Không gian công cộng phải thật sự dành cho chính người dân

Thứ Hai, 16/04/2018, 19:04:01
 Font Size:     |        Print

Tình trạng đất công viên bị chiếm dụng, hoặc sử dụng sai mục đích đã không còn là chuyện hiếm ở nhiều địa phương. Vì thế, mới đây một số địa phương đã đồng loạt ra quân xử lý sai phạm, kiên quyết thiết lập lại trật tự, trả lại các không gian sinh hoạt chung cho cộng đồng. Tuy nhiên, để không xảy ra tình trạng “đánh trống bỏ dùi”, rất cần có sự quyết liệt của các cấp chính quyền và sự hợp tác từ chính phía người dân.

Năm 2017, thông tin hơn 30 ha đất trên tổng diện tích 52,8 ha tại dự án công viên thể thao cây xanh quận Hà Ðông, TP Hà Nội (quy hoạch trên đất thuộc hai phường Kiến Hưng và Hà Cầu) được Chi nhánh Trung tâm phát triển quỹ đất Hà Ðông cho thuê với mức giá 5.000 đồng/m2/năm khiến dư luận hết sức kinh ngạc. Bởi mức giá cho thuê tại khu đất có vị trí đẹp ở quận Hà Ðông chỉ được áp dụng theo mức giá đất nông nghiệp, tương đương giá một cốc trà đá trên thị trường hiện tại như vậy là quá bất hợp lý. Sự bất hợp lý trong việc khai thác, sử dụng đất tại công viên thể thao cây xanh quận Hà Ðông không dừng lại ở đó. Khu đất còn bị biến dạng bởi các nhà hàng xây kiên cố, các ki-ốt, kho bãi… tràn lan, kèm theo đó là tình trạng ô nhiễm do rác thải vô tội vạ. Ðược biết, trước đó UBND thành phố Hà Nội qua Văn bản 3461/UBND-KH&ÐT (ký ngày 22-5-2015) có cho phép UBND quận Hà Ðông tổ chức quản lý sử dụng, khai thác toàn bộ diện tích đã giải phóng mặt bằng thuộc khu đất được quy hoạch xây dựng công viên thể thao cây xanh, nhưng phải bảo đảm nguyên tắc phục vụ cho hoạt động thể dục, thể thao; chỉ được phép xây dựng công trình tạm, không xây dựng công trình kiên cố, phải bảo đảm vệ sinh môi trường, an ninh - trật tự… Tuy nhiên, qua quá trình thực hiện, các quy định này đã bị vi phạm nghiêm trọng. Trước hàng loạt sai phạm trên, tháng 4-2017, UBND hai phường Kiến Hưng, Hà Cầu đã buộc phải có văn bản xử phạt hành chính những doanh nghiệp vi phạm tới 90 triệu đồng, đồng thời yêu cầu các doanh nghiệp phải tháo dỡ các công trình đã xây dựng không đúng quy định. Ðến ngày 10-5-2017, mới chỉ có hai trong số 12 doanh nghiệp thực hiện việc tháo dỡ, khắc phục sai phạm. Số doanh nghiệp còn lại vẫn tiếp tục dây dưa, chây ỳ, các công trình sai phép vẫn ngang nhiên tồn tại, gây bức xúc trong dư luận.

Nhìn rộng ra, có thể thấy sai phạm, bất cập trong quản lý dự án công viên thể thao cây xanh quận Hà Ðông không phải là trường hợp cá biệt. Tình trạng “xẻ thịt” đất công viên đã và đang xảy ra khá phổ biến tại nhiều địa phương và thành phố lớn. Như tại Hà Nội, Công viên Tuổi trẻ Thủ đô từng được trông chờ là một điểm hẹn văn hóa của giới trẻ, nhưng trái với kỳ vọng, nhiều năm qua một số hạng mục trong công viên bị bỏ hoang, xuống cấp nghiêm trọng. Diện tích cây xanh bị lấn chiếm thành nơi gửi xe, diện tích đất được quy hoạch làm sân tập thể thao, vườn hoa, cây xanh… lại biến thành nơi mở nhà hàng, siêu thị... Năm 2015, UBND thành phố đã có văn bản chỉ đạo Sở Xây dựng phối hợp các cơ quan chức năng khẩn trương xử lý dứt điểm tình trạng công trình vi phạm trong tháng 8-2015. Tuy nhiên đến nay, gần ba năm đã trôi qua, các sai phạm kể trên vẫn ngang nhiên tồn tại, thách thức dư luận. Tương tự, tại quận Cầu Giấy, khu đất CX2A thuộc khu đô thị mới Trung Hòa - Nhân Chính (phường Trung Hòa) dù được UBND thành phố phê duyệt chức năng là công viên cây xanh, nhưng trên khu đất này đã mọc lên một nhà hàng và quán cà-phê trái phép, sai mật độ được phê duyệt, khu vực khuôn viên cây xanh bị sử dụng tùy tiện để đặt bàn ghế kinh doanh ăn uống...

