Cưỡng lại xu thế tất yếu?

THÁI LINH

Thứ năm, 14/09/2017 - 04:53 AM (GMT+7)
Font Size   |         Print

Hướng dẫn sử dụng ứng dụng gọi taxi trên Smartphone.

Trước sự xuất hiện của taxi “công nghệ” như: Uber, Grab... một số địa phương đang có xu thế đưa ra các chính sách như: cấm hoạt động, hạn chế số lượng đối với xe ứng dụng công nghệ… Tuy nhiên, theo nhiều chuyên gia kinh tế, những phản ứng trên không chỉ để lại hệ lụy với riêng các doanh nghiệp (DN), mà còn cho thấy dấu hiệu chưa thật sự đổi mới.

Vì sao hạn chế?

Tính đến tháng 5-2017, Bộ Giao thông vận tải (GTVT) đã chấp thuận cho phép chín đơn vị triển khai Đề án Thí điểm ứng dụng khoa học công nghệ (KHCN) hỗ trợ quản lý và kết nối hoạt động vận tải hành khách theo hợp đồng điện tử (HĐĐT). Tuy nhiên, trong cuộc đua taxi “công nghệ” hiện nay, Uber và Grab vẫn là hai đơn vị mạnh nhất. Từ khi xuất hiện, Uber, Grab đã mang đến nhiều tiện ích, lựa chọn cho người sử dụng, nhưng cũng gây ra vô vàn tranh luận trong các giới quản lý, chuyên gia, DN vận tải, đặc biệt là taxi. Gần đây, một số địa phương đã đưa ra các chính sách mang tính chất phản ứng như: Đà Nẵng xin chưa thí điểm; Hà Nội và TP Hồ Chí Minh kiến nghị siết chặt, dừng cấp phép, mở rộng thí điểm xe HĐĐT…

Viện trưởng Nghiên cứu Kinh tế và Chính sách Nguyễn Đức Thành cho rằng, chính sách quản lý nhằm hạn chế taxi “công nghệ” cho thấy một số địa phương chưa đánh giá thấu đáo, chi tiết để hội nhập kinh tế. Uber, Grab và taxi là hai loại hình vận tải khác nhau. Uber, Grab thuộc nhóm xe HĐĐT. Trước đây, taxi được coi là loại hình tiện lợi nhất nhưng nhờ KHCN có khả năng cho phép làm hợp đồng nhanh nhất, đó là HĐĐT. Loại hình này mang đến nhiều lợi ích cho người sử dụng, góp phần giảm ùn tắc giao thông bởi trên thực tế, một chiếc xe như: Uber, Grab… vận hành thì hàm ý rằng ít nhất một loại phương tiện khác tạm dừng. Thay vì hạn chế xe HĐĐT, lẽ ra phải đẩy taxi “truyền thống” phát triển lên một bước mới, ứng dụng KHCN để giành lại thị phần.

Theo TS Phạm Thế Anh (Đại học Kinh tế Quốc dân), taxi “công nghệ” cung cấp thêm sự lựa chọn mới cho người tiêu dùng, đồng thời làm tăng tính cạnh tranh trên thị trường vận tải, vậy tại sao lại hạn chế! Trước đây, taxi “truyền thống” dễ tăng giá, khó giảm giá, nhưng từ khi có taxi “công nghệ”, giá xăng tăng mà taxi “truyền thống” vẫn không tăng giá ngay. Quản lý chính sách cần đứng dưới góc độ người tiêu dùng, người quản lý và cả DN để ban hành chính sách phù hợp.

Phép thử của đổi mới, sáng tạo

TS Phạm Thế Anh cho rằng, Uber, Grab chính là phép thử đối với định hướng thúc đẩy KHCN trong thực tiễn đời sống và trong hoạt động kinh tế. Hay có thể nói là phép thử đối với hoạt động chính sách của Chính phủ trong khi đang thúc đẩy Cách mạng công nghiệp 4.0. Nếu từ chối Uber, Grab hay thiết lập các rào cản đối với loại hình công nghệ này thì sẽ phát đi thông điệp là chúng ta nói thúc đẩy KHCN và sản xuất, kinh doanh, nhưng thực tế lại không như vậy. Điều này không chỉ ảnh hưởng riêng ngành vận tải mà còn tác động tới nhiều lĩnh vực kinh tế khác.

Dẫn chứng về điều này, ông Đỗ Hoài Nam, CEO kiêm đồng sáng lập UP-Co Working Space (Không gian làm việc chung hàng đầu Việt Nam) cho biết, đã có tập đoàn quyết định chuyển hướng đầu tư sang quốc gia khác thay vì Việt Nam bởi e ngại các rào cản chính sách của chúng ta với công nghệ mới như Uber, Grab. Như vậy là chúng ta đang mất đi các cơ hội đón các dòng vốn lớn vào để phát triển. Minh chứng là Indonesia, cùng thời điểm với Việt Nam, họ cũng phát động phong trào khởi nghiệp nhưng nhờ những chính sách cởi mở, đón nhận công nghệ mới mà hiện nay Indonesia đã có ba DN khởi nghiệp giá hơn 1 tỷ USD.

Ông Đặng Quang Vinh (Viện Nghiên cứu Quản lý kinh tế T.Ư) cho rằng, cấm taxi “công nghệ” hoàn toàn có thể làm được, nhưng hậu quả là gì thì nên tính toán kỹ. Quan điểm quản lý nhà nước nên đúng chỗ chứ không nên “bắt nhầm hơn bỏ sót”. Thay vì tìm cách hạn chế Uber, Grab, chúng ta nên cởi bỏ bớt những quy định, điều kiện, cho phép tự do hóa vận tải taxi để DN cạnh tranh bình đẳng, bảo đảm tính an toàn. Thể chế của từng quốc gia có chấp nhận nhanh sự thay đổi của công nghệ hay không sẽ quyết định sự giàu nghèo của chính quốc gia đó.

Ứng dụng công nghệ là xu thế tất yếu không thể cưỡng lại. Còn phải làm gì, cạnh tranh ra sao là bài toán mỗi DN phải tự giải cho mình. Ông Đỗ Hoài Nam bày tỏ, thay vì tìm cách hạn chế Uber, Grab thì taxi “truyền thống” phải ứng dụng công nghệ hoặc là tìm cho mình các thị trường ngách. Hiện nay đã có DN chỉ tập trung vào việc điều xe đi sân bay và họ làm khía cạnh này tốt hơn Uber, Grab. Tại Trung Quốc, Uber cũng đã phải chịu thua một mô hình tương tự của nội địa là ViVi. Trước làn sóng công nghệ, DN không nên cứ đứng yên trông chờ sự bảo hộ của chính sách.