Bảo tồn và phát triển

Thứ Tư, 17/04/2019, 01:47:07

Thử lên trang tìm kiếm Google và gõ từ khóa “Đà Lạt”, chỉ trong vòng 0,65 giây đã cho ra gần 30 triệu kết quả; nếu gõ từ khóa “Quy hoạch khu trung tâm thành phố Đà Lạt” sẽ có hơn bảy triệu kết quả hiển thị trong vòng 0,45 giây. Dữ liệu này là một kênh tham khảo cho thấy mức độ quan tâm của dư luận đối với đô thị có 126 năm tuổi trên cao nguyên Lâm Viên.

Điều đó cũng lý giải vì sao mà sự kiện công bố một đồ án quy hoạch có quy mô chỉ khoảng 30 ha tại một đô thị loại I trực thuộc tỉnh lại là nguyên nhân dấy lên một làn sóng tranh biện nhiều bức xúc đến thế. Vì đó là đồ án “Quy hoạch chi tiết và thiết kế đô thị - tỷ lệ 1/500 khu vực trung tâm Hòa Bình, thành phố Đà Lạt”, được Chủ tịch UBND tỉnh Lâm Đồng ký phê duyệt theo Quyết định 229-QĐ/UBND (ngày 12-2-2019). Xin được nói ngay rằng, trung tâm Hòa Bình - đối tượng tác động của đồ án, được mệnh danh là trái tim của thành phố Đà Lạt. Đó là một khu vực gắn với dấu ấn cư dân người Việt Nam trong một đô thị có số phận lịch sử đặc biệt, vì thế, nó vô cùng nhạy cảm nếu nhìn từ góc độ quy hoạch, kiến trúc, bảo tồn và cả tiến trình phát triển trong tương lai…

Người dân Đà Lạt và du khách lâu nay từng khốn khổ vì những “nút thắt cổ chai” khi lưu hành vào trung tâm thành phố bởi lưu lượng phương tiện ngày càng tăng, bởi vừa thiếu vốn đầu tư vừa thiếu dư địa cho việc chỉnh trang. Hình ảnh sầm uất của khu trung tâm nói lên sự phát triển, nhưng thực trạng thiếu trật tự, nhếch nhác lại phản ánh tư duy hạn chế về tầm nhìn và sự bất ổn trong quản lý từ nhiều năm trước. Đà Lạt chậm mở ra các hướng, thiếu sự dàn đều phát triển mà co cụm các công trình thương mại, dân sinh, trường học, khách sạn, nhà hàng, cơ sở kinh tế vào rẻo đất nhỏ giữa khu trung tâm. Các mảng xanh bị triệt tiêu dần bởi những khối bê-tông trùng điệp chiếm cứ. Khi trung tâm thành phố đã trở thành chiếc bình chứa chật hẹp cho tất cả các loại hình đua phát, thì tìm cách giải tỏa bế tắc quả thật là bài toán nan giải. Nhu cầu đột phá quy hoạch và tìm mỹ cảm mới cho đô thị, nhất là khu trung tâm để khai phóng tầm nhìn, giải quyết phần nào áp lực dân số và dự báo gia tăng số dân cũng như nhu cầu và tốc độ phát triển của một thành phố du lịch, đã trở nên cấp thiết. Xuất phát từ điều đó nên bản đồ án quy hoạch nêu trên ra đời.

Nhưng, mực ký trên quyết định chưa ráo, chỉ sau vài giờ đồng hồ đồ án được công bố đã vấp phải một làn sóng dư luận phản ứng mạnh từ các cơ quan thông tấn, báo chí; giới kiến trúc, quy hoạch; các nhà nghiên cứu, văn nghệ sĩ; cộng đồng mạng xã hội… Vì sao như vậy?

