét nghiệm giữa các bệnh viện hạng đặc biệt và hạng I. Ðến năm 2020 thực hiện liên thông xét nghiệm đối với các bệnh viện trong cùng một địa bàn tỉnh, thành phố. Ðến năm 2025 liên thông xét nghiệm ở tất cả các cơ sở khám, chữa bệnh trên toàn quốc.

Ðể thực hiện được liên thông kết quả xét nghiệm, Cục Quản lý khám chữa bệnh cho biết, cần có các điều kiện, đó là chất lượng xét nghiệm phải được bảo đảm thông qua quy trình quản lý chặt chẽ, bảo đảm độ chính xác và độ tin cậy của xét nghiệm. Bên cạnh đó, các cơ sở y tế phải xác định được danh mục những xét nghiệm có thể sử dụng lại kết quả trong khoảng một thời gian nhất định. Trên quy mô quốc gia thì cần phải xây dựng được Tiêu chí đánh giá mức chất lượng phòng xét nghiệm y học; tổ chức đánh giá và công bố mức chất lượng phòng xét nghiệm; xây dựng danh mục xét nghiệm có thể liên thông.

Theo Bộ Y tế, việc ban hành Tiêu chí đánh giá mức chất lượng phòng xét nghiệm được coi là một chuẩn chung của ngành y tế dành cho phòng xét nghiệm y học. Hiện nay, Việt Nam cũng đã lấy Tiêu chuẩn quốc tế ISO 15189 làm Tiêu chuẩn Việt Nam cho phòng xét nghiệm. Và hiện đã có hơn 50 phòng xét nghiệm đạt chứng chỉ ISO 15189, trong đó có khoảng 50% thông qua sự hỗ trợ của Bộ Y tế và CDC Hoa Kỳ. Tuy nhiên, để tất cả các phòng xét nghiệm đạt Tiêu chuẩn quốc tế ISO 15189 là khó khả thi. Do vậy cần xây dựng riêng bộ Tiêu chí chất lượng xét nghiệm phù hợp điều kiện của Việt Nam với các tiêu chí cụ thể để từng bước nâng cao chất lượng.

Một điều quan trọng nữa, là việc liên thông kết quả xét nghiệm có giúp người dân giảm những phiền hà, chi phí hay không, trong quá trình thực hiện quyền chỉ định xét nghiệm cuối cùng vẫn thuộc về bác sĩ, tức kết quả xét nghiệm nào có thể công nhận ngay, xét nghiệm nào phải làm lại là do bác sĩ trực tiếp quyết định. Ðây là nguyên tắc rất cần thiết để bảo đảm độ tin cậy của xét nghiệm cũng như hiệu quả trong điều trị, tuy vậy cũng nảy sinh băn khoăn nếu không có cơ chế giám sát chặt chẽ, tình trạng lạm dụng chỉ định xét nghiệm vẫn khó giảm.

NAM THÀNH - LINH VŨ

Chia sẻ