Tại TP Hồ Chí Minh, hiện có khoảng 30 công viên phục vụ nhu cầu văn hóa, giải trí của người dân. Tuy nhiên, tình trạng phổ biến tại nhiều công viên là cảnh các hàng quán tràn ra lòng đường, lối đi, thậm chí lấn chiếm cả các thảm cỏ. Ðất thuộc công viên bị cắt để cho thuê kinh doanh, gây ảnh hưởng không nhỏ đến hoạt động vui chơi, giải trí của người dân. Thí dụ, Công viên Thanh Niên và Công viên văn hóa Phú Nhuận đang dành từ 1/5 đến hơn 1/3 tổng diện tích cho các hoạt động dịch vụ, kinh doanh. Hoặc ở Công viên Gia Ðịnh, một phần diện tích đất được nhường cho rạp xiếc. Thời gian gần đây còn tiếp tục xuất hiện thêm quán cà-phê xiếc mở cửa đến khuya. Ðó là chưa kể tình trạng thường xuyên sử dụng khuôn viên công viên để mở hội chợ, tổ chức hoạt động kinh doanh ăn uống, kéo theo các tệ nạn phát sinh khiến cho không gian công cộng dần bị thương mại hóa và ngày càng nhếch nhác.

Tại không ít tỉnh, thành phố trong cả nước, tình trạng chiếm dụng, sử dụng sai mục đích không gian công cộng cũng diễn ra khá nghiêm trọng. Cụ thể, ở công viên trung tâm TP Vinh (Nghệ An), tại hạng mục công trình số 36 làm giàn hoa và hạng mục công trình số 2 làm bãi giữ xe ngoài trời đã bị chủ đầu tư khai thác xây nhà hàng ăn uống và nhà rửa xe. Tại Quảng Bình, khu vực bãi biển Quang Phú được UBND tỉnh quy hoạch làm công viên ẩm thực, tuy nhiên cách đây vài năm, hàng loạt nhà hàng mọc lên, trong đó có nhà hàng xây dựng hàng rào lấn vào chỉ giới đường giao thông Nhật Lệ - Quang Phú gần 10 m, vi phạm tới hành lang an toàn giao thông đường bộ. Tại Phú Yên, khu vực mặt tiền của một số công viên cây xanh trong TP Tuy Hòa đã bị người dân chiếm dụng làm nhà hàng, chỗ gửi xe. Thậm chí, các ghế đá trong công viên cũng bị chiếm dụng để bày bán hàng. Buổi tối, nhiều diện tích trong công viên bị sử dụng để kinh doanh các dịch vụ trò chơi cho trẻ em...

Việc xây dựng công viên tại các khu đô thị là một chủ trương đúng đắn, ích nước lợi dân, phục vụ nhu cầu của người dân có nơi vui chơi, giải trí sau những giờ làm việc mệt mỏi, căng thẳng,… góp phần tăng cường sức khỏe, gắn kết cộng đồng. Sử dụng đất công viên cho bất kỳ mục đích nào khác, dù dưới hình thức nào cũng đều là xâm phạm tới quyền lợi của người dân, đi ngược lại chủ trương của Ðảng, Nhà nước, đồng thời ảnh hưởng tiêu cực tới mỹ quan đô thị, an ninh, trật tự xã hội. Chưa kể, để khai thác hiệu quả đất thuê trong diện tích công viên, một số doanh nghiệp đã phải đầu tư số tiền lớn để xây dựng hạ tầng như đường đi, hệ thống thoát nước, hệ thống điện…, đồng thời các đơn vị này cũng phải chấp nhận trả lại diện tích thuê bất kỳ lúc nào chính quyền yêu cầu để triển khai dự án, cho nên ở đây đó đã nảy sinh tình trạng khai thác tận thu, làm ảnh hưởng đến cảnh quan, môi trường, gây khó khăn cho cơ quan quản lý, chậm trả lại mặt bằng nhằm kéo dài thời gian thuê...

