Khi một dự án luật tác động đến nhiều người dân

Thứ Sáu, 20/04/2018, 03:00:06
 Font Size:     |        Print
 

(Ảnh minh họa)

Cuối tuần qua, Bộ Tài chính họp báo chính thức công bố dự thảo tờ trình Chính phủ đề nghị xây dựng dự án Luật Thuế tài sản. Bộ Tài chính cho biết, đây là dự luật nhằm thể chế hóa quan điểm, chủ trương tiếp tục xây dựng và hoàn thiện chính sách tài chính đối với tài sản và thực hiện tái cơ cấu nguồn thu ngân sách nhà nước (NSNN).

Thời gian qua, Đảng và Nhà nước ta đã ban hành nhiều nghị quyết, quyết định nhằm thực hiện chủ trương, giải pháp cơ cấu lại NSNN theo hướng bao quát toàn bộ các nguồn thu, mở rộng cơ sở thu, nhất là các nguồn thu mới, phù hợp thông lệ quốc tế... Trong đó, đã nêu ra yêu cầu nghiên cứu bổ sung thuế tài sản phù hợp điều kiện thực tế của Việt Nam theo hướng khuyến khích sử dụng có hiệu quả và hạn chế đầu cơ tài nguyên đất đai, nhà ở, bao gồm cả đất và tài sản gắn liền với đất.

Theo Bộ Tài chính, đây là một trong các bước đi, giải pháp để thực hiện mục tiêu cải cách hệ thống chính sách thuế, góp phần xây dựng hệ thống thuế đồng bộ, bao quát nguồn thu, tạo nguồn lực tài chính để phát triển kinh tế - xã hội. Kinh nghiệm quốc tế cho thấy, thuế tài sản là một loại thuế ra đời sớm trong hệ thống thuế của phần lớn các quốc gia, nhất là ở các quốc gia có nền kinh tế thị trường phát triển. Hiện có 174 trong số 193 nước thực hiện thu thuế tài sản (thuế thu hằng năm, trong quá trình sử dụng tài sản) với nhiều tên gọi khác nhau. Đối tượng chịu thuế tài sản ở các nước chủ yếu là đất và nhà. Thuế tài sản thể hiện vai trò quan trọng trong tổng thu ngân sách của các quốc gia khi chiếm tỷ lệ trung bình 3 đến 4% tổng thu (ở Nhật Bản là 8%, còn ở các nước phát triển và một số nước đang phát triển ở khu vực châu Á là khoảng 2% GDP). Ở Việt Nam, thuế thu hằng năm từ sử dụng tài sản chỉ chiếm khoảng 0,036% GDP và mới chỉ điều tiết đối với đất.

Mặc dù dự án Luật Thuế tài sản được xây dựng với những mục đích to lớn nêu trên, nhưng gần như ngay khi chính thức công bố, rất nhiều người dân đã bày tỏ không ít băn khoăn, lo lắng, thậm chí không đồng tình. Nội dung được dư luận xã hội quan tâm nhất trong dự thảo luật là thuế tài sản đối với nhà ở, trong đó, Bộ Tài chính đề nghị thực hiện phương án về ngưỡng không chịu thuế đối với nhà thuộc đối tượng chịu thuế là 700 triệu đồng và nhà trên 700 triệu đồng sẽ áp dụng mức thuế suất 0,4% cho phần vượt ngưỡng. Với quy định này thì hầu hết nhà ở đô thị và rất nhiều nhà ở khu vực nông thôn sẽ chịu thuế nhà, đất, nhất là phần lớn người dân sống ở đô thị sẽ trở thành đối tượng chịu thuế của Luật Thuế tài sản bởi trên thực tế, giá một căn nhà tại đô thị hiện nay hầu hết đều trên mức 700 triệu đồng. Chưa kể người dân còn băn khoăn, nếu áp dụng luật thì việc xác định giá trị nhà tính thuế có bảo đảm chính xác, công bằng, minh bạch hay không?

Trong quá trình thảo luận xây dựng dự án luật, có ý kiến đề nghị chỉ đánh thuế tài sản đối với nhà thứ hai trở đi. Song, một trong những lý do mà Bộ Tài chính đưa ra để đề nghị không thực hiện phương án này khó khăn trong việc triển khai thu thuế do chưa phù hợp với điều kiện triển khai thực tế tại Việt Nam; cần có sự phối hợp giữa nhiều cơ quan quản lý nhà nước về nhà ở, nhất là việc xác định sở hữu nhà thứ hai trở đi của tổ chức, cá nhân là phức tạp... Điều này đang tạo ra những băn khoăn, cho rằng việc đánh thuế “đổ đồng” với những nhà có giá trị từ 700 triệu đồng trở lên sẽ dễ dàng hơn với cơ quan thuế...

Thuế tài sản là một công cụ tài chính hữu hiệu đã được thực hiện tại nhiều nước trên thế giới. Việc xây dựng dự án Luật Thuế tài sản tại Việt Nam là chủ trương đúng đắn và cần thiết, nhằm góp phần quản lý tài sản phù hợp thông lệ quốc tế và bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế. Tuy nhiên, cần xem xét các điều kiện cụ thể triển khai luật này tại nước ta và đặc biệt cần ngăn ngừa tình trạng lấy tư duy cơ quan quản lý nhà nước “dễ làm, khó bỏ”, tạo thêm thủ tục hành chính cho người dân, có thể tạo kẽ hở, khả năng tiêu cực, nhũng nhiễu cho cơ quan chức năng trong việc xác định giá tính thuế hoặc xét duyệt đối tượng được miễn, giảm thuế tài sản… Cùng với đó, bên cạnh việc mở rộng cơ sở thuế, bao quát các nguồn thu, rất cần triển khai đồng bộ, quyết liệt các giải pháp tiết kiệm chi ngân sách, chống thất thoát, lãng phí tiền của Nhà nước, góp phần bảo đảm ngân sách bền vững, lành mạnh. Dù đây mới chỉ là dự thảo luật ban đầu, nhưng thiết nghĩ, cơ quan chức năng cần tiếp tục lắng nghe, tiếp thu ý kiến đóng góp để hoàn thiện, có lộ trình thực hiện rõ ràng, phù hợp thực tế nền kinh tế - xã hội nước ta.

VÂN CHI

Chia sẻ