Ðể tư nhân được vay vốn ODA

Thứ Tư, 08/08/2018, 09:43:18
 Font Size:     |        Print

Một trong những nội dung quan trọng của cuộc họp cấp cao Ủy ban hỗn hợp Việt Nam - Nhật Bản giai đoạn VII vừa được tổ chức cuối tháng 7 là thống nhất hoàn thiện khung chính sách về đầu tư theo hình thức đối tác công - tư (PPP). Trong đó, cho phép khu vực tư nhân Việt Nam tiếp cận và sử dụng vốn hỗ trợ phát triển chính thức (ODA), vốn vay ưu đãi của Nhật Bản.

Về hình thức cho vay, phía Nhật Bản không yêu cầu các doanh nghiệp (DN) Việt Nam phải liên doanh hoặc sử dụng các nguyên vật liệu của Nhật Bản. Tuy nhiên, các DN Việt Nam có sự gắn kết, phối hợp với DN Nhật Bản sẽ được ưu tiên hơn. Bên cạnh các yêu cầu về tình hình tài chính, DN vay vốn phải hoạt động trong ba lĩnh vực, gồm: phát triển cơ sở hạ tầng, hỗ trợ người nghèo và biến đổi khí hậu.

Trên thực tế, việc cho phép khu vực tư nhân tiếp cận vốn ODA đã được cụ thể hóa bằng Nghị định 38/2013/NÐ-CP, sau này là Nghị định 16/2016/NÐ-CP, nhưng quá trình thực hiện còn nhiều hạn chế. Với quan niệm ODA là viện trợ chính thức, do các tổ chức nước ngoài cho vay với sự bảo đảm của Nhà nước, cho nên từ trước đến nay, việc tiếp cận ODA chủ yếu là do các cơ quan, DN nhà nước được ủy quyền.

Theo Bộ Kế hoạch và Ðầu tư, từ năm 1993 đến hết năm 2017, cả nước có khoảng 2.591 chương trình, dự án vay vốn ODA, vay vốn ưu đãi. Trong đó, các bộ, ngành có khoảng 1.279 dự án, chương trình; các địa phương có khoảng 1.197 dự án, còn lại là của các ngân hàng… Số lượng DN tư nhân được tiếp cận vốn ODA rất ít và không chính danh, chủ yếu được thực hiện với tư cách thầu phụ hoặc vay lại từ ngân hàng thương mại được nhà tài trợ ODA cho vay. Ðồng thời, hình thức phân bổ vốn ODA chủ yếu là cấp phát.

Theo số liệu từ Cục Quản lý nợ (Bộ Tài chính), Chính phủ dành tới 92% vốn vay nước ngoài để cấp phát cho các địa phương, tỷ lệ vốn cho vay chỉ chiếm 7% đến 8%. Do đó, hiệu quả sử dụng vốn vay ODA không cao, tỷ lệ thất thoát khá lớn. Từ năm 2010, Việt Nam trở thành nước thu nhập trung bình, chính vì vậy, mức độ ưu đãi của các khoản cho vay của các đối tác phát triển giảm rõ rệt, lãi suất đã lên khoảng 2% đến 3,5%/năm thay vì mức 0,7% đến 0,8% như giai đoạn trước. Thời gian vay bình quân cũng rút ngắn từ 30 đến 40 năm xuống chỉ còn từ 10 đến 25 năm.

Việc mở rộng hơn diện thụ hưởng vốn ODA đối với các DN khu vực ngoài nhà nước là rất cần thiết, nhất là trong bối cảnh đất nước đang có nhu cầu xây dựng cơ sở hạ tầng lớn, đầu tư công hiệu quả còn hạn chế và DN tư nhân rất "khát vốn" tham gia các dự án PPP. Ðây không chỉ là "chìa khóa" để nâng cao hiệu quả quản lý, sử dụng vốn ODA, mà còn là yêu cầu cấp thiết từ phía khu vực tư nhân và các nhà tài trợ.

Do vậy, cần xây dựng cơ sở pháp lý đầy đủ, hoàn thiện cho phép DN tư nhân tham gia đấu thầu, vay vốn. Ðồng thời, cần đào tạo đội ngũ nhân sự đủ năng lực ở cấp cơ quan quản lý nhà nước và DN thụ hưởng; đẩy mạnh cơ chế giám sát, kể cả hình thức phối hợp với nhà tài trợ để kiểm tra, giám sát các dự án ODA; thiết lập, công khai cơ sở dữ liệu về kế hoạch, tình hình triển khai các dự án ODA phục vụ cho công tác hoạch định chính sách và để DN tìm kiếm thông tin… Bên cạnh đó, các DN tư nhân cần nâng cao năng lực quản trị, bảo đảm đáp ứng được điều kiện vay vốn và khả năng trả nợ đúng hạn.

TÔ HÀ

Chia sẻ