Đổi mới toàn diện y tế cơ sở

Thứ Sáu, 03/08/2018, 04:05:57

Mạng lưới y tế cơ sở, nhất là tuyến xã có vai trò quan trọng trong hệ thống chăm sóc sức khỏe cho người dân. Trạm y tế tuyến xã là đơn vị y tế gần dân nhất, kịp thời phát hiện các dịch bệnh; triển khai các dịch vụ khám, chữa bệnh cơ bản; quản lý sức khỏe cho mỗi người dân…

Đến nay, mạng lưới y tế của nước ta phát triển khá hoàn chỉnh với gần 14 nghìn cơ sở, trong đó có hơn 11 nghìn trạm y tế tuyến xã. Nhờ mạng lưới y tế cơ sở phát triển rộng khắp mà Việt Nam đạt nhiều kết quả quan trọng trong chăm sóc sức khỏe ban đầu cho người dân, được cộng đồng quốc tế đánh giá cao.

Tuy nhiên, với nhiều thay đổi về mô hình tổ chức, mô hình bệnh tật, nhu cầu chăm sóc sức khỏe… mạng lưới y tế cơ sở đang tồn tại nhiều khó khăn, bất cập cần được tháo gỡ. Trong đó, khó khăn lớn nhất là về mô hình tổ chức, cơ chế hoạt động, cơ chế chính sách và phát triển nguồn nhân lực. Có vai trò như “người gác cổng” nhưng phần lớn trạm y tế tuyến xã mới chỉ làm được công tác y tế dự phòng chưa thực hiện đầy đủ chức năng của tuyến cơ sở. Ngoài ra, trình độ của nhân viên trạm y tế còn hạn chế, danh mục thuốc, kỹ thuật ít... khiến người dân chưa thật sự tin tưởng đến trạm y tế khi ốm đau và thường vượt lên tuyến trên khám, chữa bệnh.

Nâng cao năng lực phòng, chống dịch bệnh gắn với đổi mới y tế cơ sở là một nội dung quan trọng của Nghị quyết số 20-NQ/TW, Hội nghị T.Ư 6, khóa XII về tăng cường công tác bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân trong tình hình mới. Theo đó, đổi mới mạnh mẽ cơ chế và phương thức hoạt động của y tế cấp xã để thực hiện vai trò tuyến đầu trong phòng bệnh, chăm sóc sức khỏe. Triển khai đồng bộ các hoạt động phòng, chống các bệnh không lây nhiễm; chú trọng dự phòng, nâng cao năng lực sàng lọc, phát hiện sớm và kiểm soát bệnh tật; đẩy mạnh quản lý, điều trị các bệnh không lây nhiễm, bệnh mãn tính, chăm sóc dài hạn tại y tế cơ sở…

Thời gian gần đây, ngành y tế cũng đã xác định đổi mới y tế cơ sở một cách toàn diện, đồng bộ, hướng tới “bao phủ chăm sóc sức khỏe toàn dân”. Khi đó, người dân được khám sức khỏe định kỳ chứ không chỉ khám bệnh khi ốm đau; được khám sàng lọc để phát hiện sớm nguy cơ, mầm mống bệnh tật, điều trị kịp thời nhằm giảm đến mức thấp nhất chi phí điều trị; được tư vấn về sức khỏe, dinh dưỡng, phòng bệnh, nâng cao sức khỏe...

Để làm được điều đó, trước hết cần hoàn thiện cơ chế, chính sách, đổi mới cơ chế hoạt động, cơ chế tài chính và chức năng, nhiệm vụ của y tế cơ sở. Gắn sửa đổi các quy định theo hướng ưu tiên quỹ bảo hiểm y tế cho tuyến cơ sở với việc mở rộng áp dụng kỹ thuật mới cho các trạm y tế.

Đồng thời cần tập trung nâng cao trình độ cho đội ngũ cán bộ y tế bằng nhiều hình thức đào tạo lại, đào tạo bổ sung, luân chuyển bác sĩ tuyến trên về tuyến dưới nhằm “kéo” người bệnh về tuyến xã. Việc đưa bác sĩ từ tuyến trên, kể cả tuyến trung ương về hướng dẫn, đào tạo bằng cách “cầm tay chỉ việc” cho cán bộ y tế tuyến cơ sở là rất cần thiết. Mặt khác, cần tăng chế độ đãi ngộ nhằm thu hút các y, bác sĩ về làm việc ở tuyến cơ sở.

Bộ Y tế đang xây dựng thí điểm mô hình 26 trạm y tế đạt chuẩn tại tám tỉnh, thành phố với đầy đủ cơ sở vật chất, trang thiết bị và đội ngũ nhân lực có trình độ để thực hiện tốt công tác tư vấn truyền thông giáo dục sức khỏe, phòng bệnh… và tổ chức tốt việc khám, chữa bệnh theo nguyên lý y học gia đình, quản lý hiệu quả bệnh không lây nhiễm (tiểu đường, tăng huyết áp, bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính…). Nếu thí điểm thành công mô hình sẽ được nhân rộng trên cả nước.

TRUNG HIẾU