Vì lợi ích của cộng đồng, để các công viên tiếp tục bị xâm hại, sử dụng sai mục đích là điều khó có thể chấp nhận. Vừa qua, chính quyền các cấp tại một số thành phố lớn như Hà Nội, TP Hồ Chí Minh, Ðà Nẵng,… đã đồng loạt vào cuộc nhằm chấn chỉnh nền nếp, kỷ cương đô thị. Như tại TP Hồ Chí Minh, UBND thành phố đã chỉ đạo Sở Giao thông vận tải xây dựng đề án di dời toàn bộ công trình, trụ sở, quán ăn, bãi xe... trên đất công viên và trình UBND thành phố trước ngày 15-1-2018; đồng thời chỉ đạo không tổ chức các hội chợ, hạn chế tổ chức lễ hội, triển lãm có hoạt động thương mại trong các công viên, có kế hoạch khai thác hiệu quả không gian công viên đúng với quy hoạch để phục vụ người dân một cách tốt nhất. Dù vậy, theo Sở Giao thông vận tải thành phố, đến tháng 3-2018 mới có 10 trong số 24 quận, huyện thực hiện nghiêm túc việc báo cáo, tiến độ báo cáo buộc phải kéo dài sang tháng 4-2018. Tại Hà Nội, việc quản lý các hoạt động khai thác, sử dụng đất công viên đang được UBND thành phố siết chặt, tuy nhiên muốn đạt được hiệu quả như mong muốn rất cần sự tham gia tích cực của chính quyền các phường, quận cũng như các cơ quan chức năng liên quan. Tại Ðà Nẵng, trước tình trạng đất công viên 29-3 (phường Thạc Gián, quận Thanh Khê) khai thác không đúng quy hoạch, bị người dân phản ứng, chính quyền thành phố đã kịp thời điều chỉnh bằng việc hoán đổi đất cho chủ đầu tư… Ðây là những tín hiệu đáng mừng cho thấy quyết tâm của nhiều địa phương trong việc lấy lại đất công viên.

Ðiều khiến người dân khá băn khoăn là lâu nay điệp khúc sai phạm - xử phạt - tái diễn sai phạm trong việc quản lý không gian công cộng của các cấp chính quyền địa phương đã trở nên “quá quen thuộc”. Ðiều này đang nguy cơ dẫn đến tình trạng “nhờn luật” của một số chủ đầu tư, ảnh hưởng tới niềm tin của nhân dân. Có thể nói, một trong các nguyên nhân của tình trạng này là sai phạm trong việc xâm hại đất công viên, sử dụng sai mục đích hầu như mới chỉ bị xử phạt hành chính, với mức tiền nộp phạt thường chỉ vài chục triệu đồng nên thiếu sức răn đe. Yêu cầu như bắt buộc tháo dỡ công trình sai phép chưa được thực thi nghiêm túc vì thiếu tính cưỡng chế. Những đợt cao điểm ra quân lấy lại mặt bằng cho các điểm sinh hoạt công cộng nói chung hay khu vực công viên nói riêng chưa thật sự hiệu quả, thường nặng về mặt đối phó, hình thức. Vì vậy, để giải quyết triệt để tình trạng này đòi hỏi cần nâng cao trách nhiệm của cơ quan quản lý, nhất là về phía chính quyền địa phương. Nếu công tác quản lý thật sự sát sao, bám địa bàn thì những sai phạm có thể ngăn chặn từ sớm, không để lại hậu quả kéo dài như vừa qua. Khi phát hiện sai phạm, cần xử lý nghiêm, dứt điểm, quyết liệt, chấm dứt tình trạng chây ỳ làm ảnh hưởng đến sự nghiêm minh của pháp luật. Tùy theo mức độ, có thể xem xét rút giấy phép của chủ đầu tư cố tình làm sai, gây hậu quả nghiêm trọng. Vai trò, trách nhiệm của các cấp chính quyền cơ sở cần được nâng cao, theo đó địa bàn nào để xảy ra tình trạng chiếm dụng trái phép đất công cộng, khai thác đất công viên không đúng quy hoạch cần phải được xử lý nghiêm. Về phía người dân khi phát hiện, cần kịp thời phản ánh với cơ quan chức năng để sớm ngăn chặn, xử lý. Tóm lại, chỉ khi có được sự phối hợp đồng bộ của cộng đồng và các cấp chính quyền thì một chủ trương lớn, mang tính nhân văn là tạo dựng không gian công cộng cho người dân mới thật sự phát huy hiệu lực, hiệu quả.

ANH THI

Chia sẻ

TIN BÀI CÙNG CHUYÊN MỤC