Giải bài toán nguyên liệu ngành điều

Thứ Bảy, 14/04/2018, 01:04:16
 Font Size:     |        Print

Theo Hiệp hội điều Việt Nam (Vinacas), trong quý I-2018, ước tính ngành điều đã xuất khẩu được 74.580 tấn nhân điều, đạt kim ngạch 758,067 triệu USD, giá xuất khẩu trung bình là 10.173 USD/tấn. So với cùng kỳ năm 2017, lượng nhân điều xuất khẩu tăng 33,8%, kim ngạch tăng 46,69%, giá xuất khẩu tăng 10,23%.

Với mức tăng đồng bộ như vậy, lẽ dĩ nhiên cả người sản xuất và kinh doanh đều phấn khởi. Tuy nhiên, thực tế cả hai lại không được hưởng lợi nhiều từ những biến động tích cực của thị trường, thậm chí các doanh nghiệp chế biến còn đang ngồi trên "đống lửa". Nguyên nhân của nghịch lý này là do ngành điều hiện thiếu nguyên liệu trầm trọng. Phần lớn lượng điều thô phục vụ chế biến điều nhân xuất khẩu của nước ta đều phải nhập từ các quốc gia khác. Riêng với sản xuất trong nước, đầu năm nay, ngành điều kỳ vọng sản lượng điều thô sẽ đạt khoảng 400 đến 500 nghìn tấn, nhưng do nhiều nguyên nhân chủ quan và khách quan, sản lượng niên vụ điều 2017-2018 ở nước ta dự kiến chỉ đạt khoảng 300 nghìn tấn.

Là nước đứng đầu thế giới về chế biến xuất khẩu điều nhưng câu chuyện thiếu nguyên liệu chế biến ở nước ta không mới, năm nào cũng xảy ra. Ðiển hình là năm 2017, cả nước chế biến hơn 1,6 triệu tấn nguyên liệu nhưng nguồn cung trong nước chỉ đáp ứng được 220 nghìn tấn, phần còn lại phải nhập khẩu. Ở các mặt hàng nông sản khác, thách thức lớn nhất là "đầu ra" cho sản phẩm, còn với ngành điều thì ngược lại, nhu cầu của khách hàng vẫn rất lớn, trong khi nguồn nguyên liệu trong nước sản xuất vẫn rất hạn chế.

Việc nhập khẩu nguyên liệu chế biến tiềm ẩn nhiều rủi ro, nhất là về chất lượng sản phẩm. Trên thực tế, do điều kiện vận chuyển, bảo quản hiện tượng điều thô nhập khẩu từ các quốc gia bị ẩm, mốc, mọc mầm, lẫn tạp chất xảy ra với tần suất cao, tỷ lệ tổn thất điều thô nhập khẩu có khi lên tới 30%. Ðó là chưa kể những bất lợi, rủi ro các doanh nghiệp gặp phải khi hợp tác giao dịch với các đối tác.

Từ năm 2015, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đã phê duyệt Quy hoạch phát triển ngành điều đến năm 2020, định hướng đến năm 2030, trong đó nêu ra nhiều biện pháp để tháo gỡ khó khăn về nguồn nguyên liệu phục vụ chế biến, xuất khẩu điều. Có thể thấy các nhiệm vụ, giải pháp đặt ra dường như đã khá đầy đủ. Tuy nhiên, nếu không thực hiện quyết liệt thì mục tiêu mà ngành nông nghiệp xây dựng cho ngành điều khó có thể hiện thực hóa và "cơn khát" nguyên liệu sẽ còn đeo bám ngành điều dai dẳng.

Dự báo, từ nay đến hết năm, điều thô nhập khẩu sẽ giảm mạnh số lượng cũng như chất lượng. Cùng với sự sụt giảm nguồn cung trong nước, nguy cơ thiếu nguyên liệu dẫn đến việc các nhà máy phải tạm ngừng sản xuất hoàn toàn có thể xảy ra. Trước thực trạng này, các chuyên gia kinh tế cho rằng, các doanh nghiệp chế biến, xuất khẩu điều nhân chỉ nên ký hợp đồng giao dịch khi chủ động được nguồn hàng nguyên liệu. Ðiều đó sẽ phần nào hạn chế được những thua thiệt trong giao dịch xuất khẩu. Về lâu dài, muốn phát triển ổn định, bền vững, buộc ngành điều phải từng bước chủ động nguồn nguyên liệu và để làm được điều đó, ngành nông nghiệp cần rà soát tổng thể diện tích trồng điều ở các địa phương, từ đó có những điều chỉnh phù hợp.

HOÀNG ANH THƯ

Chia sẻ