Nguy hiểm từ “quên” hoàn thổ

BÀI & ẢNH: MINH THƯ

Thứ tư, 20/03/2019 - 02:38 PM (GMT+7)
Font Size   |         Print

Hiện trường vụ sập mỏ thiếc Suối Bắc thuộc xã Châu Hồng, huyện Quỳ Hợp bị sập làm ba người thiệt mạng vào ngày 13-3 vừa qua.

Theo quy định của pháp luật, nghĩa vụ bắt buộc đối với các doanh nghiệp (DN) là sau khi hết thời hạn khai thác khoáng sản phải tiến hành hoàn thổ, khôi phục lại mặt bằng, hiện trạng khu vực khai thác. Tuy nhiên, nhiều DN đã phớt lờ nghĩa vụ này dẫn đến nhiều hệ lụy.

Sự việc đau lòng xảy ra vào lúc 14 giờ 30 phút ngày 13-3, tại khu vực mỏ khai thác quặng thiếc cũ Suối Bắc, trên núi Lan Toong thuộc xã Châu Hồng, huyện Quỳ Hợp, tỉnh Nghệ An. Tại đây, mỏ đã hết hạn khai thác bị sập, cướp đi sinh mạng ba người dân bản Chảo. Nguyên nhân dẫn đến sự việc, bước đầu được xác định là do những nạn nhân trên tự ý khai mở lối vào cửa hầm để “mót” quặng thiếc.

Theo chính quyền địa phương, hiện, hai điểm mỏ trên núi Lan Toong, có hai DN khai thác khoáng sản đã có quyết định đóng cửa mỏ. Điểm mỏ của Công ty cổ phần Kim loại màu Nghệ Tĩnh đang bị đình chỉ khai thác từ năm 2017 sau sự cố vỡ đập chứa bùn thải. Và điểm mỏ của Công ty khoáng sản Hà An đang khai thác.

Từ sau khi công ty này rời đi, nhiều người dân xã Châu Hồng đã dùng phương tiện thủ công để “mót” quặng. Trong khi đó, hệ thống cột chống và đất núi bị phong hóa, khi có tác động nên xảy ra sự cố sập hầm. Thực tế cho thấy, trên địa bàn huyện Quỳ Hợp nói riêng và tỉnh Nghệ An nói chung, vẫn còn nhiều bất cập trong công tác quản lý khai thác khoáng sản. Nhiều DN sau khi khai thác xong rút đi, để lại những khu mỏ đất đá lổn nhổn, nham nhở hầm, hố sâu hút, gây nguy hiểm cho người, vật nuôi và ảnh hưởng xấu đến môi trường.

Theo thống kê của Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Quỳ Hợp, trên địa bàn có 46 mỏ đá và quặng thiếc được cấp phép. Hiện, 20 mỏ hết phép khai thác, trong đó có 10 mỏ xin gia hạn, tám mỏ chưa hoàn thổ mặt bằng, chỉ có hai mỏ đã hoàn thổ mặt bằng. Qua các đợt kiểm tra, huyện đã nhiều lần có văn bản đề xuất với Sở Tài nguyên và Môi trường, cần có các biện pháp mạnh, yêu cầu DN hoàn thổ mặt bằng sau khi mỏ hết hạn khai thác để bảo đảm an toàn nhưng có nhiều DN vẫn phớt lờ.

Việc xem nhẹ việc hoàn trả lại mặt bằng sau khai thác mỏ có thể bắt gặp ở nhiều nơi. Có tám mỏ khoáng sản nhưng sáu mỏ đã hết phép hoạt động ở huyện Diễn Châu. Trong đó, tại xã Diễn Đoài có sáu mỏ đất thì năm mỏ đã hết hạn từ năm 2015, đến nay vẫn còn nham nhở, với nhiều hố sâu rất nguy hiểm. Bốn DN được cấp phép khai thác quặng sắt tại xã biên giới Tri Lễ, huyện Quế Phong hết hạn khai thác và ngừng hoạt động từ năm 2016, nhưng khi đóng cửa mỏ cũng không thực hiện công tác cải tạo, phục hồi môi trường theo quy định của pháp luật. Cùng với đó, tại mỏ đá Lèn Chùa thuộc phường Quỳnh Xuân, thị xã Hoàng Mai, UBND tỉnh Nghệ An từng cấp quyền khai thác cho ba DN. Sau khi hết hạn, cơ quan chức năng quyết định đóng cửa mỏ, đồng thời yêu cầu các DN phải tiến hành san lấp, phục hồi môi trường. Tuy vậy, các DN vẫn tiếp tục khai thác...

Theo Sở Tài nguyên và Môi trường Nghệ An, hiện nay trên địa bàn có khoảng trên 140 mỏ khoáng sản đã hết hạn khai thác hoặc ngừng hoạt động, cần phải thực hiện các thủ tục đóng cửa mỏ, cải tạo phục hồi môi trường theo quy định. Mặc dù thời gian qua, UBND tỉnh Nghệ An đã quyết liệt chỉ đạo các cơ quan chức năng vào cuộc về vấn đề này, yêu cầu DN hoàn thổ sau khi khai thác, nhưng các đơn vị khai thác lẫn cơ quan chức năng không chấp hành.

Việc không chấp hành quy định của pháp luật sau khi hết hạn khai thác mỏ lâu nay chưa được cơ quan chức năng kiểm tra, xử lý triệt để dẫn đến nhiều hệ lụy, đang gây bức xúc trong dư luận.