Nhiệm vụ của chính quyền đô thị

Thứ Bảy, 12/08/2017, 14:28:45
 Font Size:     |        Print
 

Sau cơn lũ quét, Thị trấn Mù Cang Chải (Yên Bái) sẽ phải xây dựng lại trên cơ sở tính toán đến tác động của biến đổi khí hậu. Ảnh: Nguyễn kHánh

Đa số đô thị của Việt Nam hiện chưa có khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu (BĐKH). Chỉ khi chính quyền đô thị xác định, việc quản lý tác động của BĐKH và rủi ro là nhiệm vụ ưu tiên thì khoảng cách giữa mục tiêu phát triển bền vững với thực thi mới được rút ngắn. Báo Nhân Dân cuối tuần xin giới thiệu quan điểm của PGS, TS Nguyễn Hồng Tiến, nguyên Cục trưởng Cục Hạ tầng kỹ thuật - Bộ Xây dựng.

Bất cập trong quản lý đô thị

Trong lý thuyết về quy hoạch, việc tận dụng tối đa điều kiện tự nhiên, điều kiện địa hình, cảnh quan và sinh thái để phân khu chức năng, định hướng phát triển không gian và hạ tầng đô thị là vô cùng quan trọng. Tuy nhiên, ở nhiều đô thị của Việt Nam, các hệ sinh thái bị phá vỡ để phục vụ phát triển đô thị, điển hình như việc bê-tông hóa bề mặt, san lấp hồ ao trong đô thị, lấn chiếm lòng sông, chặn dòng chảy… để lấy diện tích làm công trình nhà ở, từ đó làm mất nơi thu giữ nước khi có mưa lớn, triều cường, mất cân bằng sinh thái. Hay như việc phá rừng đầu nguồn cũng góp phần không nhỏ làm cho trầm trọng thêm tình trạng ngập úng đô thị. Thêm nữa, trong quản lý đô thị, việc quan tâm chỉ đạo ứng phó với BĐKH còn chưa quyết liệt, chưa có các giải pháp trước mắt và lâu dài, vì vậy nhiều lúc, nhiều nơi còn lúng túng khi xảy ra thiên tai, thảm họa.

Điểm đáng chú ý, một thời gian dài, hầu hết nội dung trong các bản quy hoạch đô thị chưa tính đến tác động của BĐKH. Thời gian gần đây, có chăng một vài quy hoạch đô thị bắt đầu có các ý tưởng, nhưng mới mang tính lý thuyết chung chung, chưa thật sự khả thi.

Nếu không nhanh sẽ lạc hậu trước biến đổi khí hậu

Quyết định số 2623/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án “Phát triển các đô thị Việt Nam ứng phó với BĐKH giai đoạn 2013 - 2020”, đã cụ thể hóa Nghị quyết 24/NQ-T.Ư của Ban Chấp hành T.Ư Đảng. Ngoài các mục tiêu, sáu nhiệm vụ và giải pháp chính để thực hiện, quyết định có phê duyệt năm chương trình lớn, cùng với 19 nhiệm vụ cụ thể đi kèm, đồng thời giao cho các cơ quan chủ trì, cơ quan phối hợp thực hiện.

Bộ Xây dựng được giao 15/19 nhiệm vụ. Cho đến nay, hầu hết các nhiệm vụ đều đang được triển khai thực hiện. Trong đó, một số đã hoàn thành, thí dụ rà soát sửa đổi bổ sung, hoặc thay thế Luật Xây dựng 2003 và các Nghị định hướng dẫn Luật này bằng Luật Xây dựng 2014 và các nghị định hướng dẫn đi kèm, trong nội dung các văn bản này đã có các quy định có liên quan đến BĐKH, các quy định về giảm thiểu, tăng an toàn cho công trình, phòng, chống thiên tai… Hoặc kế hoạch hành động, xây dựng át lát đô thị, hay nghiên cứu nội dung BĐKH lồng ghép trong quy trình quy hoạch đô thị…

Tuy nhiên, sau bốn năm thực thi, nhiều nhiệm vụ còn triển khai rất chậm. Nếu không đẩy nhanh và hoàn thành tốt các nhiệm vụ này, thì sẽ mất tính khả thi và có thể lạc hậu vì BĐKH đang có những biến đổi khó lường.

Chỉ có thể quản lý tác động của BĐKH và rủi ro khi mà chính quyền đô thị xác định đây là nhiệm vụ trung tâm để từ đó đẩy mạnh việc hoàn thiện cơ chế, chính sách, cam kết nguồn lực để thực hiện và huy động sự tham gia của cộng đồng. Đối với các vùng đất gần cửa sông, ven biển khi quy hoạch phải có các giải pháp phòng, chống thiên tai, nước biển dâng, các công trình công cộng như trường học, trụ sở cơ quan… phải ở vị trí thích hợp, xây dựng kiên cố, tăng độ an toàn để khi cần thiết sử dụng làm nơi tạm thời lánh nạn. Mạng lưới đường giao thông phải lưu ý các khoảng cách đến các cơ sở dịch vụ, như cơ sở y tế, chợ, trường học… Trong các giải pháp thoát nước, cần ứng dụng mô hình thoát nước bền vững, đó là bảo vệ và lồng ghép các hệ thống nước tự nhiên trong khu vực đô thị bằng cách tích hợp các chức năng thấm, thu giữ, trữ và xử lý nước mưa vào các công trình cảnh quan đô thị (không gian đa chức năng như công viên, khu vui chơi giải trí, sân chơi, thảm cây xanh…) khi có mưa lớn xảy ra.

Bên cạnh đó, Nghị định 73/2017/NĐ-CP về thu thập, quản lý, khai thác và sử dụng thông tin, dữ liệu tài nguyên và môi trường, có hiệu lực từ ngày 1-8-2017 sẽ góp phần để người dân được tiếp cận, sử dụng thông tin, trong đó tăng cường tính minh bạch thông tin trong phòng, chống thiên tai. Cần xác định các rủi ro, xây dựng cơ sở dữ liệu, thông tin nhanh kịp thời về tác động của BĐKH, xây dựng hệ thống cảnh báo sớm, cũng như đề ra giải pháp cụ thể về giảm thiểu các rủi ro, hạn chế thấp nhất các thảm họa có thể xảy ra. Cùng đó là nâng cao nhận thức, tuyên truyền vận động người dân thích nghi với thảm họa, có các giải pháp phòng vệ kịp thời và hợp lý.

Nam Khánh (Ghi)

Chia sẻ