Phản ứng với đồ án, dư luận tập trung nhất vào yếu tố nghịch lý giữa bảo tồn và phát triển, khi tại đồ án này có ba công trình cũ sẽ trở thành đối tượng bị tác động: Dinh tỉnh trưởng (xây dựng năm 1910), Rạp 3-4 (tiền thân gọi là chợ Cây, bởi xây cột bằng cây và lợp mái tôn từ năm 1929, xây mới bằng gạch năm 1937) và Chợ mới Đà Lạt (khởi công năm 1958). Trong đó, Rạp 3-4 hoàn toàn bị dỡ bỏ, “di dời” Dinh tỉnh trưởng và Chợ Đà Lạt hiện tại sẽ được “chỉnh trang”. Cộng đồng hết sức lo ngại việc khu trung tâm trở thành khu đô thị phức hợp, đặc biệt là hình thành các trung tâm thương mại hiện đại, nhất là cụm công trình có thiết kế cao tầng, mái vòm trên khu rừng thông hiếm hoi sót lại tại khuôn viên của Dinh tỉnh trưởng. Dự báo dân cư bản địa sẽ lên khoảng gần 6.900 người so với 5.370 người hiện tại với hệ thống bãi đậu xe ngầm và các cửa hàng mua sắm trong lòng đất cũng là những dữ liệu khiến nhiều người lo ngại. Đỉnh điểm là việc 77 kiến trúc sư thuộc Hội Kiến trúc sư TP Hồ Chí Minh gửi văn bản lên Bộ Xây dựng, Hội Kiến trúc sư Việt Nam, HĐND tỉnh Lâm Đồng… với các kiến nghị: xem xét lại quy trình, thủ tục của quyết định phê duyệt; thẩm định và công bố trước công luận về chất lượng đồ án; kiến trúc sư Hồ Thiệu Trị, tác giả của đồ án cần thu hồi lại toàn bộ sản phẩm này...

Sức mạnh của cơ quan công quyền là sự quyết đoán, táo bạo và đúng đắn, nhưng nền tảng tạo nên hiệu lực của nhà nước “vì dân, do dân” là yếu tố đồng thuận. Lẽ như thế, nên có thể coi đây chính là một cơ hội tốt thể hiện yếu tố vô cùng quan trọng này trong quá trình quản lý, điều hành của chính quyền.

Nếu chưa tìm được tiếng nói chung, nhất là chưa trả lời những phản biện một cách minh bạch khoa học, thì không nên vội vã thực thi đồ án. Địa phương cần bình tĩnh, sáng suốt và cầu thị tiếp thu các ý kiến, nhất là tiếng nói phản biện đầy trách nhiệm của giới chuyên môn. Sẽ không mấy khó khăn khi đứng ra tổ chức các hội thảo chuyên đề, các cuộc tham vấn. Qua đó, sàng lọc những ý kiến xác đáng từ góc độ học thuật để ngõ hầu tìm ra một phương án khả dĩ và trả lời thấu đáo những bức xúc của dư luận xã hội. Trong đó, ngành văn hóa địa phương (và cả cấp cao hơn) phải là chủ thể quan trọng trong việc đưa ra chính kiến về việc “giữ gì” và “phá gì”. Nếu làm được điều đó, cũng là cơ hội để Đà Lạt - Lâm Đồng trở thành một địa chỉ cho các địa phương khác học hỏi về xử lý hài hòa các mâu thuẫn giữa phát triển và bảo tồn.

UÔNG THÁI BIỂU

Trao giải cuộc thi viết về học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh
Phát biểu của đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng bế mạc Hội nghị lần thứ mười Ban Chấp hành Trung ương Đảng khoá XII
Bế mạc Hội nghị lần thứ mười Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XII
Kỷ niệm 129 năm Ngày sinh của Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Pháp
Thông cáo báo chí về ngày làm việc thứ hai của Hội nghị lần thứ mười Ban Chấp hành Trung ương Đảng Khóa XII
Số hóa sách “Bác Hồ với Phú Thọ - Phú Thọ làm theo lời Bác”
Khen thưởng tập thể, cá nhân tiêu biểu trong học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh
HĐND Đà Nẵng miễn nhiệm một số chức danh
[Infographic] 60 năm Đường Trường Sơn - Đường Hồ Chí Minh
Tư tưởng Hồ Chí Minh về Công an nhân dân - nền tảng lý luận quan trọng của sự nghiệp bảo vệ an ninh, trật tự
Khai mạc Hội nghị lần thứ mười Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XII
Vai trò cấp ủy trong xây dựng nông thôn mới
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng chủ trì họp Bộ Chính trị
Nỗ lực cải cách thủ tục hành chính phục vụ người dân và doanh nghiệp
Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc chủ trì Hội nghị quốc tế về khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo